413 shlokas
- 1
अथ तत्रैकदास्थानस्थिते चन्द्रप्रभे नृपे
सूर्यप्रभे च तत्रस्थे समग्रसचिवान्विते
atha tatraikadāsthānasthite candraprabhe nṛpe
sūryaprabhe ca tatrasthe samagrasacivānvite
- 2
सिद्धार्थोदीरितकथाप्रसङ्गेन मये स्मृते
अकस्माद् अत्र वसुधा सभामध्ये व्यदीर्यत
siddhārthodīritakathāprasaṅgena maye smṛte
akasmād atra vasudhā sabhāmadhye vyadīryata
- 3
ततो भूविवराद् आदौ सशब्दः सुरभिर्मरुत्
आविरासीत्ततः पश्चाद् उज्जगाम मयासुरः
tato bhūvivarād ādau saśabdaḥ surabhirmarut
āvirāsīttataḥ paścād ujjagāma mayāsuraḥ
- 4
कृष्णोन्नतशिरःशृङ्गज्वलत्केशमहौषधिः
रक्ताम्बरोच्छलद्धातुर्निशायाम् इव पर्वतः
kṛṣṇonnataśiraḥśṛṅgajvalatkeśamahauṣadhiḥ
raktāmbarocchaladdhāturniśāyām iva parvataḥ
- 5
यथार्हकृतपूजश्च राज्ञा चन्द्रप्रभेण सः
रत्नासनोपविष्टः सन्दानवेन्द्रो ऽभ्यभाषत
yathārhakṛtapūjaśca rājñā candraprabheṇa saḥ
ratnāsanopaviṣṭaḥ sandānavendro 'bhyabhāṣata
- 6
भुक्ता भोगा इमे भौमा भवद्भिर् अधुना च वः
कालो ऽन्येषां तदुद्योगे मतिं कुरुत सांप्रतम्
bhuktā bhogā ime bhaumā bhavadbhir adhunā ca vaḥ
kālo 'nyeṣāṃ tadudyoge matiṃ kuruta sāṃpratam
- 7
दूतान्प्रेष्यानयध्वं स्वान्नृपान्संबन्धिबान्धवान्
ततो विद्याधरेन्द्रेण मिलिष्यामः सुमेरुणा
dūtānpreṣyānayadhvaṃ svānnṛpānsaṃbandhibāndhavān
tato vidyādharendreṇa miliṣyāmaḥ sumeruṇā
- 8
जेष्यामः श्रुतशर्माणं प्राप्स्यामः खचरश्रियम्
सुमेरुश्च सहायत्वे बन्धुबुद्ध्या स्थितो ऽत्र नः
jeṣyāmaḥ śrutaśarmāṇaṃ prāpsyāmaḥ khacaraśriyam
sumeruśca sahāyatve bandhubuddhyā sthito 'tra naḥ
- 9
रक्षेः सूर्यप्रभं दद्यास्त्वं चैतस्मै निजां सुताम्
इत्यादाव् एव देवेन स ह्य् आदिष्टः पिनाकिना
rakṣeḥ sūryaprabhaṃ dadyāstvaṃ caitasmai nijāṃ sutām
ityādāv eva devena sa hy ādiṣṭaḥ pinākinā
- 10
एवं मयासुरेणोक्ते प्रहस्तादीन्स खेचरान्
चन्द्रप्रभः प्रहितवान्दूतान्सर्वमहीभृताम्
evaṃ mayāsureṇokte prahastādīnsa khecarān
candraprabhaḥ prahitavāndūtānsarvamahībhṛtām
- 11
सूर्यप्रभश्च विद्याभिः स्वभार्यामन्त्रिणो ऽखिलान्
संविभेजे मयादेशात्संविभक्ता न ये पुरा
sūryaprabhaśca vidyābhiḥ svabhāryāmantriṇo 'khilān
saṃvibheje mayādeśātsaṃvibhaktā na ye purā
- 12
तावच्चात्र स्थितेष्व् एव प्रभाभासितदिङ्मुखः
अवतीर्याम्बरतलान्नारदो मुनिर् आययौ
tāvaccātra sthiteṣv eva prabhābhāsitadiṅmukhaḥ
avatīryāmbaratalānnārado munir āyayau
- 13
गृहीतार्घोपविष्टश्च स चन्द्रप्रभम् अब्रवीत्
प्रेषितो ऽहम् इहेन्द्रेण तेन चोक्तम् इदं तव
gṛhītārghopaviṣṭaśca sa candraprabham abravīt
preṣito 'ham ihendreṇa tena coktam idaṃ tava
- 14
ज्ञातं मया यद्युष्माभिर्महेश्वरनिदेशतः
मयासुरसखैः सूर्यप्रभस्याज्ञानमोहितैः
jñātaṃ mayā yadyuṣmābhirmaheśvaranideśataḥ
mayāsurasakhaiḥ sūryaprabhasyājñānamohitaiḥ
- 15
अस्य मर्त्यशरीरस्य संसाधयितुम् इष्यते
सर्वविद्याधराधीशचक्रवर्तिपदं महत्
asya martyaśarīrasya saṃsādhayitum iṣyate
sarvavidyādharādhīśacakravartipadaṃ mahat
- 16
तद् अयुक्तं यद् अस्माभिर्दत्तं हि श्रुतशर्मणे
विद्याधरकुलाब्धीन्दोस्तच्च तस्य क्रमागतम्
tad ayuktaṃ yad asmābhirdattaṃ hi śrutaśarmaṇe
vidyādharakulābdhīndostacca tasya kramāgatam
- 17
अस्माकं प्रातिपक्ष्येण धर्मबाधेन चैव यत्
कुरुध्वे तद्विनाशाय निश्चितं वः प्रकल्पते
asmākaṃ prātipakṣyeṇa dharmabādhena caiva yat
kurudhve tadvināśāya niścitaṃ vaḥ prakalpate
- 18
पूर्वं च रुद्रयज्ञेन यजमानो भवान्मया
प्राग्यजस्वाश्वमेधेनेत्य् उक्ते च कृतवान्न तम्
pūrvaṃ ca rudrayajñena yajamāno bhavānmayā
prāgyajasvāśvamedhenety ukte ca kṛtavānna tam
- 19
तद्देवान् अनपेक्ष्यैव रुद्रप्रत्याशयैकया
यद् आचरथ दर्पेण भवतां न शिवाय तत्
taddevān anapekṣyaiva rudrapratyāśayaikayā
yad ācaratha darpeṇa bhavatāṃ na śivāya tat
- 20
इत्य् उक्ते शक्रसंदेशे नारदेन विहस्य तम्
मयो ऽवादीन्न साधूक्तं सुरेन्द्रेण महामुने
ity ukte śakrasaṃdeśe nāradena vihasya tam
mayo 'vādīnna sādhūktaṃ surendreṇa mahāmune
- 21
सूर्यप्रभस्य मर्त्यत्वं यद्वक्ति तद् अपार्थकम्
तद्दामोदरसङ्ग्रामे न ज्ञातं तेन तस्य किम्
sūryaprabhasya martyatvaṃ yadvakti tad apārthakam
taddāmodarasaṅgrāme na jñātaṃ tena tasya kim
- 22
मर्त्या एव हि सत्त्वाढ्याः सर्वसिद्ध्यधिकारिणः
ऐन्द्रं न साधितं पूर्वं पदं किं नहुषादिभिः
martyā eva hi sattvāḍhyāḥ sarvasiddhyadhikāriṇaḥ
aindraṃ na sādhitaṃ pūrvaṃ padaṃ kiṃ nahuṣādibhiḥ
- 23
यच्चाह दत्तम् अस्माभिः साम्राज्यं श्रुतशर्मणे
क्रमागतं च तत्तस्येत्य् एतद् अप्य् असमञ्जसम्
yaccāha dattam asmābhiḥ sāmrājyaṃ śrutaśarmaṇe
kramāgataṃ ca tattasyety etad apy asamañjasam
- 24
दाता महेश्वरो यत्र प्रामाण्यं तत्र कस्य किम्
ज्येष्ठागतं हिरण्याक्षस्येन्द्रत्वं च कथं हृतम्
dātā maheśvaro yatra prāmāṇyaṃ tatra kasya kim
jyeṣṭhāgataṃ hiraṇyākṣasyendratvaṃ ca kathaṃ hṛtam
- 25
यच्चापरं प्रातिपक्ष्यम् अधर्मं चाह तन्मृषा
स एव हि हठात्स्वार्थे प्रातिपक्ष्यं करोति नः
yaccāparaṃ prātipakṣyam adharmaṃ cāha tanmṛṣā
sa eva hi haṭhātsvārthe prātipakṣyaṃ karoti naḥ
- 26
कश्चाधर्मो जिगीषामो वयं हि परिपन्थिनम्
न हरामो मुनेर्भार्यां ब्रह्महत्यां न कुर्महे
kaścādharmo jigīṣāmo vayaṃ hi paripanthinam
na harāmo munerbhāryāṃ brahmahatyāṃ na kurmahe
- 27
यच्चाश्वमेधाकरणं देवावज्ञां च जल्पति
तद् असद्रुद्रयज्ञे हि विहिते ऽन्यैः किम् अध्वरैः
yaccāśvamedhākaraṇaṃ devāvajñāṃ ca jalpati
tad asadrudrayajñe hi vihite 'nyaiḥ kim adhvaraiḥ
- 28
अर्चिते देवदेवे च शंभौ देवो न को ऽर्चितः
यच्चाहैकैव रुद्रास्था न शिवेति तद् अप्य् असत्
arcite devadeve ca śaṃbhau devo na ko 'rcitaḥ
yaccāhaikaiva rudrāsthā na śiveti tad apy asat
- 29
किं तत्र देवनिवहैर् अन्यैर्यत्रोद्यतो हरः
रवाव् अभ्युदिते ऽन्यानि किं तेजांसि चकासति
kiṃ tatra devanivahair anyairyatrodyato haraḥ
ravāv abhyudite 'nyāni kiṃ tejāṃsi cakāsati
- 30
तद् एतद्देवराजाय सर्वं वाच्यं त्वया मुने
वयं च प्रस्तुतं कुर्मः स यद्वेत्ति करोतु तत्
tad etaddevarājāya sarvaṃ vācyaṃ tvayā mune
vayaṃ ca prastutaṃ kurmaḥ sa yadvetti karotu tat

