19 shlokas
- 1
अयं वाव लोक एषो ऽग्निश्चितः
तस्याप एव परिश्रितः
मनुष्या यजुष्मत्य इष्टकाः सूददोहाः
ओषधयश्च वनस्पतयश्च पुरीषम्
आहुतयः समिधः
अग्निर्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वम् अग्निम् एवाभिसंपद्यते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
ayaṃ vāva loka eṣo 'gniścitaḥ
tasyāpa eva pariśritaḥ
manuṣyā yajuṣmatya iṣṭakāḥ sūdadohāḥ
oṣadhayaśca vanaspatayaśca purīṣam
āhutayaḥ samidhaḥ
agnirlokampṛṇā
tadvā etatsarvam agnim evābhisaṃpadyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 2
अन्तरिक्षं ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्य द्यावापृथिव्योर् एव संधिः परिश्रितः
परेण हान्तरिक्षं द्यावापृथिवी संधत्तः
ताः परिश्रितः
वयांसि यजुष्मत्य इष्टकाः
वर्षं सूददोहाः
मरीचयः पुरीषम्
आहुतयः समिधः
वायुर्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वं वायुम् एवाभिसंपद्यते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
antarikṣaṃ ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tasya dyāvāpṛthivyor eva saṃdhiḥ pariśritaḥ
pareṇa hāntarikṣaṃ dyāvāpṛthivī saṃdhattaḥ
tāḥ pariśritaḥ
vayāṃsi yajuṣmatya iṣṭakāḥ
varṣaṃ sūdadohāḥ
marīcayaḥ purīṣam
āhutayaḥ samidhaḥ
vāyurlokampṛṇā
tadvā etatsarvaṃ vāyum evābhisaṃpadyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 3
द्यौर्ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्याप एव परिश्रितः
यथा ह वा इदं कोशः समुब्जित एवम् इमे लोका अप्स्व् अन्तः
तद्या इमांल्लोकान्परेणापस्ताः परिश्रितः
देवा यजुष्मत्य इष्टकाः
यद् एवैतस्मिंल्लोके ऽन्नं तत्सूददोहाः
नक्षत्राणि पुरीषम्
आहुतयः समिधः
आदित्यो लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वम् आदित्यम् एवाभिसंपद्यते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
dyaurha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tasyāpa eva pariśritaḥ
yathā ha vā idaṃ kośaḥ samubjita evam ime lokā apsv antaḥ
tadyā imāṃllokānpareṇāpastāḥ pariśritaḥ
devā yajuṣmatya iṣṭakāḥ
yad evaitasmiṃlloke 'nnaṃ tatsūdadohāḥ
nakṣatrāṇi purīṣam
āhutayaḥ samidhaḥ
ādityo lokampṛṇā
tadvā etatsarvam ādityam evābhisaṃpadyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 4
आदित्यो ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्य दिश एव परिश्रितः
ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतान्य् आदित्यं दिशः समन्तम्परियन्ति
रश्मयो यजुष्मत्य इष्टकाः
ताः षष्टिश्चैव त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतान्य् आदित्यस्य रश्मयः
तद्यत्परिश्रित्सु यजुष्मतीः प्रत्यर्पयति रश्मींस्तद्दिक्षु प्रत्यर्पयति
अथ यद् अन्तरा दिशश्च रश्मींश्च तत्सूददोहाः
अथ यद्दिक्षु च रश्मिषु चान्नं तत्पुरीषम्
ता आहुतयः
ताः समिधः
अथ यद्दिश इति च रश्मय इति चाख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वं दिश इति चैव रश्मय इति चाख्यायते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
ādityo ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tasya diśa eva pariśritaḥ
tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāny ādityaṃ diśaḥ samantampariyanti
raśmayo yajuṣmatya iṣṭakāḥ
tāḥ ṣaṣṭiścaiva trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāny ādityasya raśmayaḥ
tadyatpariśritsu yajuṣmatīḥ pratyarpayati raśmīṃstaddikṣu pratyarpayati
atha yad antarā diśaśca raśmīṃśca tatsūdadohāḥ
atha yaddikṣu ca raśmiṣu cānnaṃ tatpurīṣam
tā āhutayaḥ
tāḥ samidhaḥ
atha yaddiśa iti ca raśmaya iti cākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvaṃ diśa iti caiva raśmaya iti cākhyāyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 5
नक्षत्राणि ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तानि वा एतानि सप्तविंशतिर्नक्षत्राणि
सप्तविंशतिः सप्तविंशतिर्होपनक्षत्राण्य् एकैकं नक्षत्रम् अनूपतिष्ठन्ते
तानि सप्त च शतानि विंशतिश्चाधि षट्त्रिंशत्
ततो यानि सप्त च शतानि विंशतिश्चेष्टका एव ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि परिश्रितः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि यजुष्मत्यः
अथ यान्य् अधि षट्त्रिंशत्स त्रयोदशो मासः स आत्मा
त्रिंशद् आत्मा
प्रतिष्ठा द्वे
शिर एव षट्त्रिंश्यौ
तद्यत्ते द्वे भवतो द्व्यक्षरं हि शिरः
अथ यद् अन्तरा नक्षत्रे तत्सूददोहाः
अथ यन्नक्षत्रेष्व् अन्नं तत्पुरीषम्
ता आहुतयः
ताः समिधः
अथ यन्नक्षत्राणीत्य् आख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वं नक्षत्राणीत्य् एवाख्यायते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
nakṣatrāṇi ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tāni vā etāni saptaviṃśatirnakṣatrāṇi
saptaviṃśatiḥ saptaviṃśatirhopanakṣatrāṇy ekaikaṃ nakṣatram anūpatiṣṭhante
tāni sapta ca śatāni viṃśatiścādhi ṣaṭtriṃśat
tato yāni sapta ca śatāni viṃśatiśceṣṭakā eva tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni pariśritaḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni yajuṣmatyaḥ
atha yāny adhi ṣaṭtriṃśatsa trayodaśo māsaḥ sa ātmā
triṃśad ātmā
pratiṣṭhā dve
śira eva ṣaṭtriṃśyau
tadyatte dve bhavato dvyakṣaraṃ hi śiraḥ
atha yad antarā nakṣatre tatsūdadohāḥ
atha yannakṣatreṣv annaṃ tatpurīṣam
tā āhutayaḥ
tāḥ samidhaḥ
atha yannakṣatrāṇīty ākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvaṃ nakṣatrāṇīty evākhyāyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 6
ता वा एताः एकविंशतिर्बृहत्यः
एकविंशो वै स्वर्गो लोकः
बृहती स्वर्गो लोकः
तद् एष स्वर्गं लोकम् अभिसंपद्यत एकविंशं च स्तोमम्बृहतीं च छन्दः
tā vā etāḥ ekaviṃśatirbṛhatyaḥ
ekaviṃśo vai svargo lokaḥ
bṛhatī svargo lokaḥ
tad eṣa svargaṃ lokam abhisaṃpadyata ekaviṃśaṃ ca stomambṛhatīṃ ca chandaḥ
- 7
छन्दांसि ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तानि वा एतानि सप्त छन्दांसि चतुरुत्तराणि
त्रिचानि तेषां सप्त च शतानि विंशतिश्चाक्षराण्य् अधि षट्त्रिंशत्
ततो यानि सप्त च शतानि विंशतिश्चेष्टका एव ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि परिश्रितः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि यजुष्मत्यः
अथ यान्य् अधि षट्त्रिंशत्स त्रयोदशो मासः स आत्मा
त्रिंशद् आत्मा
प्रतिष्ठा द्वे
प्राणा द्वे
शिर एव षट्त्रिंश्यौ
तद्यत्ते द्वे भवतो द्व्यक्षरं हि शिरः
chandāṃsi ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tāni vā etāni sapta chandāṃsi caturuttarāṇi
tricāni teṣāṃ sapta ca śatāni viṃśatiścākṣarāṇy adhi ṣaṭtriṃśat
tato yāni sapta ca śatāni viṃśatiśceṣṭakā eva tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni pariśritaḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni yajuṣmatyaḥ
atha yāny adhi ṣaṭtriṃśatsa trayodaśo māsaḥ sa ātmā
triṃśad ātmā
pratiṣṭhā dve
prāṇā dve
śira eva ṣaṭtriṃśyau
tadyatte dve bhavato dvyakṣaraṃ hi śiraḥ
- 8
तस्यै वा एतस्यै षट्त्रिंशदक्षरायै बृहत्यै यानि दश प्रथमान्य् अक्षराणि सा दशाक्षरैकपदा
अथ यानि विंशतिः सा विंशत्यक्षरा द्विपदा
अथ यानि त्रिंशत्सा त्रिंशदक्षरा विराट्
अथ यानि त्रयस्त्रिंशत्सा त्रयस्त्रिंशदक्षरा
अथ यानि चतुस्त्रिंशत्सा चतुस्त्रिंशदक्षरा स्वराट्
अथ यत्सर्वैश्छन्दोभिर् अयम् अग्निश्चितस्तद् अतिछन्दाः
ता उ सर्वा इष्टका एव
इष्टकेति त्रीण्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री
तेनैष गायत्रो ऽग्निः
मृद् आप इति त्रीण्य् अक्षराणि त्रिपदा गायत्री
तेनो एवैष गायत्रः
अथ यद् अन्तरा छन्दसी तत्सूददोहाः
अथ यच्छन्दःस्व् अन्नं तत्पुरीषम्
ता आहुतयः
ताः समिधः
अथ यच्छन्दांसीत्य् आख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वं छन्दांसीत्य् एवाख्यायते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
tasyai vā etasyai ṣaṭtriṃśadakṣarāyai bṛhatyai yāni daśa prathamāny akṣarāṇi sā daśākṣaraikapadā
atha yāni viṃśatiḥ sā viṃśatyakṣarā dvipadā
atha yāni triṃśatsā triṃśadakṣarā virāṭ
atha yāni trayastriṃśatsā trayastriṃśadakṣarā
atha yāni catustriṃśatsā catustriṃśadakṣarā svarāṭ
atha yatsarvaiśchandobhir ayam agniścitastad atichandāḥ
tā u sarvā iṣṭakā eva
iṣṭaketi trīṇy akṣarāṇi tripadā gāyatrī
tenaiṣa gāyatro 'gniḥ
mṛd āpa iti trīṇy akṣarāṇi tripadā gāyatrī
teno evaiṣa gāyatraḥ
atha yad antarā chandasī tatsūdadohāḥ
atha yacchandaḥsv annaṃ tatpurīṣam
tā āhutayaḥ
tāḥ samidhaḥ
atha yacchandāṃsīty ākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvaṃ chandāṃsīty evākhyāyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 9
ता वा एताः एकविंशतिर्बृहत्यः
एकविंशो वै स्वर्गो लोकः
बृहती स्वर्गो लोकः
तद् एष स्वर्गं लोकम् अभिसंपद्यत एकविंशं च स्तोमम्बृहतीं च छन्दः
tā vā etāḥ ekaviṃśatirbṛhatyaḥ
ekaviṃśo vai svargo lokaḥ
bṛhatī svargo lokaḥ
tad eṣa svargaṃ lokam abhisaṃpadyata ekaviṃśaṃ ca stomambṛhatīṃ ca chandaḥ
- 10
संवत्सरो ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्य रात्रय एव परिश्रितः
ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतानि संवत्सरस्य रात्रयः
अहानि यजुष्मत्य इष्टकाः
ताः षष्टिश्चैव त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतानि संवत्सरस्याहानि
अथ या अमूः षट्त्रिंशद् इष्टका अतियन्ति यः स त्रयोदशो मास आत्मार्धमासाश्च ते मासाश्च चतुर्विंशतिर् अर्धमासा द्वादश मासाः
अथ यद् अन्तराहोरात्रे तत्सूददोहाः
अथ यद् अहोरात्रेष्व् अन्नं तत्पुरीषम्
ता आहुतयः
ताः समिधः
अथ यद् अहोरात्राणीत्य् आख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वम् अहोरात्राणीत्य् एवाख्यायते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
saṃvatsaro ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tasya rātraya eva pariśritaḥ
tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni saṃvatsarasya rātrayaḥ
ahāni yajuṣmatya iṣṭakāḥ
tāḥ ṣaṣṭiścaiva trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni saṃvatsarasyāhāni
atha yā amūḥ ṣaṭtriṃśad iṣṭakā atiyanti yaḥ sa trayodaśo māsa ātmārdhamāsāśca te māsāśca caturviṃśatir ardhamāsā dvādaśa māsāḥ
atha yad antarāhorātre tatsūdadohāḥ
atha yad ahorātreṣv annaṃ tatpurīṣam
tā āhutayaḥ
tāḥ samidhaḥ
atha yad ahorātrāṇīty ākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvam ahorātrāṇīty evākhyāyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 11
ता वा एताः एकविंशतिर्बृहत्यः
एकविंशो वै स्वर्गो लोकः
बृहती स्वर्गो लोकः
तद् एष स्वर्गं लोकम् अभिसंपद्यते एकविंशं च स्तोमम्बृहतीं च छन्दः
tā vā etāḥ ekaviṃśatirbṛhatyaḥ
ekaviṃśo vai svargo lokaḥ
bṛhatī svargo lokaḥ
tad eṣa svargaṃ lokam abhisaṃpadyate ekaviṃśaṃ ca stomambṛhatīṃ ca chandaḥ
- 12
आत्मा ह त्व् एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्यास्थीन्य् एव परिश्रितः
ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतानि पुरुषस्यास्थीनि
मज्जानो यजुष्मत्य इष्टकाः
ताः षष्टिश्चैव त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतानि पुरुषस्य मज्जानः
अथ या अमूः षट्त्रिंशद् इष्टका अतियन्ति यः स त्रयोदशो मास आत्मा प्राणः
स तस्य त्रिंशद् आत्मन्विधाः प्रतिष्ठायां द्वे शीर्षन्द्वे
तद्यत्ते द्वे भवतो द्विकपालं हि शिरः
अथ येनेमानि पर्वाणि संततानि तत्सूददोहाः
अथैतत्त्रयं येनायम् आत्मा प्रच्छन्नो लोम त्वङ्मांसम् इति तत्पुरीषम्
यत्पिबति ता आहुतयः
यद् अश्नाति ताः समिधः
अथ यद् आत्मेत्य् आख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वम् आत्मेत्य् एवाख्यायते
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
ātmā ha tv evaiṣo 'gniścitaḥ
tasyāsthīny eva pariśritaḥ
tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni puruṣasyāsthīni
majjāno yajuṣmatya iṣṭakāḥ
tāḥ ṣaṣṭiścaiva trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāni puruṣasya majjānaḥ
atha yā amūḥ ṣaṭtriṃśad iṣṭakā atiyanti yaḥ sa trayodaśo māsa ātmā prāṇaḥ
sa tasya triṃśad ātmanvidhāḥ pratiṣṭhāyāṃ dve śīrṣandve
tadyatte dve bhavato dvikapālaṃ hi śiraḥ
atha yenemāni parvāṇi saṃtatāni tatsūdadohāḥ
athaitattrayaṃ yenāyam ātmā pracchanno loma tvaṅmāṃsam iti tatpurīṣam
yatpibati tā āhutayaḥ
yad aśnāti tāḥ samidhaḥ
atha yad ātmety ākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvam ātmety evākhyāyate
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 13
ता वा एताः एकविंशतिर्बृहत्यः
एकविंशो वै स्वर्गो लोकः
बृहती स्वर्गो लोकः
तद् एष स्वर्गं लोकम् अभिसंपद्यते एकविंशं च स्तोमम्बृहतीं च छन्दः
tā vā etāḥ ekaviṃśatirbṛhatyaḥ
ekaviṃśo vai svargo lokaḥ
bṛhatī svargo lokaḥ
tad eṣa svargaṃ lokam abhisaṃpadyate ekaviṃśaṃ ca stomambṛhatīṃ ca chandaḥ
- 14
सर्वाणि ह त्व् एव भूतानि सर्वे देवा एषो ऽग्निश्चितः
आपो वै सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि
ता हैता आप एवैषो ऽग्निश्चितः
तस्य नाव्या एव परिश्रितः
ताः षष्टिश्च त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतान्य् आदित्यं नाव्याः समन्तम्परियन्ति
नाव्या उ एव यजुष्मत्य इष्टकाः
ताः षष्टिश्चैव त्रीणि च शतानि भवन्ति
षष्टिश्च ह वै त्रीणि च शतान्य् आदित्यं नाव्या अभिक्षरन्ति
अथ यद् अन्तरा नाव्ये तत्सूददोहाः
अथ या अमूः षट्त्रिंशद् इष्टका अतियन्ति यः स त्रयोदशो मास आत्मायम् एव स यो ऽयं हिरण्मयः पुरुषः
sarvāṇi ha tv eva bhūtāni sarve devā eṣo 'gniścitaḥ
āpo vai sarve devāḥ sarvāṇi bhūtāni
tā haitā āpa evaiṣo 'gniścitaḥ
tasya nāvyā eva pariśritaḥ
tāḥ ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāny ādityaṃ nāvyāḥ samantampariyanti
nāvyā u eva yajuṣmatya iṣṭakāḥ
tāḥ ṣaṣṭiścaiva trīṇi ca śatāni bhavanti
ṣaṣṭiśca ha vai trīṇi ca śatāny ādityaṃ nāvyā abhikṣaranti
atha yad antarā nāvye tatsūdadohāḥ
atha yā amūḥ ṣaṭtriṃśad iṣṭakā atiyanti yaḥ sa trayodaśo māsa ātmāyam eva sa yo 'yaṃ hiraṇmayaḥ puruṣaḥ
- 15
तस्यैते प्रतिष्ठे रुक्मश्च पुष्करपर्णं चापश्चादित्यमण्डलं च
स्रुचौ बाहू
ताविन्द्राग्नी
द्वे स्वयमातृण्णे इयं चान्तरिक्षं च
तिस्रो विश्वज्योतिष एता देवता अग्निर्वायुर् आदित्यः
एता ह्य् एव देवता विश्वं ज्योतिः
द्वादशर्तव्याः स संवत्सरः स आत्मा
पञ्च पञ्चचूडाः स यज्ञस्ते देवाः
अथ यद्विकर्णी च स्वयमातृण्णा चाश्मा पृश्निः
यश्चिते ऽग्निर्निधीयते सा पञ्चत्रिंशी
लोकम्पृणायै यजुः षट्त्रिंशी
सो ऽस्यैष सर्वस्यान्तम् एवात्मा
स एष सर्वासाम् अपाम्मध्ये
स एष सर्वैः कामैः सम्पन्नः
आपो वै सर्वे कामाः
स एषो ऽकामः सर्वकामः
न ह्य् एतं कस्यचन कामः
tasyaite pratiṣṭhe rukmaśca puṣkaraparṇaṃ cāpaścādityamaṇḍalaṃ ca
srucau bāhū
tāvindrāgnī
dve svayamātṛṇṇe iyaṃ cāntarikṣaṃ ca
tisro viśvajyotiṣa etā devatā agnirvāyur ādityaḥ
etā hy eva devatā viśvaṃ jyotiḥ
dvādaśartavyāḥ sa saṃvatsaraḥ sa ātmā
pañca pañcacūḍāḥ sa yajñaste devāḥ
atha yadvikarṇī ca svayamātṛṇṇā cāśmā pṛśniḥ
yaścite 'gnirnidhīyate sā pañcatriṃśī
lokampṛṇāyai yajuḥ ṣaṭtriṃśī
so 'syaiṣa sarvasyāntam evātmā
sa eṣa sarvāsām apāmmadhye
sa eṣa sarvaiḥ kāmaiḥ sampannaḥ
āpo vai sarve kāmāḥ
sa eṣo 'kāmaḥ sarvakāmaḥ
na hy etaṃ kasyacana kāmaḥ
- 16
तद् एष श्लोको भवति विद्यया तद् आरोहन्ति यत्र कामाः परागताः न तत्र दक्षिणा यन्ति नाविद्वांसस्तपस्विन इति
न हैव तं लोकं दक्षिणाभिर्न तपसानेवंविद् अश्नुते
एवंविदां हैव स लोकः
tad eṣa śloko bhavati vidyayā tad ārohanti yatra kāmāḥ parāgatāḥ na tatra dakṣiṇā yanti nāvidvāṃsastapasvina iti
na haiva taṃ lokaṃ dakṣiṇābhirna tapasānevaṃvid aśnute
evaṃvidāṃ haiva sa lokaḥ
- 17
अभ्रम्पुरीषम्
चन्द्रमा आहुतयः
नक्षत्राणि समिधः
यच्चन्द्रमा नक्षत्रे वसत्य् आहुतिस्तत्समिधि वसति
एतद् उ वा आहुतेर् अन्नम् एषा प्रतिष्ठा
तस्माद् आहुतिर्न क्षीयते
एतद्ध्य् अस्या अन्नम् एषा प्रतिष्ठा
अथ यद्देवा इत्य् आख्यायते तल्लोकम्पृणा
तद्वा एतत्सर्वं देवा इत्य् एवाख्यायते
abhrampurīṣam
candramā āhutayaḥ
nakṣatrāṇi samidhaḥ
yaccandramā nakṣatre vasaty āhutistatsamidhi vasati
etad u vā āhuter annam eṣā pratiṣṭhā
tasmād āhutirna kṣīyate
etaddhy asyā annam eṣā pratiṣṭhā
atha yaddevā ity ākhyāyate tallokampṛṇā
tadvā etatsarvaṃ devā ity evākhyāyate
- 18
तद् एतद् ऋचाभ्युक्तं विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर् इति
सर्वाणि ह्य् अत्र भूतानि सर्वे देवा यजुर् एव भवन्ति
तत्सर्वो ऽग्निर्लोकम्पृणाम् अभिसंपद्यते
स यो हैतद् एवं वेद लोकम्पृणाम् एनम्भूतम् एतत्सर्वम् अभिसंपद्यते
tad etad ṛcābhyuktaṃ viśve devā anu tatte yajurgur iti
sarvāṇi hy atra bhūtāni sarve devā yajur eva bhavanti
tatsarvo 'gnirlokampṛṇām abhisaṃpadyate
sa yo haitad evaṃ veda lokampṛṇām enambhūtam etatsarvam abhisaṃpadyate
- 19
ता वा एताः एकविंशतिर्बृहत्यः
एकविंशो वै स्वर्गो लोकः
बृहती स्वर्गो लोकः
तद् एष स्वर्गं लोकम् अभिसंपद्यत एकविंशं च स्तोमम्बृहतीं च छन्दः
tā vā etāḥ ekaviṃśatirbṛhatyaḥ
ekaviṃśo vai svargo lokaḥ
bṛhatī svargo lokaḥ
tad eṣa svargaṃ lokam abhisaṃpadyata ekaviṃśaṃ ca stomambṛhatīṃ ca chandaḥ

