Charak Samhita · 4.8 4.8.21
4.8.21गर्भोपघातकरास्त्विमे भावा भवन्ति तद्यथा उत्कटविषमकठिनासनसेविन्या वातमूत्रपुरीषवेगान् उपरुन्धत्या दारुणानुचितव्यायामसेविन्यास्तीक्ष्णोष्णातिमात्रसेविन्याः प्रमिताशनसेविन्या गर्भो म्रियतेऽन्तः कुक्षेः अकाले वा स्रंसते शोषी वा भवति तथाभिघातप्रपीडनैः श्वभ्रकूपप्रपातदेशावलोकनैर्वाभीक्ष्णं मातुः प्रपतत्यकाले गर्भः तथातिमात्रसंक्षोभिभिर्यानैर्यानेन अप्रियातिमात्रश्रवणैर्वा
प्रततोत्तानशायिन्याः पुनर्गर्भस्य नाभ्याश्रया नाडी कण्ठमनुवेष्टयति विवृतशायिनी नक्तंचारिणी चोन्मत्तं जनयति अपस्मारिणं पुनः कलिकलहशीला व्यवायशीला दुर्वपुषम् अह्रीकं स्त्रैणं वा शोकनित्या भीतम् अपचितम् अल्पायुषं वा अभिध्यात्री परोपतापिनम् ईर्ष्युं स्त्रैणं वा स्तेना त्वायासबहुलम् अतिद्रोहिणम् अकर्मशीलं वा अमर्षिणी चण्डमौपधिकम् असूयकं वा स्वप्ननित्या तन्द्रालुमबुधम् अल्पाग्निं वा मद्यनित्या पिपासालुम् अल्पस्मृतिम् अनवस्थितचित्तं वा गोधामांसप्राया शार्करिणम् अश्मरिणं शनैर्मेहिणं वा वराहमांसप्राया रक्ताक्षं क्रथनम् अतिपरुषरोमाणं वा मत्स्यमांसनित्या चिरनिमेषं स्तब्धाक्षं वा मधुरनित्या प्रमेहिणं मूकमतिस्थूलं वा अम्लनित्या रक्तपित्तिनं त्वगक्षिरोगिणं वा लवणनित्या शीघ्रवलीपलितं खालित्यरोगिणं वा कटुकनित्या दुर्बलम् अल्पशुक्रम् अनपत्यं वा तिक्तनित्या शोषिणमबलमनुपचितं वा कषायनित्या श्यावम् आनाहिनम् उदावर्तिनं वा यद्यच्च यस्य यस्य व्याधेर्निदानमुक्तं तत्तदासेवमानान्तर्वत्नी तन्निमित्तविकारबहुलम् अपत्यं जनयति
पितृजास्तु शुक्रदोषा मातृजैरपचारैर्व्याख्याताः
इति गर्भोपघातकरा भावा भवन्त्युक्ताः
तस्मादहितान् आहारविहारान्प्रजासंपदम् इच्छन्ती स्त्री विशेषेण वर्जयेत्
साध्वाचारा चात्मानमुपचरेद्धिताभ्याम् आहारविहाराभ्यामिति
Transliteration
garbhopaghātakarāstvime bhāvā bhavanti tadyathā utkaṭaviṣamakaṭhināsanasevinyā vātamūtrapurīṣavegān uparundhatyā dāruṇānucitavyāyāmasevinyāstīkṣṇoṣṇātimātrasevinyāḥ pramitāśanasevinyā garbho mriyate'ntaḥ kukṣeḥ akāle vā sraṃsate śoṣī vā bhavati tathābhighātaprapīḍanaiḥ śvabhrakūpaprapātadeśāvalokanairvābhīkṣṇaṃ mātuḥ prapatatyakāle garbhaḥ tathātimātrasaṃkṣobhibhiryānairyānena apriyātimātraśravaṇairvā
pratatottānaśāyinyāḥ punargarbhasya nābhyāśrayā nāḍī kaṇṭhamanuveṣṭayati vivṛtaśāyinī naktaṃcāriṇī conmattaṃ janayati apasmāriṇaṃ punaḥ kalikalahaśīlā vyavāyaśīlā durvapuṣam ahrīkaṃ straiṇaṃ vā śokanityā bhītam apacitam alpāyuṣaṃ vā abhidhyātrī paropatāpinam īrṣyuṃ straiṇaṃ vā stenā tvāyāsabahulam atidrohiṇam akarmaśīlaṃ vā amarṣiṇī caṇḍamaupadhikam asūyakaṃ vā svapnanityā tandrālumabudham alpāgniṃ vā madyanityā pipāsālum alpasmṛtim anavasthitacittaṃ vā godhāmāṃsaprāyā śārkariṇam aśmariṇaṃ śanairmehiṇaṃ vā varāhamāṃsaprāyā raktākṣaṃ krathanam atiparuṣaromāṇaṃ vā matsyamāṃsanityā ciranimeṣaṃ stabdhākṣaṃ vā madhuranityā pramehiṇaṃ mūkamatisthūlaṃ vā amlanityā raktapittinaṃ tvagakṣirogiṇaṃ vā lavaṇanityā śīghravalīpalitaṃ khālityarogiṇaṃ vā kaṭukanityā durbalam alpaśukram anapatyaṃ vā tiktanityā śoṣiṇamabalamanupacitaṃ vā kaṣāyanityā śyāvam ānāhinam udāvartinaṃ vā yadyacca yasya yasya vyādhernidānamuktaṃ tattadāsevamānāntarvatnī tannimittavikārabahulam apatyaṃ janayati
pitṛjāstu śukradoṣā mātṛjairapacārairvyākhyātāḥ
iti garbhopaghātakarā bhāvā bhavantyuktāḥ
tasmādahitān āhāravihārānprajāsaṃpadam icchantī strī viśeṣeṇa varjayet
sādhvācārā cātmānamupacareddhitābhyām āhāravihārābhyāmiti
By System Admin
Translation
Draft in progress