53 shlokas
- 1
अथ गौर् इत्येवमादयः शब्दाः किम् आकृतेः प्रमाणम् उत व्यक्तेर् इति संदेहः
atha gaur ityevamādayaḥ śabdāḥ kim ākṛteḥ pramāṇam uta vyakter iti saṃdehaḥ
- 2
उच्यते
ucyate
- 3
इदं तावत्परीक्ष्यतां किं य एव लौकिकाः शब्दास्त एव वैदिका उतान्य इति
idaṃ tāvatparīkṣyatāṃ kiṃ ya eva laukikāḥ śabdāsta eva vaidikā utānya iti
- 4
यदा त एव तदापि किं त एवैषाम् अर्था ये लोक उतान्य इति संशयः
yadā ta eva tadāpi kiṃ ta evaiṣām arthā ye loka utānya iti saṃśayaḥ
- 5
तत्रान्ये लौकिकाः शब्दा अन्ये वैदिका अन्ये चैषाम् अर्था इति ब्रूमः
tatrānye laukikāḥ śabdā anye vaidikā anye caiṣām arthā iti brūmaḥ
- 6
कुतः
kutaḥ
- 7
व्यपदेशभेदाद्रूपभेदाच्च
vyapadeśabhedādrūpabhedācca
- 8
इमे लौकिका इमे वैदिका इति व्यपदेशभेदः
ime laukikā ime vaidikā iti vyapadeśabhedaḥ
- 9
अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद् इत्य् अन्यद् इदं रूपं लौकिकाद् अग्निशब्दात्
agnirvṛtrāṇi jaṅghanad ity anyad idaṃ rūpaṃ laukikād agniśabdāt
- 10
शब्दान्यत्वाच्च न त एवार्थाः
śabdānyatvācca na ta evārthāḥ
- 11
अपि च समामनन्ति उत्ताना वै देवगवा वहन्तीति
api ca samāmananti uttānā vai devagavā vahantīti
- 12
ये देवानां गावस्त उत्ताना वहन्तीत्य् उक्ते गम्यत एव य उत्ताना वहन्ति ते गोशब्देनोच्यन्त इति
ye devānāṃ gāvasta uttānā vahantīty ukte gamyata eva ya uttānā vahanti te gośabdenocyanta iti
- 13
तस्माद् अन्यो वैदिकगोशब्दस्यार्थः
tasmād anyo vaidikagośabdasyārthaḥ
- 14
तथा देवेभ्यो वनस्पते हवींषि हिरण्यपर्ण प्रदिवस्ते अर्थम् इति हिरण्यपर्णो वै देवो वनस्पतिर्वेदे
tathā devebhyo vanaspate havīṃṣi hiraṇyaparṇa pradivaste artham iti hiraṇyaparṇo vai devo vanaspatirvede
- 15
एतद्वै दैव्यं मधु यद्घृतम् इति वेदे घृते मधुशब्दः
etadvai daivyaṃ madhu yadghṛtam iti vede ghṛte madhuśabdaḥ
- 16
तस्माद् अमीषाम् अन्ये ऽर्था इति प्राप्ते ब्रूमो य एव लौकिकाः शब्दास्त एव वैदिकास्त एवैषाम् अर्था इति
tasmād amīṣām anye 'rthā iti prāpte brūmo ya eva laukikāḥ śabdāsta eva vaidikāsta evaiṣām arthā iti
- 17
कुतः
kutaḥ
- 18
प्रयोगचोदनाभावात्
prayogacodanābhāvāt
- 19
एवं प्रयोगचोदना सम्भवति यदि त एव शब्दास्त एवार्थाः
evaṃ prayogacodanā sambhavati yadi ta eva śabdāsta evārthāḥ
- 20
इतरथा शब्दान्यत्वे ऽर्थो न प्रतीयेत
itarathā śabdānyatve 'rtho na pratīyeta
- 21
तस्माद् एकशब्दत्वम् इति
tasmād ekaśabdatvam iti
- 22
उच्यते प्रयोजनम् इदं हेतुर्व्यपदिश्यताम् इति
ucyate prayojanam idaṃ heturvyapadiśyatām iti
- 23
ततो हेतुर् उच्यते ऽविभागाद् इति
tato hetur ucyate 'vibhāgād iti
- 24
न तेषाम् एषां च विभागम् उपलभामहे
na teṣām eṣāṃ ca vibhāgam upalabhāmahe
- 25
अत एवैकशब्दत्वम्
ata evaikaśabdatvam
- 26
तांश्च तांश्चार्थान् अवगच्छामः
tāṃśca tāṃścārthān avagacchāmaḥ
- 27
अतो नान्यत्वं च वदामः
ato nānyatvaṃ ca vadāmaḥ
- 28
यच्चोक्तं य उत्ताना वहन्ति ते देवगवा यद्घृतं तन्मधु यो हिरण्यपर्णः स वनस्पतिर् इति
yaccoktaṃ ya uttānā vahanti te devagavā yadghṛtaṃ tanmadhu yo hiraṇyaparṇaḥ sa vanaspatir iti
- 29
नास्ति वचनं यद् उत्तानानां वहतां गोत्वं ब्रूयात्
nāsti vacanaṃ yad uttānānāṃ vahatāṃ gotvaṃ brūyāt
- 30
ये गावस्त उत्ताना वहन्तीत्य् एवं तत्
ye gāvasta uttānā vahantīty evaṃ tat

