217 shlokas
- 1
ततः सोमप्रभां यातां स्मरन्ती तां प्रियां सखीम्
कलिङ्गसेना संत्यक्तनिजदेशस्वबान्धवा
tataḥ somaprabhāṃ yātāṃ smarantī tāṃ priyāṃ sakhīm
kaliṅgasenā saṃtyaktanijadeśasvabāndhavā
- 2
सा विलम्बितवत्सेशपाणिग्रहमहोत्सवा
नरेन्द्रकन्या कौशाम्ब्यां मृगीवासीद्वनच्युता
sā vilambitavatseśapāṇigrahamahotsavā
narendrakanyā kauśāmbyāṃ mṛgīvāsīdvanacyutā
- 3
कलिङ्गसेनाविवाहविलम्बनविचक्षणान्
गणकान्प्रति सासूय इव वत्सेश्वरो ऽपि च
kaliṅgasenāvivāhavilambanavicakṣaṇān
gaṇakānprati sāsūya iva vatseśvaro 'pi ca
- 4
औत्सुक्यविमनास्तस्मिन्दिने चेतो विनोदयन्
देव्या वासवदत्ताया निवासभवनं ययौ
autsukyavimanāstasmindine ceto vinodayan
devyā vāsavadattāyā nivāsabhavanaṃ yayau
- 5
तत्र सा तं पतिं देवी निर्विकारा विशेषतः
उपाचरत्स्वोपचारैः प्राङ्मन्त्रिवरशिक्षिता
tatra sā taṃ patiṃ devī nirvikārā viśeṣataḥ
upācaratsvopacāraiḥ prāṅmantrivaraśikṣitā
- 6
कलिङ्गसेनावृत्तान्ते ख्याते ऽप्य् अविकृता कथम्
देवीयमिति स ध्यात्वा राजा जिज्ञासुराह ताम्
kaliṅgasenāvṛttānte khyāte 'py avikṛtā katham
devīyamiti sa dhyātvā rājā jijñāsurāha tām
- 7
कच्चिद्देवि त्वया ज्ञातं स्वयंवरकृते मम
कलिङ्गसेनानामैषा राजपुत्री यद् आगता
kacciddevi tvayā jñātaṃ svayaṃvarakṛte mama
kaliṅgasenānāmaiṣā rājaputrī yad āgatā
- 8
तच्छ्रुत्वैवाविभिन्नेन मुखरागेण साब्रवीत्
ज्ञातं मयातिहर्षो मे लक्ष्मीः सा ह्य् आगतेह नः
tacchrutvaivāvibhinnena mukharāgeṇa sābravīt
jñātaṃ mayātiharṣo me lakṣmīḥ sā hy āgateha naḥ
- 9
वशगे हि महाराजे तत्प्राप्त्या तत्पितर्य् अपि
कलिङ्गदत्ते पृथ्वी ते सुतरां वर्तते वशे
vaśage hi mahārāje tatprāptyā tatpitary api
kaliṅgadatte pṛthvī te sutarāṃ vartate vaśe
- 10
अहं च त्वद्विभूत्यैव सुखिता त्वत्सुखेन च
आर्यपुत्र तवैतच्च विदितं प्रागपि स्थितम्
ahaṃ ca tvadvibhūtyaiva sukhitā tvatsukhena ca
āryaputra tavaitacca viditaṃ prāgapi sthitam
- 11
तन्न धन्यास्मि किं यस्या मम भर्ता त्वमीदृशः
यं राजकन्या वाञ्छन्ति वाञ्छ्यमाना नृपान्तरैः
tanna dhanyāsmi kiṃ yasyā mama bhartā tvamīdṛśaḥ
yaṃ rājakanyā vāñchanti vāñchyamānā nṛpāntaraiḥ
- 12
एवं वत्सेश्वरः प्रोक्तो देव्या वासवदत्तया
यौगन्धरायणप्रत्तशिक्षयान्तस्तुतोष सः
evaṃ vatseśvaraḥ prokto devyā vāsavadattayā
yaugandharāyaṇaprattaśikṣayāntastutoṣa saḥ
- 13
तयैव च सहासेव्य पानं तद्वासके निशि
तस्यां सुष्वाप मध्ये च प्रबुद्धः समचिन्तयत्
tayaiva ca sahāsevya pānaṃ tadvāsake niśi
tasyāṃ suṣvāpa madhye ca prabuddhaḥ samacintayat
- 14
किं स्विन्महानुभावेत्थं देवी मामनुवर्तते
कलिङ्गसेनाम् अपि यत्सपत्नीमनुमन्यते
kiṃ svinmahānubhāvetthaṃ devī māmanuvartate
kaliṅgasenām api yatsapatnīmanumanyate
- 15
कथं वा शक्नुयादेतां सोढुं सैषा तपस्विनी
पद्मावतीविवाहे ऽपि या दैवान्न जहावसून्
kathaṃ vā śaknuyādetāṃ soḍhuṃ saiṣā tapasvinī
padmāvatīvivāhe 'pi yā daivānna jahāvasūn
- 16
तद् अस्याश्चेद् अनिष्टं स्यात्सर्वनाशस्ततो भवेत्
एतदालम्बनाः पुत्रश्वशुर्यश्वशुराश्च मे
tad asyāśced aniṣṭaṃ syātsarvanāśastato bhavet
etadālambanāḥ putraśvaśuryaśvaśurāśca me
- 17
पद्मावती च राज्यं च किमभ्यधिकमुच्यते
अतः कलिङ्गसेनैषा परिणेया कथं मया
padmāvatī ca rājyaṃ ca kimabhyadhikamucyate
ataḥ kaliṅgasenaiṣā pariṇeyā kathaṃ mayā
- 18
एवमालोच्य वत्सेशो निशान्ते निर्गतस्ततः
अपराह्णे ययौ देव्याः पद्मावत्याः स मन्दिरम्
evamālocya vatseśo niśānte nirgatastataḥ
aparāhṇe yayau devyāḥ padmāvatyāḥ sa mandiram
- 19
साप्येनम् आगतं दत्तशिक्षा वासवदत्तया
तथैवोपाचरत्तद्वत्पृष्टावोचत्तथैव च
sāpyenam āgataṃ dattaśikṣā vāsavadattayā
tathaivopācarattadvatpṛṣṭāvocattathaiva ca
- 20
ततो ऽन्येद्युस्तयोर्देव्योरेकं चित्तं वचश्च तत्
यौगन्धरायणायासौ शशंस विमृशन्नृपः
tato 'nyedyustayordevyorekaṃ cittaṃ vacaśca tat
yaugandharāyaṇāyāsau śaśaṃsa vimṛśannṛpaḥ
- 21
सो ऽपि तं वीक्ष्य राजानं विचारपतितं शनैः
कालवेदी जगादैवं मन्त्री यौगन्धरायणः
so 'pi taṃ vīkṣya rājānaṃ vicārapatitaṃ śanaiḥ
kālavedī jagādaivaṃ mantrī yaugandharāyaṇaḥ
- 22
जाने ऽहं नैतदेतावदभिप्रायो ऽत्र दारुणः
देवीभ्यां जीवितत्यागदार्ढ्यादुक्तं हि तत्तथा
jāne 'haṃ naitadetāvadabhiprāyo 'tra dāruṇaḥ
devībhyāṃ jīvitatyāgadārḍhyāduktaṃ hi tattathā
- 23
अन्यासक्ते गते च द्यां स्त्रियो मरणनिश्चिताः
भवन्त्य् अदैन्यगम्भीराः साध्व्यः सर्वत्र निःस्पृहाः
anyāsakte gate ca dyāṃ striyo maraṇaniścitāḥ
bhavanty adainyagambhīrāḥ sādhvyaḥ sarvatra niḥspṛhāḥ
- 24
असह्यं हि पुरंध्रीणां प्रेम्णो गाढस्य खण्डनम्
तथा च राजंस्तत्रैतां श्रुतसेनकथां शृणु
asahyaṃ hi puraṃdhrīṇāṃ premṇo gāḍhasya khaṇḍanam
tathā ca rājaṃstatraitāṃ śrutasenakathāṃ śṛṇu
- 25
अभूद्दक्षिणभूमौ प्राग्गोकर्णाख्ये पुरे नृपः
श्रुतसेन इति ख्यातः कुलभूषाश्रुतान्वितः
abhūddakṣiṇabhūmau prāggokarṇākhye pure nṛpaḥ
śrutasena iti khyātaḥ kulabhūṣāśrutānvitaḥ
- 26
तस्य चैकाभवच्चिन्ता राज्ञः सम्पूर्णसंपदः
आत्मानुरूपां भार्यां यत्स न तावद् अवाप्तवान्
tasya caikābhavaccintā rājñaḥ sampūrṇasaṃpadaḥ
ātmānurūpāṃ bhāryāṃ yatsa na tāvad avāptavān
- 27
एकदा च नृपः कुर्वंश्चिन्तां तां तत्कथान्तरे
अग्निशर्माभिधानेन जगदे सो ऽग्रजन्मना
ekadā ca nṛpaḥ kurvaṃścintāṃ tāṃ tatkathāntare
agniśarmābhidhānena jagade so 'grajanmanā
- 28
आश्चर्ये द्वे मया दृष्टे ते राजन्वर्णये शृणु
तीर्थयात्रागतः पञ्चतीर्थीं ताम् अहमाप्तवान्
āścarye dve mayā dṛṣṭe te rājanvarṇaye śṛṇu
tīrthayātrāgataḥ pañcatīrthīṃ tām ahamāptavān
- 29
यस्यामप्सरसः पञ्च ग्राहत्वमृषिशापतः
प्राप्ताः सतीर् उदहरत्तीर्थयात्रागतो ऽर्जुनः
yasyāmapsarasaḥ pañca grāhatvamṛṣiśāpataḥ
prāptāḥ satīr udaharattīrthayātrāgato 'rjunaḥ
- 30
तत्र तीर्थवरे स्नात्वा पञ्चरात्रोपवासिनाम्
नारायणानुचरतादायिनि स्नायिनां नृणाम्
tatra tīrthavare snātvā pañcarātropavāsinām
nārāyaṇānucaratādāyini snāyināṃ nṛṇām

