144 shlokas
- 1
ततः स्वसद्म यातायाः पश्चान्मार्गम् अवेक्षितुम्
सोमप्रभायाः स्नेहेन मार्गहर्म्याग्रम् आस्थिताम्
tataḥ svasadma yātāyāḥ paścānmārgam avekṣitum
somaprabhāyāḥ snehena mārgaharmyāgram āsthitām
- 2
कलिङ्गसेनाम् आरात्तां ददर्श गगनागतः
दैवान्मदनवेगाख्यो युवा विद्याधराधिपः
kaliṅgasenām ārāttāṃ dadarśa gaganāgataḥ
daivānmadanavegākhyo yuvā vidyādharādhipaḥ
- 3
स तां दृष्ट्वैव रूपेण जगत्त्रितयमोहिनीम्
क्षोभं जगाम कामैन्द्रजालिकस्येव पिच्छिकाम्
sa tāṃ dṛṣṭvaiva rūpeṇa jagattritayamohinīm
kṣobhaṃ jagāma kāmaindrajālikasyeva picchikām
- 4
अलं विद्याधरस्त्रीभिः का कथाप्सरसाम् अपि
यत्रेदृग् एतद् एतस्या मानुष्या रूपम् अद्भुतम्
alaṃ vidyādharastrībhiḥ kā kathāpsarasām api
yatredṛg etad etasyā mānuṣyā rūpam adbhutam
- 5
तद् एषा यदि मे न स्याद्भार्या किं जीवितेन तत्
कथं च मानुषीसङ्गं कुर्यां विद्याधरो ऽपि सन्
tad eṣā yadi me na syādbhāryā kiṃ jīvitena tat
kathaṃ ca mānuṣīsaṅgaṃ kuryāṃ vidyādharo 'pi san
- 6
इत्य् आलोच्य स दध्यौ च विद्यां प्रज्ञप्तिसंज्ञिकाम्
सा चाविर्भूय साकारा तम् एवम् अवदत्तदा
ity ālocya sa dadhyau ca vidyāṃ prajñaptisaṃjñikām
sā cāvirbhūya sākārā tam evam avadattadā
- 7
तत्त्वतो मानुषी नेयम् एषा शापच्युताप्सराः
जाता कलिङ्गदत्तस्य गृहे सुभग भूपतेः
tattvato mānuṣī neyam eṣā śāpacyutāpsarāḥ
jātā kaliṅgadattasya gṛhe subhaga bhūpateḥ
- 8
इत्य् उक्ते विद्यया सो ऽथ हृष्टो गत्वा स्वधामनि
विद्याधरो ऽन्यविमुखः कामार्तः समचिन्तयत्
ity ukte vidyayā so 'tha hṛṣṭo gatvā svadhāmani
vidyādharo 'nyavimukhaḥ kāmārtaḥ samacintayat
- 9
हठाद्यदि हराम्य् एतां तद् एतन्मे न युज्यते
स्त्रीणां हठोपभोगे हि मम शापो ऽस्ति मृत्युदः
haṭhādyadi harāmy etāṃ tad etanme na yujyate
strīṇāṃ haṭhopabhoge hi mama śāpo 'sti mṛtyudaḥ
- 10
तद् एतत्प्राप्तये शंभुर् आराध्यस्तपसा मया
तपोऽधीनानि हि श्रेयांस्य् उपायो ऽन्यो न विद्यते
tad etatprāptaye śaṃbhur ārādhyastapasā mayā
tapo'dhīnāni hi śreyāṃsy upāyo 'nyo na vidyate
- 11
इति निश्चित्य चान्येद्युर्गत्वा ऋषभपर्वतम्
एकपादस्थितस्तेपे निराहारस्तपांसि सः
iti niścitya cānyedyurgatvā ṛṣabhaparvatam
ekapādasthitastepe nirāhārastapāṃsi saḥ
- 12
अथ तुष्टो ऽचिरात्तीव्रैस्तपोभिर्दत्तदर्शनः
एवं मदनवेगं तम् आदिदेशाम्बिकापतिः
atha tuṣṭo 'cirāttīvraistapobhirdattadarśanaḥ
evaṃ madanavegaṃ tam ādideśāmbikāpatiḥ
- 13
एषा कलिङ्गसेनाख्या ख्याता रूपेण भूतले
कन्या नास्याश्च भर्तापि सदृशो रूपसंपदा
eṣā kaliṅgasenākhyā khyātā rūpeṇa bhūtale
kanyā nāsyāśca bhartāpi sadṛśo rūpasaṃpadā
- 14
एकस्तु वत्सराजो ऽस्ति स चैताम् अभिवाञ्छति
किंतु वासवदत्ताया भीत्या नार्थयते स्फुटम्
ekastu vatsarājo 'sti sa caitām abhivāñchati
kiṃtu vāsavadattāyā bhītyā nārthayate sphuṭam
- 15
एषापि रूपलुब्धा तं श्रुत्वा सोमप्रभामुखात्
स्वयंवराय वत्सेशं राजपुत्र्य् अभिवाञ्छति
eṣāpi rūpalubdhā taṃ śrutvā somaprabhāmukhāt
svayaṃvarāya vatseśaṃ rājaputry abhivāñchati
- 16
तत्र यावद्विवाहो ऽस्या न भवेत्तावद् अन्तरा
कृत्वा कालासहस्येव रूपं वत्सेश्वरस्य तत्
tatra yāvadvivāho 'syā na bhavettāvad antarā
kṛtvā kālāsahasyeva rūpaṃ vatseśvarasya tat
- 17
गत्वा गान्धर्वविधिना भार्यां कुर्याद्भवान् इमाम्
एवं कलिङ्गसेनासौ तव सेत्स्यति सुन्दरी
gatvā gāndharvavidhinā bhāryāṃ kuryādbhavān imām
evaṃ kaliṅgasenāsau tava setsyati sundarī
- 18
इत्य् आदिष्टः स शर्वेण प्रणिपत्याथ तं ययौ
गृहं मदनवेगः स्वं कालकूटगिरेस्तटम्
ity ādiṣṭaḥ sa śarveṇa praṇipatyātha taṃ yayau
gṛhaṃ madanavegaḥ svaṃ kālakūṭagirestaṭam
- 19
अत्रान्तरे प्रतिनिशं गच्छन्त्या निजमन्दिरम्
प्रतिप्रभातम् आयान्त्या यन्त्रेण व्योमगामिना
atrāntare pratiniśaṃ gacchantyā nijamandiram
pratiprabhātam āyāntyā yantreṇa vyomagāminā
- 20
तया तक्षशिलापुर्यां सा सोमप्रभया सह
कलिङ्गसेना क्रीडन्ती तां जगादैकदा रहः
tayā takṣaśilāpuryāṃ sā somaprabhayā saha
kaliṅgasenā krīḍantī tāṃ jagādaikadā rahaḥ
- 21
सखि वाच्यं न कस्यापि त्वया यत्ते ब्रवीम्य् अहम्
विवाहो मम सम्प्राप्त इति जाने यतः शृणु
sakhi vācyaṃ na kasyāpi tvayā yatte bravīmy aham
vivāho mama samprāpta iti jāne yataḥ śṛṇu
- 22
इह मां याचितुं दूताः प्रेषिता बहुभिर्नृपैः
ते च तातेन संवृत्य तथैव प्रेषिता इतः
iha māṃ yācituṃ dūtāḥ preṣitā bahubhirnṛpaiḥ
te ca tātena saṃvṛtya tathaiva preṣitā itaḥ
- 23
यस्तु प्रसेनजिन्नाम श्रावस्त्याम् अस्ति भूपतिः
तदीयः केवलं दूतः सादरं तेन सत्कृतः
yastu prasenajinnāma śrāvastyām asti bhūpatiḥ
tadīyaḥ kevalaṃ dūtaḥ sādaraṃ tena satkṛtaḥ
- 24
मन्त्रितं चाम्बयाप्य् एतत्तन्मन्ये मद्वरो नृपः
स तातस्य तथाम्बायाः कुलीन इति संमतः
mantritaṃ cāmbayāpy etattanmanye madvaro nṛpaḥ
sa tātasya tathāmbāyāḥ kulīna iti saṃmataḥ
- 25
स हि तत्र कुले जातो यत्राम्बाम्बालिकादिकाः
पितामह्यः कुरूणां च पाण्डवानां च जज्ञिरे
sa hi tatra kule jāto yatrāmbāmbālikādikāḥ
pitāmahyaḥ kurūṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca jajñire
- 26
तत्प्रसेनजिते तस्मै सखि दत्तास्मि सांप्रतम्
तातेन राज्ञे श्रावस्त्यां नगर्याम् इति निश्चयः
tatprasenajite tasmai sakhi dattāsmi sāṃpratam
tātena rājñe śrāvastyāṃ nagaryām iti niścayaḥ
- 27
एतत्कलिङ्गसेनातः श्रुत्वा सोमप्रभा शुचा
सृजन्तीवापरं हारं सद्यो धाराश्रुणारुदत्
etatkaliṅgasenātaḥ śrutvā somaprabhā śucā
sṛjantīvāparaṃ hāraṃ sadyo dhārāśruṇārudat
- 28
जगाद चैतां पृच्छन्तीं वयस्याम् अश्रुकारणम्
दृष्टनिःशेषभूलोका सा मयासुरपुत्रिका
jagāda caitāṃ pṛcchantīṃ vayasyām aśrukāraṇam
dṛṣṭaniḥśeṣabhūlokā sā mayāsuraputrikā
- 29
वयो रूपं कुलं शीलं वित्तं चेति वरस्य यत्
मृग्यते सखि तत्राद्यं वयो वंशादिकं ततः
vayo rūpaṃ kulaṃ śīlaṃ vittaṃ ceti varasya yat
mṛgyate sakhi tatrādyaṃ vayo vaṃśādikaṃ tataḥ
- 30
प्रसेनजिच्च प्रवयाः स दृष्टो नृपतिर्मया
जातीपुष्पस्य जात्येव जीर्णस्यास्य कुलेन किम्
prasenajicca pravayāḥ sa dṛṣṭo nṛpatirmayā
jātīpuṣpasya jātyeva jīrṇasyāsya kulena kim

