12 shlokas
- 1
नेव वा इदम् अग्रे ऽसद् आसीन्नेव सद् आसीत्
आसीद् इव वा इदम् अग्रे नेवासीत्
तद्ध तन्मन एवास
neva vā idam agre 'sad āsīnneva sad āsīt
āsīd iva vā idam agre nevāsīt
taddha tanmana evāsa
- 2
तस्माद् एतद् ऋषिणाभ्यनूक्तं नासद् आसीन्नो सद् आसीत्तदानीम् इति
नेव हि सन्मनो नेवासत्
tasmād etad ṛṣiṇābhyanūktaṃ nāsad āsīnno sad āsīttadānīm iti
neva hi sanmano nevāsat
- 3
तद् इदम्मनः सृष्टम् आविरबुभूषत्निरुक्ततरम्मूर्ततरम्
तद् आत्मानम् अन्वैच्छत्
तत्तपो ऽतप्यत
तत्प्रामूर्छत्
तत्षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कान्मनोमयान्मनश्चितः
ते मनसैवाधीयन्त
मनसाचीयन्त
मनसैषु ग्रहा अगृह्यन्त
मनसास्तुवत
मनसाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म मनसैव तेषु तन्मनोमयेषु मनश्चित्सु मनोमयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि मनसा संकल्पयन्ति तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै मनसो विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावन्मनः षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
tad idammanaḥ sṛṣṭam āvirabubhūṣatniruktatarammūrtataram
tad ātmānam anvaicchat
tattapo 'tapyata
tatprāmūrchat
tatṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkānmanomayānmanaścitaḥ
te manasaivādhīyanta
manasācīyanta
manasaiṣu grahā agṛhyanta
manasāstuvata
manasāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma manasaiva teṣu tanmanomayeṣu manaścitsu manomayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni manasā saṃkalpayanti teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai manaso vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvanmanaḥ ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 4
तन्मनो वाचम् असृजत
सेयं वाक्सृष्टाविरबुभूषन्निरुक्ततरा मूर्ततरा
सात्मानम् अन्वैच्छत्
सा तपो ऽतप्यत
सा प्रामूर्छत्
सा षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कान्वाङ्मयान्वाक्चितः
ते वाचैवाधीयन्त
वाचाचीयन्त
वाचैषु ग्रहा अगृह्यन्त
वाचास्तुवत
वाचाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म वाचैव तेषु तद्वाङ्मयेषु वाक्चित्सु वाङ्मयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि वाचा वदन्ति तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै वाचो विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावती वाक्षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
tanmano vācam asṛjata
seyaṃ vāksṛṣṭāvirabubhūṣanniruktatarā mūrtatarā
sātmānam anvaicchat
sā tapo 'tapyata
sā prāmūrchat
sā ṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkānvāṅmayānvākcitaḥ
te vācaivādhīyanta
vācācīyanta
vācaiṣu grahā agṛhyanta
vācāstuvata
vācāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma vācaiva teṣu tadvāṅmayeṣu vākcitsu vāṅmayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni vācā vadanti teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai vāco vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvatī vākṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 5
सा वाक्प्राणम् असृजत
सो ऽयम्प्राणः सृष्ट आविरबुभूषन्निरुक्ततरो मूर्ततरः
स आत्मानम् अन्वैच्छत्
स तपो ऽतप्यत
स प्रामूर्छत्
स षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कान्प्राणमयान्प्राणचितः
ते प्राणेनैवाधीयन्त
प्राणेनाचीयन्त
प्राणेनैषु ग्रहा अगृह्यन्त
प्राणेनास्तुवत
प्राणेनाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म प्राणेनैव तेषु तत्प्राणमयेषु प्राणचित्सु प्राणमयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि प्राणेन प्राणन्ति तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै प्राणस्य विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावान्प्राणः षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
sā vākprāṇam asṛjata
so 'yamprāṇaḥ sṛṣṭa āvirabubhūṣanniruktataro mūrtataraḥ
sa ātmānam anvaicchat
sa tapo 'tapyata
sa prāmūrchat
sa ṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkānprāṇamayānprāṇacitaḥ
te prāṇenaivādhīyanta
prāṇenācīyanta
prāṇenaiṣu grahā agṛhyanta
prāṇenāstuvata
prāṇenāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma prāṇenaiva teṣu tatprāṇamayeṣu prāṇacitsu prāṇamayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni prāṇena prāṇanti teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai prāṇasya vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvānprāṇaḥ ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 6
स प्राणश्चक्षुर् असृजत
तद् इदं चक्षुः सृष्टम् आविरबुभूषन्निरुक्ततरं मूर्ततरम्
तद् आत्मानम् अन्वैच्छत्
तत्तपो ऽतप्यत
तत्प्रामूर्छत्
तत्षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कांश्चक्षुर्मयांश्चक्षुश्चितः
ते चक्षुषैवाधीयन्त
चक्षुषाचीयन्त
चक्षुषैषु ग्रहा अगृह्यन्त
चक्षुषास्तुवत
चक्षुषाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म चक्षुषैव तेषु तच्चक्षुर्मयेषु चक्षुश्चित्सु चक्षुर्मयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि चक्षुषा पश्यन्ति तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै चक्षुषो विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावच्चक्षुः षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
sa prāṇaścakṣur asṛjata
tad idaṃ cakṣuḥ sṛṣṭam āvirabubhūṣanniruktataraṃ mūrtataram
tad ātmānam anvaicchat
tattapo 'tapyata
tatprāmūrchat
tatṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkāṃścakṣurmayāṃścakṣuścitaḥ
te cakṣuṣaivādhīyanta
cakṣuṣācīyanta
cakṣuṣaiṣu grahā agṛhyanta
cakṣuṣāstuvata
cakṣuṣāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma cakṣuṣaiva teṣu taccakṣurmayeṣu cakṣuścitsu cakṣurmayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni cakṣuṣā paśyanti teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai cakṣuṣo vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvaccakṣuḥ ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 7
तच्चक्षुः श्रोत्रम् असृजत
तद् इदं श्रोत्रं सृष्टम् आविरबुभूषन्निरुक्ततरं मूर्ततरम्
तद् आत्मानम् अन्वैच्छत्
तत्तपो ऽतप्यत
तत्प्रामूर्छत्
तत्षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्काञ्छ्रोत्रमयाञ्छ्रोत्रचितः
ते श्रोत्रेणैवाधीयन्त
श्रोत्रेणाचीयन्त
श्रोत्रेणैषु ग्रहा अगृह्यन्त
श्रोत्रेणास्तुवत
श्रोत्रेणाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म श्रोत्रेणैव तेषु तच्छ्रोत्रमयेषु श्रोत्रचित्सु श्रोत्रमयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि श्रोत्रेण शृण्वन्ति तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै श्रोत्रस्य विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावच्छ्रोत्रं षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
taccakṣuḥ śrotram asṛjata
tad idaṃ śrotraṃ sṛṣṭam āvirabubhūṣanniruktataraṃ mūrtataram
tad ātmānam anvaicchat
tattapo 'tapyata
tatprāmūrchat
tatṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkāñchrotramayāñchrotracitaḥ
te śrotreṇaivādhīyanta
śrotreṇācīyanta
śrotreṇaiṣu grahā agṛhyanta
śrotreṇāstuvata
śrotreṇāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma śrotreṇaiva teṣu tacchrotramayeṣu śrotracitsu śrotramayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni śrotreṇa śṛṇvanti teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai śrotrasya vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvacchrotraṃ ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 8
तच्छ्रोत्रं कर्मासृजत
तत्प्राणान् अभिसममूर्छत् इमं संदेघम् अन्नसंदेहम्
अकृत्स्नं वै कर्मर्ते प्राणेभ्यः
अकृत्स्ना उ वै प्राणा ऋते कर्मणः
tacchrotraṃ karmāsṛjata
tatprāṇān abhisamamūrchat imaṃ saṃdegham annasaṃdeham
akṛtsnaṃ vai karmarte prāṇebhyaḥ
akṛtsnā u vai prāṇā ṛte karmaṇaḥ
- 9
तद् इदं कर्म सृष्टम् आविरबुभूषन्निरुक्ततरम्मूर्ततरम्
तद् आत्मानम् अन्वैच्छत्
तत्तपो ऽतप्यत
तत्प्रामूर्छत्
तत्षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कान्कर्ममयान्कर्मचितः
ते कर्मणैवाधीयन्त
कर्मणाचीयन्त
कर्मणैषु ग्रहा अगृह्यन्त
कर्मणास्तुवत
कर्मणाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्म कर्मणैव तेषु तत्कर्ममयेषु कर्मचित्सु कर्ममयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतानि कर्म कुर्वते तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वै कर्मणो विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावत्कर्म षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
tad idaṃ karma sṛṣṭam āvirabubhūṣanniruktatarammūrtataram
tad ātmānam anvaicchat
tattapo 'tapyata
tatprāmūrchat
tatṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkānkarmamayānkarmacitaḥ
te karmaṇaivādhīyanta
karmaṇācīyanta
karmaṇaiṣu grahā agṛhyanta
karmaṇāstuvata
karmaṇāśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karma karmaṇaiva teṣu tatkarmamayeṣu karmacitsu karmamayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāni karma kurvate teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vai karmaṇo vibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvatkarma ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 10
तत्कर्माग्निम् असृजत
आविस्तरां वा अग्निः कर्मणः
कर्मणा ह्य् एनं जनयन्ति कर्मणेन्धते
tatkarmāgnim asṛjata
āvistarāṃ vā agniḥ karmaṇaḥ
karmaṇā hy enaṃ janayanti karmaṇendhate
- 11
सो ऽयम् अग्निः सृष्ट आविरबुभूषन्निरुक्ततरो मूर्ततरः
स आत्मानम् अन्वैच्छत्
स तपो ऽतप्यत
स प्रामूर्छत्
स षट्त्रिंशतं सहस्राण्य् अपश्यद् आत्मनो ऽग्नीन् अर्कान् अग्निमयान् अग्निचितः
ते ऽग्निनैवाधीयन्त
अग्निनाचीयन्त
अग्निनैषु ग्रहा अगृह्यन्त
अग्निनास्तुवत
अग्निनाशंसन्
यत्किं च यज्ञे कर्म क्रियते यत्किं च यज्ञियं कर्माग्निनैव तेषु तद् अग्निमयेष्व् अग्निचित्स्व् अग्निमयम् अक्रियत
तद्यत्किं चेमानि भूतान्य् अग्निम् इन्धते तेषाम् एव सा कृतिस्तान् एवादधति तांश्चिन्वन्ति तेषु ग्रहान्गृह्णन्ति तेषु स्तुवते तेषु शंसन्ति
एतावती वा अग्नेर्विभूतिर् एतावती विसृष्टिर् एतावान् अग्निः षट्त्रिंशत्सहस्राण्य् अग्नयो ऽर्काः
तेषाम् एकैक एव तावान्यावान् असौ पूर्वः
so 'yam agniḥ sṛṣṭa āvirabubhūṣanniruktataro mūrtataraḥ
sa ātmānam anvaicchat
sa tapo 'tapyata
sa prāmūrchat
sa ṣaṭtriṃśataṃ sahasrāṇy apaśyad ātmano 'gnīn arkān agnimayān agnicitaḥ
te 'gninaivādhīyanta
agninācīyanta
agninaiṣu grahā agṛhyanta
agnināstuvata
agnināśaṃsan
yatkiṃ ca yajñe karma kriyate yatkiṃ ca yajñiyaṃ karmāgninaiva teṣu tad agnimayeṣv agnicitsv agnimayam akriyata
tadyatkiṃ cemāni bhūtāny agnim indhate teṣām eva sā kṛtistān evādadhati tāṃścinvanti teṣu grahāngṛhṇanti teṣu stuvate teṣu śaṃsanti
etāvatī vā agnervibhūtir etāvatī visṛṣṭir etāvān agniḥ ṣaṭtriṃśatsahasrāṇy agnayo 'rkāḥ
teṣām ekaika eva tāvānyāvān asau pūrvaḥ
- 12
ते हैते विद्याचित एव
तान्हैतान् एवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतानि चिन्वन्त्य् अपि स्वपते
विद्यया हैवैत एवंविदश्चिता भवन्ति
te haite vidyācita eva
tānhaitān evaṃvide sarvadā sarvāṇi bhūtāni cinvanty api svapate
vidyayā haivaita evaṃvidaścitā bhavanti

