30 shlokas
- 1
वेदम् अधीत्य स्नास्यन्न् इत्य् उक्तं समावर्तनम्
vedam adhītya snāsyann ity uktaṃ samāvartanam
- 2
मन्त्रब्राह्मणं वेद इत्य् आचक्षते
mantrabrāhmaṇaṃ veda ity ācakṣate
- 3
मन्त्रब्राह्मणयोर्वेदनामधेयम्
mantrabrāhmaṇayorvedanāmadheyam
- 4
मन्त्रब्राह्मणे यज्ञस्य प्रमाणम्
mantrabrāhmaṇe yajñasya pramāṇam
- 5
मन्त्रब्राह्मणे अधीत्य चीर्णेषु वा व्रतेषु
mantrabrāhmaṇe adhītya cīrṇeṣu vā vrateṣu
- 6
एतावद् एव नाना
etāvad eva nānā
- 7
अथ देवयजनोल्लेखनप्रभृत्य् आग्निमुखात्कृत्वा पालाशीं समिधम् आज्येनाक्त्वा मध्यंदिने ऽभ्यादधाति
atha devayajanollekhanaprabhṛty āgnimukhātkṛtvā pālāśīṃ samidham ājyenāktvā madhyaṃdine 'bhyādadhāti
- 8
तत्पुरस्ताद्व्याख्यातम्
tatpurastādvyākhyātam
- 9
अथ केशश्मश्रुलोमनखावापनेनैव प्रतिपद्यते सिद्धम् आ छत्रादानात्कृत्वा पक्वाज्जुहोति
आवहन्ती वितन्वाना
कुर्वाणा चीरम् आत्मनः
वासांसि मम गावश्च
अन्नपाने च सर्वदा
ततो मे श्रियम् आवह
लोमशां पशुभिः सह स्वाहा इति
atha keśaśmaśrulomanakhāvāpanenaiva pratipadyate siddham ā chatrādānātkṛtvā pakvājjuhoti
āvahantī vitanvānā
kurvāṇā cīram ātmanaḥ
vāsāṃsi mama gāvaśca
annapāne ca sarvadā
tato me śriyam āvaha
lomaśāṃ paśubhiḥ saha svāhā iti
- 10
अथाज्याहुतीर् उपजुहोति
आमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा
यशो जने ऽसानि स्वाहा
श्रेयान्वस्यसो ऽसानि स्वाहा
तं त्वा भग प्रविशानि स्वाहा
स मा भग प्रविश स्वाहा इति
athājyāhutīr upajuhoti
āmāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā
yaśo jane 'sāni svāhā
śreyānvasyaso 'sāni svāhā
taṃ tvā bhaga praviśāni svāhā
sa mā bhaga praviśa svāhā iti
- 11
स्विष्टकृत्प्रभृति सिद्धम् आ धेनुवरप्रदानात्
sviṣṭakṛtprabhṛti siddham ā dhenuvarapradānāt
- 12
अथाग्रेणाग्निं बिल्वशाखायां हुतशेषं निदधाति
तस्मिन्सहस्रशाखे
नि भगाहं त्वयि मृजे स्वाहा इति
athāgreṇāgniṃ bilvaśākhāyāṃ hutaśeṣaṃ nidadhāti
tasminsahasraśākhe
ni bhagāhaṃ tvayi mṛje svāhā iti
- 13
अथ पक्वाद् उपादाय प्राश्नाति
यथापः प्रवता यन्ति
यथा मासा अहर्जरम्
एवं मां ब्रह्मचारिणः
धातर् आयन्तु सर्वतः स्वाहा इति
atha pakvād upādāya prāśnāti
yathāpaḥ pravatā yanti
yathā māsā aharjaram
evaṃ māṃ brahmacāriṇaḥ
dhātar āyantu sarvataḥ svāhā iti
- 14
प्राश्याप आचम्योरः प्रत्यात्मानं प्रत्यभिमृशते प्रतिवेशो ऽसि प्र मा पाहि प्र मा पद्यस्व इति
prāśyāpa ācamyoraḥ pratyātmānaṃ pratyabhimṛśate prativeśo 'si pra mā pāhi pra mā padyasva iti
- 15
सो ऽत्रैवास्ते आ नक्षत्राणाम् उदयात्
so 'traivāste ā nakṣatrāṇām udayāt
- 16
अथोदितेषु नक्षत्रेषूपनिष्क्रम्य दिश उपतिष्ठत इति सिद्धम् अत ऊर्ध्वम्
athoditeṣu nakṣatreṣūpaniṣkramya diśa upatiṣṭhata iti siddham ata ūrdhvam
- 17
यस्मिन्न् अग्नाव् उपनयति तस्मिन्ब्रह्मचर्यं तस्मिन्व्रतचर्यं तस्मिन्समावर्तनं तस्मिन्पाणिग्रहणं तस्मिन्गृह्यानि कर्माणि क्रियन्ते
yasminn agnāv upanayati tasminbrahmacaryaṃ tasminvratacaryaṃ tasminsamāvartanaṃ tasminpāṇigrahaṇaṃ tasmingṛhyāni karmāṇi kriyante
- 18
तस्मिन्काम्यानि तस्मिन्प्रजासंस्कारा इत्येके
tasminkāmyāni tasminprajāsaṃskārā ityeke
- 19
स एष उपनयनप्रभृति व्याहृतीभिः समिद्धिर्हूयत आ समावर्तनात्
sa eṣa upanayanaprabhṛti vyāhṛtībhiḥ samiddhirhūyata ā samāvartanāt
- 20
समावर्तनप्रभृत्याज्येन व्याहृतीभिर्हूयत आ पाणिग्रहणात्
samāvartanaprabhṛtyājyena vyāhṛtībhirhūyata ā pāṇigrahaṇāt
- 21
पाणिग्रहणप्रभृति व्रीहिभिर्यवैर्वा हस्तेनैते आहुती जुहोति अग्नये स्वाहा प्रजापतये स्वाहा इति सायम्
सूर्याय स्वाहा प्रजापतये स्वाहा इति प्रातर् अपि
pāṇigrahaṇaprabhṛti vrīhibhiryavairvā hastenaite āhutī juhoti agnaye svāhā prajāpataye svāhā iti sāyam
sūryāya svāhā prajāpataye svāhā iti prātar api
- 22
अग्निहोत्रहविषाम् अन्यतमेन जुहुयात्
agnihotrahaviṣām anyatamena juhuyāt
- 23
पर्वणि पर्वणि चाग्नेयस्थालीपाकः
parvaṇi parvaṇi cāgneyasthālīpākaḥ
- 24
स एष आघारवान्स्याद् आग्निहोत्रिको वाप्य् आपूर्विको वा
sa eṣa āghāravānsyād āgnihotriko vāpy āpūrviko vā
- 25
तेन सर्पिष्कता विद्यावन्तं ब्राह्मणं भोजयेत्
tena sarpiṣkatā vidyāvantaṃ brāhmaṇaṃ bhojayet
- 26
यो ऽस्यापचिततमस्तस्मा ऋषभं दद्याद् इत्य् एके
yo 'syāpacitatamastasmā ṛṣabhaṃ dadyād ity eke
- 27
अथास्यानुगतस्य या प्रकृतिस्तत आहरणम्
athāsyānugatasya yā prakṛtistata āharaṇam
- 28
उपवासो ऽनुगते ऽन्यतरस्य भार्यायाः पत्युर्वा
upavāso 'nugate 'nyatarasya bhāryāyāḥ patyurvā
- 29
अपि वैकां जुहुयात्
अयाश्चाग्ने ऽस्य् अनभिशस्तीश्च सत्यमित्त्वमया असि
अयसा मनसा धृतो ऽयसा हव्यम् ऊहिषे ऽया नो धेहि भेषजं स्वाहा इति
api vaikāṃ juhuyāt
ayāścāgne 'sy anabhiśastīśca satyamittvamayā asi
ayasā manasā dhṛto 'yasā havyam ūhiṣe 'yā no dhehi bheṣajaṃ svāhā iti
- 30
आहुतो व्याख्यातः
āhuto vyākhyātaḥ

