211 shlokas
- 1
तर्जयन्न् इव विघ्नौघान्नमितोन्नमितेन यः
मुहुर्विभाति शिरसा स पायाद्वो गजाननः
tarjayann iva vighnaughānnamitonnamitena yaḥ
muhurvibhāti śirasā sa pāyādvo gajānanaḥ
- 2
नमः कामाय यद्बाणपातैरिव निरन्तरम्
भाति कण्टकितं शंभोरप्युमालिङ्गितं वपुः
namaḥ kāmāya yadbāṇapātairiva nirantaram
bhāti kaṇṭakitaṃ śaṃbhorapyumāliṅgitaṃ vapuḥ
- 3
इत्यादिदिव्यचरितं कृत्वात्मानं किलान्यवत्
प्राप्तविद्याधरैश्वर्यो यद् आ मूलात्स्वयं जगौ
ityādidivyacaritaṃ kṛtvātmānaṃ kilānyavat
prāptavidyādharaiśvaryo yad ā mūlātsvayaṃ jagau
- 4
नरवाहनदत्तो ऽत्र सपत्नीकैर्महर्षिभिः
पृष्टः प्रसङ्गे कुत्रापि तद् इदं शृणुताधुना
naravāhanadatto 'tra sapatnīkairmaharṣibhiḥ
pṛṣṭaḥ prasaṅge kutrāpi tad idaṃ śṛṇutādhunā
- 5
अथ संवर्ध्यमानो ऽत्र पित्रा वत्सेश्वरेण सः
नरवाहनदत्तो ऽभूद्व्युत्क्रान्ताष्टमवत्सरः
atha saṃvardhyamāno 'tra pitrā vatseśvareṇa saḥ
naravāhanadatto 'bhūdvyutkrāntāṣṭamavatsaraḥ
- 6
विनीयमानो विद्यासु क्रीडन्न् उपवनेषु च
सह मन्त्रिसुतैरासीद्राजपुत्रस्तदा च सः
vinīyamāno vidyāsu krīḍann upavaneṣu ca
saha mantrisutairāsīdrājaputrastadā ca saḥ
- 7
देवी वासवदत्ता च राज्ञी पद्मावती तथा
आस्ताम् एकतमस्नेहात्तदेकाग्रे दिवानिशम्
devī vāsavadattā ca rājñī padmāvatī tathā
āstām ekatamasnehāttadekāgre divāniśam
- 8
आरोहद्गुणनम्रेण रेजे सद्वंशजन्मना
शनैरापूर्यमाणेन वपुषा धनुषा च सः
ārohadguṇanamreṇa reje sadvaṃśajanmanā
śanairāpūryamāṇena vapuṣā dhanuṣā ca saḥ
- 9
पिता वत्सेश्वरश्चास्य विवाहादिमनोरथैः
आसन्नफलसंपत्तिकान्तैः कालं निनाय तम्
pitā vatseśvaraścāsya vivāhādimanorathaiḥ
āsannaphalasaṃpattikāntaiḥ kālaṃ nināya tam
- 10
अत्रान्तरे कथासंधौ यद् अभूत्तन्निशम्यताम्
आसीत्तक्षशिला नाम वितस्तापुलिने पुरी
atrāntare kathāsaṃdhau yad abhūttanniśamyatām
āsīttakṣaśilā nāma vitastāpuline purī
- 11
तदम्भसि बभौ यस्याः प्रतिमा सौधसंततेः
पातालनगरीवाधस्तच्छोभालोकनागता
tadambhasi babhau yasyāḥ pratimā saudhasaṃtateḥ
pātālanagarīvādhastacchobhālokanāgatā
- 12
तस्यां कलिङ्गदत्ताख्यो राजा परमसौगतः
अभूत्तारावरस्फीतजिनभक्ताखिलप्रजः
tasyāṃ kaliṅgadattākhyo rājā paramasaugataḥ
abhūttārāvarasphītajinabhaktākhilaprajaḥ
- 13
रराज सा पुरी यस्य चैत्यरत्नैर्निरन्तरैः
मत्तुल्या नाम नास्तीति मदशृङ्गैरिवोदितः
rarāja sā purī yasya caityaratnairnirantaraiḥ
mattulyā nāma nāstīti madaśṛṅgairivoditaḥ
- 14
प्रजानां न परं चक्रे यः पितेवानुपालनम्
यावद्गुरुरिव ज्ञानम् अपि स्वयम् उपादिशत्
prajānāṃ na paraṃ cakre yaḥ pitevānupālanam
yāvadgururiva jñānam api svayam upādiśat
- 15
तथा च तस्यां को ऽप्यासीन्नगर्यां सौगतो वणिक्
धनी वितस्तादत्ताख्यो भिक्षुपूजैकतत्परः
tathā ca tasyāṃ ko 'pyāsīnnagaryāṃ saugato vaṇik
dhanī vitastādattākhyo bhikṣupūjaikatatparaḥ
- 16
रत्नदत्ताभिधानश्च तस्याभूत्तनयो युवा
स च तं पितरं शश्वत्पाप इत्याजुगुप्सत
ratnadattābhidhānaśca tasyābhūttanayo yuvā
sa ca taṃ pitaraṃ śaśvatpāpa ityājugupsata
- 17
पुत्र निन्दसि कस्मान्माम् इति पित्रा च तेन सः
पृच्छ्यमानो वणिक्पुत्रः साभ्यसूयम् अभाषत
putra nindasi kasmānmām iti pitrā ca tena saḥ
pṛcchyamāno vaṇikputraḥ sābhyasūyam abhāṣata
- 18
तात त्यक्तत्रयीधर्मस्त्वम् अधर्मं निषेवसे
यद्ब्राह्मणान्परित्यज्य श्रमणाञ्शश्वद् अर्चसि
tāta tyaktatrayīdharmastvam adharmaṃ niṣevase
yadbrāhmaṇānparityajya śramaṇāñśaśvad arcasi
- 19
स्नानादियन्त्रणाहीनाः स्वकालाशनलोलुपाः
अपास्तसशिखाशेषकेशकौपीनसुस्थिताः
snānādiyantraṇāhīnāḥ svakālāśanalolupāḥ
apāstasaśikhāśeṣakeśakaupīnasusthitāḥ
- 20
विहारास्पदलाभाय सर्वे ऽप्यधमजातयः
यम् आश्रयन्ति किं तेन सौगतेन नयेन ते
vihārāspadalābhāya sarve 'pyadhamajātayaḥ
yam āśrayanti kiṃ tena saugatena nayena te
- 21
तच्छ्रुत्वा स वणिक्प्राह न धर्मस्यैकरूपता
अन्यो लोकोत्तरः पुत्र धर्मो ऽन्यः सार्वलौकिकः
tacchrutvā sa vaṇikprāha na dharmasyaikarūpatā
anyo lokottaraḥ putra dharmo 'nyaḥ sārvalaukikaḥ
- 22
ब्राह्मण्यम् अपि तत्प्राहुर्यद्रागादिविवर्जनम्
सत्यं दया च भूतेषु न मृषा जातिविग्रहः
brāhmaṇyam api tatprāhuryadrāgādivivarjanam
satyaṃ dayā ca bhūteṣu na mṛṣā jātivigrahaḥ
- 23
किंच दर्शनम् एतत्त्वं सर्वसत्त्वाभयप्रदम्
प्रायः पुरुषदोषेण न दूषयितुम् अर्हसि
kiṃca darśanam etattvaṃ sarvasattvābhayapradam
prāyaḥ puruṣadoṣeṇa na dūṣayitum arhasi
- 24
उपकारस्य धर्मत्वे विवादो नास्ति कस्यचित्
भूतेष्वभयदानेन नान्या चोपकृतिर्मम
upakārasya dharmatve vivādo nāsti kasyacit
bhūteṣvabhayadānena nānyā copakṛtirmama
- 25
तद् अहिंसाप्रधाने ऽस्मिन्वत्स मोक्षप्रदायिनि
दर्शने ऽतिरतिश्चेन्मे तद् अधर्मो ममात्र कः
tad ahiṃsāpradhāne 'sminvatsa mokṣapradāyini
darśane 'tiratiścenme tad adharmo mamātra kaḥ
- 26
इति तेनोदितः पित्रा वणिक्पुत्रः प्रसह्य सः
न तथा प्रतिपेदे तन्निनिन्दाभ्यधिकं पुनः
iti tenoditaḥ pitrā vaṇikputraḥ prasahya saḥ
na tathā pratipede tanninindābhyadhikaṃ punaḥ
- 27
ततः स तत्पिता खेदाद्गत्वा धर्मानुशासितुः
राज्ञः कलिङ्गदत्तस्य पुरतः सर्वम् अब्रवीत्
tataḥ sa tatpitā khedādgatvā dharmānuśāsituḥ
rājñaḥ kaliṅgadattasya purataḥ sarvam abravīt
- 28
सो ऽपि राजा तम् आस्थाने युक्त्यानाय्य वणिक्सुतम्
मृषारचितकोपः सन्न् एवं क्षत्तारम् आदिशत्
so 'pi rājā tam āsthāne yuktyānāyya vaṇiksutam
mṛṣāracitakopaḥ sann evaṃ kṣattāram ādiśat
- 29
श्रुतं मया वणिक्पुत्रः पापो ऽयम् अतिदुष्कृती
निर्विचारं तद् एषो ऽद्य हन्यतां देशदूषकः
śrutaṃ mayā vaṇikputraḥ pāpo 'yam atiduṣkṛtī
nirvicāraṃ tad eṣo 'dya hanyatāṃ deśadūṣakaḥ
- 30
इत्य् ऊचिवांस्ततः पित्रा कृतविज्ञापनः किल
नृपतिर्धर्मचर्यार्थं द्वौ मासौ वधनिग्रहम्
ity ūcivāṃstataḥ pitrā kṛtavijñāpanaḥ kila
nṛpatirdharmacaryārthaṃ dvau māsau vadhanigraham

