265 shlokas
- 1
ततः कलिङ्गसेनायाः स्मरन्ननुपमं वपुः
एकदा मन्मथाविष्टो निशि वत्सेश्वरो ऽभवत्
tataḥ kaliṅgasenāyāḥ smarannanupamaṃ vapuḥ
ekadā manmathāviṣṭo niśi vatseśvaro 'bhavat
- 2
उत्थाय खड्गहस्तः सन्गत्वैव प्रविवेश सः
एकाकी मन्दिरं तस्याः कृतातिथ्यादरस्तया
utthāya khaḍgahastaḥ sangatvaiva praviveśa saḥ
ekākī mandiraṃ tasyāḥ kṛtātithyādarastayā
- 3
तत्र प्रार्थयमानस्तां भार्यार्थे स महीपतिः
परपत्न्यहमस्मीति प्रत्याख्यातस्तयाब्रवीत्
tatra prārthayamānastāṃ bhāryārthe sa mahīpatiḥ
parapatnyahamasmīti pratyākhyātastayābravīt
- 4
तृतीयं पुरुषं प्राप्ता यतस्त्वमसि बन्धकी
परदारगतो दोषो न मे त्वद्गमने ततः
tṛtīyaṃ puruṣaṃ prāptā yatastvamasi bandhakī
paradāragato doṣo na me tvadgamane tataḥ
- 5
एवं कलिङ्गसेना सा राज्ञोक्ता प्रत्युवाच तम्
त्वदर्थम् आगता राजन्नहं विद्याधरेण हि
evaṃ kaliṅgasenā sā rājñoktā pratyuvāca tam
tvadartham āgatā rājannahaṃ vidyādhareṇa hi
- 6
व्यूढा मदनवेगेन स्वैरं त्वद्रूपधारिणा
स एवैकश्च भर्ता मे तत्कस्मादस्मि बन्धकी
vyūḍhā madanavegena svairaṃ tvadrūpadhāriṇā
sa evaikaśca bhartā me tatkasmādasmi bandhakī
- 7
किं वातिक्रान्तबन्धूनां स्वेच्छाचारहतात्मनाम्
इमास्ता विपदः स्त्रीणां कुमारीणां कथैव का
kiṃ vātikrāntabandhūnāṃ svecchācārahatātmanām
imāstā vipadaḥ strīṇāṃ kumārīṇāṃ kathaiva kā
- 8
दृष्टाशकुनया सख्या निषिद्धापि व्यसर्जयम्
त्वत्पार्श्वं यदहं दूतं तस्य चेदं फलं मम
dṛṣṭāśakunayā sakhyā niṣiddhāpi vyasarjayam
tvatpārśvaṃ yadahaṃ dūtaṃ tasya cedaṃ phalaṃ mama
- 9
तत्स्प्रक्ष्यसि बलान्मां चेत्प्राणांस्त्यक्ष्याम्य् अहं ततः
का नाम कुलजा हि स्त्री भर्तृद्रोहं करिष्यति
tatsprakṣyasi balānmāṃ cetprāṇāṃstyakṣyāmy ahaṃ tataḥ
kā nāma kulajā hi strī bhartṛdrohaṃ kariṣyati
- 10
तथा च कथयाम्य् अत्र तव राजन्कथां शृणु
पुराभूद् इन्द्रदत्ताख्यश्चेदिदेशमहीपतिः
tathā ca kathayāmy atra tava rājankathāṃ śṛṇu
purābhūd indradattākhyaścedideśamahīpatiḥ
- 11
स पापशोधने तीर्थे कीर्त्यै देवकुलं महत्
चक्रे यशःशरीरार्थी शरीरं वीक्ष्य भङ्गुरम्
sa pāpaśodhane tīrthe kīrtyai devakulaṃ mahat
cakre yaśaḥśarīrārthī śarīraṃ vīkṣya bhaṅguram
- 12
तच्च भक्तिरसाच्छश्वदीक्षितुं स ययौ नृपः
सर्वश्च तीर्थस्नानाय सदा तत्राययौ जनः
tacca bhaktirasācchaśvadīkṣituṃ sa yayau nṛpaḥ
sarvaśca tīrthasnānāya sadā tatrāyayau janaḥ
- 13
एकदा च ददर्शैकां तीर्थस्नानार्थम् आगताम्
स राजात्र वणिग्भार्यां प्रवासस्थितभर्तृकाम्
ekadā ca dadarśaikāṃ tīrthasnānārtham āgatām
sa rājātra vaṇigbhāryāṃ pravāsasthitabhartṛkām
- 14
स्वच्छकान्तिसुधासिक्तां चित्ररूपविभूषणाम्
जङ्गमाम् इव कंदर्पराजधानीं मनोरमाम्
svacchakāntisudhāsiktāṃ citrarūpavibhūṣaṇām
jaṅgamām iva kaṃdarparājadhānīṃ manoramām
- 15
त्वयाहं विजये विश्वमिति प्रीत्येव पादयोः
आश्लिष्टां पञ्चबाणस्य तूणीरद्वयशोभया
tvayāhaṃ vijaye viśvamiti prītyeva pādayoḥ
āśliṣṭāṃ pañcabāṇasya tūṇīradvayaśobhayā
- 16
सा दृष्टैव मनस्तस्य जहार नृपतेस्तथा
यथान्विष्य गृहं तस्याः स ययौ विवशो निशि
sā dṛṣṭaiva manastasya jahāra nṛpatestathā
yathānviṣya gṛhaṃ tasyāḥ sa yayau vivaśo niśi
- 17
तां च प्रार्थयमानः सञ्जगदे स तया नृपः
रक्षिता त्वं न युक्तं ते परदाराभिमर्शनम्
tāṃ ca prārthayamānaḥ sañjagade sa tayā nṛpaḥ
rakṣitā tvaṃ na yuktaṃ te paradārābhimarśanam
- 18
हठात्स्पृशसि वा मां चेद् अधर्मस्ते महान्भवेत्
मरिष्यामि च सद्यो ऽहं न सहिष्ये च दूषणम्
haṭhātspṛśasi vā māṃ ced adharmaste mahānbhavet
mariṣyāmi ca sadyo 'haṃ na sahiṣye ca dūṣaṇam
- 19
इत्य् उक्ते ऽपि तया तस्मिन्बलं राज्ञि चिकीर्षति
शीलभ्रंशभयात्तस्याः सद्यो हृदयमस्फुटत्
ity ukte 'pi tayā tasminbalaṃ rājñi cikīrṣati
śīlabhraṃśabhayāttasyāḥ sadyo hṛdayamasphuṭat
- 20
तद्दृष्ट्वा सपदि ह्रीतः स गत्वैव यथागतम्
दिनैस्तेनानुतापेन राजा पञ्चत्वमाययौ
taddṛṣṭvā sapadi hrītaḥ sa gatvaiva yathāgatam
dinaistenānutāpena rājā pañcatvamāyayau
- 21
इत्य् आख्याय कथामेतां सभयप्रश्रयानता
भूयः कलिङ्गसेना सा वत्सेश्वरमभाषत
ity ākhyāya kathāmetāṃ sabhayapraśrayānatā
bhūyaḥ kaliṅgasenā sā vatseśvaramabhāṣata
- 22
तस्मादधर्मे मत्प्राणहरणे मा मतिं कृथाः
इहाश्रिताया वस्तुं मे देहि याम्यन्यतो ऽन्यथा
tasmādadharme matprāṇaharaṇe mā matiṃ kṛthāḥ
ihāśritāyā vastuṃ me dehi yāmyanyato 'nyathā
- 23
एतत्कलिङ्गसेनातः श्रुत्वा वत्सेश्वरो ऽथ सः
विचार्य विरतो भूत्वा धर्मज्ञस्ताम् अभाषत
etatkaliṅgasenātaḥ śrutvā vatseśvaro 'tha saḥ
vicārya virato bhūtvā dharmajñastām abhāṣata
- 24
राजपुत्रि वस स्वेच्छं भर्त्रा समम् इहाधुना
नाहं वक्ष्यामि ते किंचिदिदानीं मा भयं कृथाः
rājaputri vasa svecchaṃ bhartrā samam ihādhunā
nāhaṃ vakṣyāmi te kiṃcididānīṃ mā bhayaṃ kṛthāḥ
- 25
इत्य् उक्त्वैव गते तस्मिन्स्वैरं राज्ञि स्वमन्दिरम्
श्रुत्वा मदनवेगस्तन्नभसो ऽवततार सः
ity uktvaiva gate tasminsvairaṃ rājñi svamandiram
śrutvā madanavegastannabhaso 'vatatāra saḥ
- 26
प्रिये साधु कृतं नैवमकरिष्यः शुभे यदि
नाभविष्यच्छुभं यस्मान्नासहिष्यत तन्मया
priye sādhu kṛtaṃ naivamakariṣyaḥ śubhe yadi
nābhaviṣyacchubhaṃ yasmānnāsahiṣyata tanmayā
- 27
इत्य् उक्त्वा सान्त्वयित्वा तां निशां नीत्वा तया सह
तत्रैव गच्छन्न् आगच्छन्न् आसीद्विद्याधरो ऽथ सः
ity uktvā sāntvayitvā tāṃ niśāṃ nītvā tayā saha
tatraiva gacchann āgacchann āsīdvidyādharo 'tha saḥ
- 28
कलिङ्गसेनापि च सा पत्यौ विद्याधरेश्वरे
तत्रास्त मर्त्यभावे ऽपि दिव्यभोगसुखान्विता
kaliṅgasenāpi ca sā patyau vidyādhareśvare
tatrāsta martyabhāve 'pi divyabhogasukhānvitā
- 29
वत्सराजो ऽपि तच्चिन्तां मुक्त्वा मन्त्रिवचः स्मरन्
ननन्द लब्धं मन्वानो देवीं राज्यं सुतं तथा
vatsarājo 'pi taccintāṃ muktvā mantrivacaḥ smaran
nananda labdhaṃ manvāno devīṃ rājyaṃ sutaṃ tathā
- 30
देवी वासवदत्ता च मन्त्री यौगन्धरायणः
अभूतां निर्वृतौ सिद्धे नीतिकल्पलताफले
devī vāsavadattā ca mantrī yaugandharāyaṇaḥ
abhūtāṃ nirvṛtau siddhe nītikalpalatāphale

