Sanskrit

69 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

    न च न्युब्जां पार्श्वगतां वा संसेवेत

    न्युब्जाया वातो बलवान्स योनिं पीडयति पार्श्वगताया दक्षिणे पार्श्वे श्लेष्मा स च्युतः पिदधाति गर्भाशयं वामे पार्श्वे पित्तं तदस्याः पीडितं विदहति रक्तं शुक्रं च तस्मादुत्ताना बीजं गृह्णीयात्तथाहि यथास्थानम् अवतिष्ठन्ते दोषाः

    पर्याप्ते चैनां शीतोदकेन परिषिञ्चेत्

    तत्रात्यशिता क्षुधिता पिपासिता भीता विमनाः शोकार्ता क्रुद्धान्यं च पुमांसम् इच्छन्ती मैथुने चातिकामा वा न गर्भं धत्ते विगुणां वा प्रजां जनयति

    अतिबालामतिवृद्धां दीर्घरोगिणीमन्येन वा विकारेणोपसृष्टां वर्जयेत्

    पुरुषेऽप्येत एव दोषाः

    अतः सर्वदोषवर्जितौ स्त्रीपुरुषौ संसृज्येयाताम्

    na ca nyubjāṃ pārśvagatāṃ vā saṃseveta

    nyubjāyā vāto balavānsa yoniṃ pīḍayati pārśvagatāyā dakṣiṇe pārśve śleṣmā sa cyutaḥ pidadhāti garbhāśayaṃ vāme pārśve pittaṃ tadasyāḥ pīḍitaṃ vidahati raktaṃ śukraṃ ca tasmāduttānā bījaṃ gṛhṇīyāttathāhi yathāsthānam avatiṣṭhante doṣāḥ

    paryāpte caināṃ śītodakena pariṣiñcet

    tatrātyaśitā kṣudhitā pipāsitā bhītā vimanāḥ śokārtā kruddhānyaṃ ca pumāṃsam icchantī maithune cātikāmā vā na garbhaṃ dhatte viguṇāṃ vā prajāṃ janayati

    atibālāmativṛddhāṃ dīrgharogiṇīmanyena vā vikāreṇopasṛṣṭāṃ varjayet

    puruṣe'pyeta eva doṣāḥ

    ataḥ sarvadoṣavarjitau strīpuruṣau saṃsṛjyeyātām

  7. 7
  8. 8
  9. 9

    सा चेद् एवमाशासीत बृहन्तम् अवदातं हर्यक्षम् ओजस्विनं शुचिं सत्त्वसम्पन्नं पुत्रमिच्छेयमिति शुद्धस्नानात्प्रभृत्यस्यै मन्थमवदातयवानां मधुसर्पिर्भ्यां संमृज्य श्वेताया गोः सरूपवत्सायाः पयसालोड्य राजते कांस्ये वा पात्रे काले काले सप्ताहं सततं प्रयच्छेत्पानाय

    प्रातश्च शालियवान्नविकारान्दधिमधुसर्पिर्भिः पयोभिर्वा संमृज्य भुञ्जीत तथा सायम् अवदातशरणशयनासनपानवसनभूषणा च स्यात्

    सायं प्रातश्च शश्वच्छ्वेतं महान्तं वृषभमाजानेयं वा हरिचन्दनाङ्गदं पश्येत्

    सौम्याभिश्चैनां कथाभिर्मनोऽनुकूलाभिर् उपासीत

    सौम्याकृतिवचनोपचारचेष्टांश्च स्त्रीपुरुषान् इतरानपि चेन्द्रियार्थानवदातान्पश्येत्

    सहचर्यश्चैनां प्रियहिताभ्यां सततमुपचरेयुस्तथा भर्ता

    न च मिश्रीभावमापद्येयातामिति

    अनेन विधिना सप्तरात्रं स्थित्वाष्टमे ऽहन्य् आप्लुत्याद्भिः सशिरस्कं सह भर्त्रा अहतानि वस्त्राण्याच्छादयेद् अवदातानि अवदाताश्च स्रजो भूषणानि च बिभृयात्

    sā ced evamāśāsīta bṛhantam avadātaṃ haryakṣam ojasvinaṃ śuciṃ sattvasampannaṃ putramiccheyamiti śuddhasnānātprabhṛtyasyai manthamavadātayavānāṃ madhusarpirbhyāṃ saṃmṛjya śvetāyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasāloḍya rājate kāṃsye vā pātre kāle kāle saptāhaṃ satataṃ prayacchetpānāya

    prātaśca śāliyavānnavikārāndadhimadhusarpirbhiḥ payobhirvā saṃmṛjya bhuñjīta tathā sāyam avadātaśaraṇaśayanāsanapānavasanabhūṣaṇā ca syāt

    sāyaṃ prātaśca śaśvacchvetaṃ mahāntaṃ vṛṣabhamājāneyaṃ vā haricandanāṅgadaṃ paśyet

    saumyābhiścaināṃ kathābhirmano'nukūlābhir upāsīta

    saumyākṛtivacanopacāraceṣṭāṃśca strīpuruṣān itarānapi cendriyārthānavadātānpaśyet

    sahacaryaścaināṃ priyahitābhyāṃ satatamupacareyustathā bhartā

    na ca miśrībhāvamāpadyeyātāmiti

    anena vidhinā saptarātraṃ sthitvāṣṭame 'hany āplutyādbhiḥ saśiraskaṃ saha bhartrā ahatāni vastrāṇyācchādayed avadātāni avadātāśca srajo bhūṣaṇāni ca bibhṛyāt

  10. 10

    तत ऋत्विक्प्रागुत्तरस्यां दिश्यगारस्य प्राक्प्रवणम् उदक्प्रवणं वा प्रदेशमभिसमीक्ष्य गोमयोदकाभ्यां स्थण्डिलमुपलिप्य प्रोक्ष्य चोदकेन वेदीम् अस्मिन्स्थापयेत्

    तां पश्चिमेनाहतवस्त्रसंचये श्वेतार्षभे वाप्यजिन उपविशेद्ब्राह्मणप्रयुक्तः राजन्यप्रयुक्तस्तु वैयाघ्रे चर्मण्यानडुहे वा वैश्यप्रयुक्तस्तु रौरवे बास्ते वा

    तत्रोपविष्टः पालाशीभिर् ऐङ्गुदीभिर् औदुम्बरीभिर्माधूकीभिर्वा समिद्भिर् अग्निम् उपसमाधाय कुशैः परिस्तीर्य परिधिभिश्च परिधाय लाजैः शुक्लाभिश्च गन्धवतीभिः सुमनोभिरुपकिरेत्

    तत्र प्रणीयोदपात्रं पवित्रपूतमुपसंस्कृत्य सर्पिराज्यार्थं यथोक्तवर्णान् आजानेयादीन्समन्ततः स्थापयेत्

    tata ṛtvikprāguttarasyāṃ diśyagārasya prākpravaṇam udakpravaṇaṃ vā pradeśamabhisamīkṣya gomayodakābhyāṃ sthaṇḍilamupalipya prokṣya codakena vedīm asminsthāpayet

    tāṃ paścimenāhatavastrasaṃcaye śvetārṣabhe vāpyajina upaviśedbrāhmaṇaprayuktaḥ rājanyaprayuktastu vaiyāghre carmaṇyānaḍuhe vā vaiśyaprayuktastu raurave bāste vā

    tatropaviṣṭaḥ pālāśībhir aiṅgudībhir audumbarībhirmādhūkībhirvā samidbhir agnim upasamādhāya kuśaiḥ paristīrya paridhibhiśca paridhāya lājaiḥ śuklābhiśca gandhavatībhiḥ sumanobhirupakiret

    tatra praṇīyodapātraṃ pavitrapūtamupasaṃskṛtya sarpirājyārthaṃ yathoktavarṇān ājāneyādīnsamantataḥ sthāpayet

  11. 11

    ततः पुत्रकामा पश्चिमतोऽग्निं दक्षिणतो ब्राह्मणम् उपविश्यान्वालभेत सह भर्त्रा यथेष्टं पुत्रम् आशासाना

    ततस्तस्या आशासानाया ऋत्विक्प्रजापतिम् अभिनिर्दिश्य योनौ तस्याः कामपरिपूरणार्थं काम्यामिष्टिं निर्वर्तयेद्विष्णुर्योनिं कल्पयतु इत्यनयर्चा

    ततश्चैवाज्येन स्थालीपाकम् अभिघार्य त्रिर्जुहुयाद्यथाम्नायम्

    मन्त्रोपमन्त्रितमुदपात्रं तस्यै दद्यात्सर्वोदकार्थान्कुरुष्वेति

    ततः समाप्ते कर्मणि पूर्वं दक्षिणपादमभिहरन्ती प्रदक्षिणमग्निम् अनुपरिक्रामेत्सह भर्त्रा

    ततो ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयित्वाज्यशेषं प्राश्नीयात्पूर्वं पुमान्पश्चात्स्त्री न चोच्छिष्टमवशेषयेत्

    ततस्तौ सह संवसेयाताम् अष्टरात्रं तथाविधपरिच्छदावेव च स्यातां तथेष्टपुत्रं जनयेताम्

    tataḥ putrakāmā paścimato'gniṃ dakṣiṇato brāhmaṇam upaviśyānvālabheta saha bhartrā yatheṣṭaṃ putram āśāsānā

    tatastasyā āśāsānāyā ṛtvikprajāpatim abhinirdiśya yonau tasyāḥ kāmaparipūraṇārthaṃ kāmyāmiṣṭiṃ nirvartayedviṣṇuryoniṃ kalpayatu ityanayarcā

    tataścaivājyena sthālīpākam abhighārya trirjuhuyādyathāmnāyam

    mantropamantritamudapātraṃ tasyai dadyātsarvodakārthānkuruṣveti

    tataḥ samāpte karmaṇi pūrvaṃ dakṣiṇapādamabhiharantī pradakṣiṇamagnim anuparikrāmetsaha bhartrā

    tato brāhmaṇānsvasti vācayitvājyaśeṣaṃ prāśnīyātpūrvaṃ pumānpaścātstrī na cocchiṣṭamavaśeṣayet

    tatastau saha saṃvaseyātām aṣṭarātraṃ tathāvidhaparicchadāveva ca syātāṃ tatheṣṭaputraṃ janayetām

  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19

    तयोः कर्मणा वेदोक्तेन विवर्तनमुपदिश्यते प्राग्व्यक्तीभावात्प्रयुक्तेन सम्यक्

    कर्मणां हि देशकालसंपदुपेतानां नियतम् इष्टफलत्वं तथेतरेषाम् इतरत्वम्

    तस्मादापन्नगर्भां स्त्रियम् अभिसमीक्ष्य प्राग्व्यक्तीभावाद्गर्भस्य पुंसवनमस्यै दद्यात्

    गोष्ठे जातस्य न्यग्रोधस्य प्रागुत्तराभ्यां शाखाभ्यां शुङ्गे अनुपहते आदाय द्वाभ्यां धान्यमाषाभ्यां संपदुपेताभ्यां गौरसर्षपाभ्यां वा सह दध्नि प्रक्षिप्य पुष्येण पिबेत्तथैवापराञ्जीवकर्षभकापामार्गसहचरकल्कांश्च युगपदेकैकशो यथेष्टं वाप्युपसंस्कृत्य पयसा कुड्यकीटकं मत्स्यकं वोदकाञ्जलौ प्रक्षिप्य पुष्येण पिबेत्तथा कनकमयान्राजतान् आयसांश्च पुरुषकान् अग्निवर्णान् अणुप्रभाणान्दध्नि पयस्युदकाञ्जलौ वा प्रक्षिप्य पिबेद् अनवशेषतः पुष्येण पुष्येणैव च शालिपिष्टस्य पच्यमानस्योष्माणम् उपाघ्राय तस्यैव च पिष्टस्योदकसंसृष्टस्य रसं देहल्याम् उपनिधाय दक्षिणे नासापुटे स्वयमासिञ्चेत्पिचुना

    यच्चान्यदपि ब्राह्मणा ब्रूयुराप्ता वा स्त्रियः पुंसवनमिष्टं तच्चानुष्ठेयम्

    इति पुंसवनानि

    tayoḥ karmaṇā vedoktena vivartanamupadiśyate prāgvyaktībhāvātprayuktena samyak

    karmaṇāṃ hi deśakālasaṃpadupetānāṃ niyatam iṣṭaphalatvaṃ tathetareṣām itaratvam

    tasmādāpannagarbhāṃ striyam abhisamīkṣya prāgvyaktībhāvādgarbhasya puṃsavanamasyai dadyāt

    goṣṭhe jātasya nyagrodhasya prāguttarābhyāṃ śākhābhyāṃ śuṅge anupahate ādāya dvābhyāṃ dhānyamāṣābhyāṃ saṃpadupetābhyāṃ gaurasarṣapābhyāṃ vā saha dadhni prakṣipya puṣyeṇa pibettathaivāparāñjīvakarṣabhakāpāmārgasahacarakalkāṃśca yugapadekaikaśo yatheṣṭaṃ vāpyupasaṃskṛtya payasā kuḍyakīṭakaṃ matsyakaṃ vodakāñjalau prakṣipya puṣyeṇa pibettathā kanakamayānrājatān āyasāṃśca puruṣakān agnivarṇān aṇuprabhāṇāndadhni payasyudakāñjalau vā prakṣipya pibed anavaśeṣataḥ puṣyeṇa puṣyeṇaiva ca śālipiṣṭasya pacyamānasyoṣmāṇam upāghrāya tasyaiva ca piṣṭasyodakasaṃsṛṣṭasya rasaṃ dehalyām upanidhāya dakṣiṇe nāsāpuṭe svayamāsiñcetpicunā

    yaccānyadapi brāhmaṇā brūyurāptā vā striyaḥ puṃsavanamiṣṭaṃ taccānuṣṭheyam

    iti puṃsavanāni

  20. 20

    अत ऊर्ध्वं गर्भस्थापनानि व्याख्यास्यामः ऐन्द्री ब्राह्मी शतवीर्या सहस्रवीर्यामोघाव्यथा शिवारिष्टा वाट्यपुष्पी विष्वक्सेनकान्ता चेत्यासाम् ओषधीनां शिरसा दक्षिणेन वा पाणिना धारणम् एताभिश्चैव सिद्धस्य पयसः सर्पिषो वा पानम् एताभिश्चैव पुष्ये पुष्ये स्नानं सदा च ताः समालभेत

    तथा सर्वासां जीवनीयोक्तानाम् ओषधीनां सदोपयोगस्तैस्तैर् उपयोगविधिभिः

    इति गर्भस्थापनानि व्याख्यातानि भवन्ति

    ata ūrdhvaṃ garbhasthāpanāni vyākhyāsyāmaḥ aindrī brāhmī śatavīryā sahasravīryāmoghāvyathā śivāriṣṭā vāṭyapuṣpī viṣvaksenakāntā cetyāsām oṣadhīnāṃ śirasā dakṣiṇena vā pāṇinā dhāraṇam etābhiścaiva siddhasya payasaḥ sarpiṣo vā pānam etābhiścaiva puṣye puṣye snānaṃ sadā ca tāḥ samālabheta

    tathā sarvāsāṃ jīvanīyoktānām oṣadhīnāṃ sadopayogastaistair upayogavidhibhiḥ

    iti garbhasthāpanāni vyākhyātāni bhavanti

  21. 21

    गर्भोपघातकरास्त्विमे भावा भवन्ति तद्यथा उत्कटविषमकठिनासनसेविन्या वातमूत्रपुरीषवेगान् उपरुन्धत्या दारुणानुचितव्यायामसेविन्यास्तीक्ष्णोष्णातिमात्रसेविन्याः प्रमिताशनसेविन्या गर्भो म्रियतेऽन्तः कुक्षेः अकाले वा स्रंसते शोषी वा भवति तथाभिघातप्रपीडनैः श्वभ्रकूपप्रपातदेशावलोकनैर्वाभीक्ष्णं मातुः प्रपतत्यकाले गर्भः तथातिमात्रसंक्षोभिभिर्यानैर्यानेन अप्रियातिमात्रश्रवणैर्वा

    प्रततोत्तानशायिन्याः पुनर्गर्भस्य नाभ्याश्रया नाडी कण्ठमनुवेष्टयति विवृतशायिनी नक्तंचारिणी चोन्मत्तं जनयति अपस्मारिणं पुनः कलिकलहशीला व्यवायशीला दुर्वपुषम् अह्रीकं स्त्रैणं वा शोकनित्या भीतम् अपचितम् अल्पायुषं वा अभिध्यात्री परोपतापिनम् ईर्ष्युं स्त्रैणं वा स्तेना त्वायासबहुलम् अतिद्रोहिणम् अकर्मशीलं वा अमर्षिणी चण्डमौपधिकम् असूयकं वा स्वप्ननित्या तन्द्रालुमबुधम् अल्पाग्निं वा मद्यनित्या पिपासालुम् अल्पस्मृतिम् अनवस्थितचित्तं वा गोधामांसप्राया शार्करिणम् अश्मरिणं शनैर्मेहिणं वा वराहमांसप्राया रक्ताक्षं क्रथनम् अतिपरुषरोमाणं वा मत्स्यमांसनित्या चिरनिमेषं स्तब्धाक्षं वा मधुरनित्या प्रमेहिणं मूकमतिस्थूलं वा अम्लनित्या रक्तपित्तिनं त्वगक्षिरोगिणं वा लवणनित्या शीघ्रवलीपलितं खालित्यरोगिणं वा कटुकनित्या दुर्बलम् अल्पशुक्रम् अनपत्यं वा तिक्तनित्या शोषिणमबलमनुपचितं वा कषायनित्या श्यावम् आनाहिनम् उदावर्तिनं वा यद्यच्च यस्य यस्य व्याधेर्निदानमुक्तं तत्तदासेवमानान्तर्वत्नी तन्निमित्तविकारबहुलम् अपत्यं जनयति

    पितृजास्तु शुक्रदोषा मातृजैरपचारैर्व्याख्याताः

    इति गर्भोपघातकरा भावा भवन्त्युक्ताः

    तस्मादहितान् आहारविहारान्प्रजासंपदम् इच्छन्ती स्त्री विशेषेण वर्जयेत्

    साध्वाचारा चात्मानमुपचरेद्धिताभ्याम् आहारविहाराभ्यामिति

    garbhopaghātakarāstvime bhāvā bhavanti tadyathā utkaṭaviṣamakaṭhināsanasevinyā vātamūtrapurīṣavegān uparundhatyā dāruṇānucitavyāyāmasevinyāstīkṣṇoṣṇātimātrasevinyāḥ pramitāśanasevinyā garbho mriyate'ntaḥ kukṣeḥ akāle vā sraṃsate śoṣī vā bhavati tathābhighātaprapīḍanaiḥ śvabhrakūpaprapātadeśāvalokanairvābhīkṣṇaṃ mātuḥ prapatatyakāle garbhaḥ tathātimātrasaṃkṣobhibhiryānairyānena apriyātimātraśravaṇairvā

    pratatottānaśāyinyāḥ punargarbhasya nābhyāśrayā nāḍī kaṇṭhamanuveṣṭayati vivṛtaśāyinī naktaṃcāriṇī conmattaṃ janayati apasmāriṇaṃ punaḥ kalikalahaśīlā vyavāyaśīlā durvapuṣam ahrīkaṃ straiṇaṃ vā śokanityā bhītam apacitam alpāyuṣaṃ vā abhidhyātrī paropatāpinam īrṣyuṃ straiṇaṃ vā stenā tvāyāsabahulam atidrohiṇam akarmaśīlaṃ vā amarṣiṇī caṇḍamaupadhikam asūyakaṃ vā svapnanityā tandrālumabudham alpāgniṃ vā madyanityā pipāsālum alpasmṛtim anavasthitacittaṃ vā godhāmāṃsaprāyā śārkariṇam aśmariṇaṃ śanairmehiṇaṃ vā varāhamāṃsaprāyā raktākṣaṃ krathanam atiparuṣaromāṇaṃ vā matsyamāṃsanityā ciranimeṣaṃ stabdhākṣaṃ vā madhuranityā pramehiṇaṃ mūkamatisthūlaṃ vā amlanityā raktapittinaṃ tvagakṣirogiṇaṃ vā lavaṇanityā śīghravalīpalitaṃ khālityarogiṇaṃ vā kaṭukanityā durbalam alpaśukram anapatyaṃ vā tiktanityā śoṣiṇamabalamanupacitaṃ vā kaṣāyanityā śyāvam ānāhinam udāvartinaṃ vā yadyacca yasya yasya vyādhernidānamuktaṃ tattadāsevamānāntarvatnī tannimittavikārabahulam apatyaṃ janayati

    pitṛjāstu śukradoṣā mātṛjairapacārairvyākhyātāḥ

    iti garbhopaghātakarā bhāvā bhavantyuktāḥ

    tasmādahitān āhāravihārānprajāsaṃpadam icchantī strī viśeṣeṇa varjayet

    sādhvācārā cātmānamupacareddhitābhyām āhāravihārābhyāmiti

  22. 22
  23. 23
  24. 24

    सा चेच्चतुष्प्रभृतिषु मासेषु क्रोधशोकासूयेर्ष्याभयत्रासव्यवायव्यायामसंक्षोभसंधारणविषमाशनशयनस्थानक्षुत्पिपासातियोगात्कदाहाराद्वा पुष्पं पश्येत्तस्या गर्भस्थापनविधिम् उपदेक्ष्यामः

    पुष्पदर्शनादेवैनां ब्रूयात्शयनं तावन्मृदुसुखशिशिरास्तरणसंस्तीर्णम् ईषदवनतशिरस्कं प्रतिपद्यस्वेति

    ततो यष्टीमधुकसर्पिर्भ्यां परमशिशिरवारिणि संस्थिताभ्यां पिचुम् आप्लाव्योपस्थसमीपे स्थापयेत्तस्याः तथा शतधौतसहस्रधौताभ्यां सर्पिर्भ्यामधोनाभेः सर्वतः प्रदिह्यात्सर्वतश्च गव्येन चैनां पयसा सुशीतेन मधुकाम्बुना वा न्यग्रोधादिकषायेण वा परिषेचयेदधो नाभेः उदकं वा सुशीतम् अवगाहयेत्क्षीरिणां कषायद्रुमाणां च स्वरसपरिपीतानि चेलानि ग्राहयेत्न्यग्रोधादिशुङ्गासिद्धयोर्वा क्षीरसर्पिषोः पिचुं ग्राहयेत् अतश्चैवाक्षमात्रं प्राशयेत्प्राशयेद्वा केवलं क्षीरसर्पिः पद्मोत्पलकुमुदकिञ्जल्कांश्चास्यै समधुशर्करान्लेहार्थं दद्यात्शृङ्गाटकपुष्करबीजकशेरुकान्भक्षणार्थं गन्धप्रियङ्ग्वसितोत्पलशालूकोदुम्बरशलाटुन्यग्रोधशुङ्गानि वा पाययेदेनामाजेन पयसा पयसा चैनां बलातिबलाशालिषष्टिकेक्षुमूलकाकोलीशृतेन समधुशर्करं रक्तशालीनामोदनं मृदुसुरभिशीतलं भोजयेत्लावकपिञ्जलकुरङ्गशम्बरशशहरिणैणकालपुच्छकरसेन वा घृतसुसंस्कृतेन सुखशिशिरोपवातदेशस्थां भोजयेत्क्रोधशोकायासव्यवायव्यायामेभ्यश्चाभिरक्षेत्सौम्याभिश्चैनां कथाभिर्मनोऽनुकूलाभिर् उपासीत तथास्या गर्भस्तिष्ठति

    sā ceccatuṣprabhṛtiṣu māseṣu krodhaśokāsūyerṣyābhayatrāsavyavāyavyāyāmasaṃkṣobhasaṃdhāraṇaviṣamāśanaśayanasthānakṣutpipāsātiyogātkadāhārādvā puṣpaṃ paśyettasyā garbhasthāpanavidhim upadekṣyāmaḥ

    puṣpadarśanādevaināṃ brūyātśayanaṃ tāvanmṛdusukhaśiśirāstaraṇasaṃstīrṇam īṣadavanataśiraskaṃ pratipadyasveti

    tato yaṣṭīmadhukasarpirbhyāṃ paramaśiśiravāriṇi saṃsthitābhyāṃ picum āplāvyopasthasamīpe sthāpayettasyāḥ tathā śatadhautasahasradhautābhyāṃ sarpirbhyāmadhonābheḥ sarvataḥ pradihyātsarvataśca gavyena caināṃ payasā suśītena madhukāmbunā vā nyagrodhādikaṣāyeṇa vā pariṣecayedadho nābheḥ udakaṃ vā suśītam avagāhayetkṣīriṇāṃ kaṣāyadrumāṇāṃ ca svarasaparipītāni celāni grāhayetnyagrodhādiśuṅgāsiddhayorvā kṣīrasarpiṣoḥ picuṃ grāhayet ataścaivākṣamātraṃ prāśayetprāśayedvā kevalaṃ kṣīrasarpiḥ padmotpalakumudakiñjalkāṃścāsyai samadhuśarkarānlehārthaṃ dadyātśṛṅgāṭakapuṣkarabījakaśerukānbhakṣaṇārthaṃ gandhapriyaṅgvasitotpalaśālūkodumbaraśalāṭunyagrodhaśuṅgāni vā pāyayedenāmājena payasā payasā caināṃ balātibalāśāliṣaṣṭikekṣumūlakākolīśṛtena samadhuśarkaraṃ raktaśālīnāmodanaṃ mṛdusurabhiśītalaṃ bhojayetlāvakapiñjalakuraṅgaśambaraśaśahariṇaiṇakālapucchakarasena vā ghṛtasusaṃskṛtena sukhaśiśiropavātadeśasthāṃ bhojayetkrodhaśokāyāsavyavāyavyāyāmebhyaścābhirakṣetsaumyābhiścaināṃ kathābhirmano'nukūlābhir upāsīta tathāsyā garbhastiṣṭhati

  25. 25
  26. 26

    यस्याः पुनर् उष्णतीक्ष्णोपयोगाद्गर्भिण्या महति संजातसारे गर्भे पुष्पदर्शनं स्यादन्यो वा योनिस्रावस्तस्या गर्भो वृद्धिं न प्राप्नोति निःस्रुतत्वात्स कालमवतिष्ठतेऽतिमात्रं तमुपविष्टकमित्याचक्षते केचित्

    उपवासव्रतकर्मपरायाः पुनः कदाहारायाः स्नेहद्वेषिण्या वातप्रकोपणोक्तान्यासेवमानाया गर्भो वृद्धिं न प्राप्नोति परिशुष्कत्वात्स चापि कालमवतिष्ठतेऽतिमात्रम् अस्पन्दनश्च भवति तं तु नागोदरम् इत्याचक्षते

    yasyāḥ punar uṣṇatīkṣṇopayogādgarbhiṇyā mahati saṃjātasāre garbhe puṣpadarśanaṃ syādanyo vā yonisrāvastasyā garbho vṛddhiṃ na prāpnoti niḥsrutatvātsa kālamavatiṣṭhate'timātraṃ tamupaviṣṭakamityācakṣate kecit

    upavāsavratakarmaparāyāḥ punaḥ kadāhārāyāḥ snehadveṣiṇyā vātaprakopaṇoktānyāsevamānāyā garbho vṛddhiṃ na prāpnoti pariśuṣkatvātsa cāpi kālamavatiṣṭhate'timātram aspandanaśca bhavati taṃ tu nāgodaram ityācakṣate

  27. 27
  28. 28
  29. 29

    यस्याः पुनरुदावर्तविबन्धः स्यादष्टमे मासे न चानुवासनसाध्यं मन्येत ततस्तस्यास्तद्विकारप्रशमनम् उपकल्पयेन्निरूहम्

    उदावर्तो ह्युपेक्षितः सहसा सगर्भां गर्भिणीं गर्भम् अथवातिपातयेत्

    तत्र वीरणशालिषष्टिककुशकाशेक्षुवालिकावेतसपरिव्याधमूलानां भूतीकानन्ताकाश्मर्यपरूषकमधुकमृद्वीकानां च पयसार्धोदकेनोद्गमय्य रसं प्रियालविभीतकमज्जतिलकल्कसम्प्रयुक्तम् ईषल्लवणम् अनत्युष्णं च निरूहं दद्यात्

    व्यपगतविबन्धां चैनां सुखसलिलपरिषिक्ताङ्गीं स्थैर्यकरम् अविदाहिनम् आहारं भुक्तवतीं सायं मधुरकसिद्धेन तैलेनानुवासयेत्

    न्युब्जां त्वेनाम् आस्थापनानुवासनाभ्याम् उपचरेत्

    yasyāḥ punarudāvartavibandhaḥ syādaṣṭame māse na cānuvāsanasādhyaṃ manyeta tatastasyāstadvikārapraśamanam upakalpayennirūham

    udāvarto hyupekṣitaḥ sahasā sagarbhāṃ garbhiṇīṃ garbham athavātipātayet

    tatra vīraṇaśāliṣaṣṭikakuśakāśekṣuvālikāvetasaparivyādhamūlānāṃ bhūtīkānantākāśmaryaparūṣakamadhukamṛdvīkānāṃ ca payasārdhodakenodgamayya rasaṃ priyālavibhītakamajjatilakalkasamprayuktam īṣallavaṇam anatyuṣṇaṃ ca nirūhaṃ dadyāt

    vyapagatavibandhāṃ caināṃ sukhasalilapariṣiktāṅgīṃ sthairyakaram avidāhinam āhāraṃ bhuktavatīṃ sāyaṃ madhurakasiddhena tailenānuvāsayet

    nyubjāṃ tvenām āsthāpanānuvāsanābhyām upacaret

  30. 30

    यस्याः पुनर् अतिमात्रदोषोपचयाद्वा तीक्ष्णोष्णातिमात्रसेवनाद्वा वातमूत्रपुरीषवेगविधारणैर्वा विषमाशनशयनस्थानसम्पीडनाभिघातैर्वा क्रोधशोकेर्ष्याभयत्रासादिभिर्वा साहसैर्वापरैः कर्मभिरन्तः कुक्षेर्गर्भो म्रियते तस्याः स्तिमितं स्तब्धमुदरम् आततं शीतमश्मान्तर्गतमिव भवत्यस्पन्दनो गर्भः शूलम् अधिकमुपजायते न चाव्यः प्रादुर्भवन्ति योनिर्न प्रस्रवति अक्षिणी चास्याः स्रस्ते भवतः ताम्यति व्यथते भ्रमते श्वसिति अरतिबहुला च भवति न चास्या वेगप्रादुर्भावो यथावदुपलभ्यते इत्येवंलक्षणां स्त्रियम्मृतगर्भेयमिति विद्यात्

    yasyāḥ punar atimātradoṣopacayādvā tīkṣṇoṣṇātimātrasevanādvā vātamūtrapurīṣavegavidhāraṇairvā viṣamāśanaśayanasthānasampīḍanābhighātairvā krodhaśokerṣyābhayatrāsādibhirvā sāhasairvāparaiḥ karmabhirantaḥ kukṣergarbho mriyate tasyāḥ stimitaṃ stabdhamudaram ātataṃ śītamaśmāntargatamiva bhavatyaspandano garbhaḥ śūlam adhikamupajāyate na cāvyaḥ prādurbhavanti yonirna prasravati akṣiṇī cāsyāḥ sraste bhavataḥ tāmyati vyathate bhramate śvasiti aratibahulā ca bhavati na cāsyā vegaprādurbhāvo yathāvadupalabhyate ityevaṃlakṣaṇāṃ striyammṛtagarbheyamiti vidyāt