38 shlokas
- 1
एवं गुणाढ्यवचसा साथ सप्तकथामयी
स्वभाषया कथा दिव्या कथिता काणभूतिना
evaṃ guṇāḍhyavacasā sātha saptakathāmayī
svabhāṣayā kathā divyā kathitā kāṇabhūtinā
- 2
तथैव च गुणाढ्येन पैशाच्या भाषया तया
निबद्धा सप्तभिर्वर्षैर्ग्रन्थलक्षाणि सप्त सा
tathaiva ca guṇāḍhyena paiśācyā bhāṣayā tayā
nibaddhā saptabhirvarṣairgranthalakṣāṇi sapta sā
- 3
मैतां विद्याधरा हार्षुरिति तामात्मशोणितैः
अटव्यां मष्यभावाच्च लिलेख स महाकविः
maitāṃ vidyādharā hārṣuriti tāmātmaśoṇitaiḥ
aṭavyāṃ maṣyabhāvācca lilekha sa mahākaviḥ
- 4
तथा च श्रोतुमायातैः सिद्धविद्याधरादिभिः
निरन्तरमभूत्तत्र सवितानमिवाम्बरम्
tathā ca śrotumāyātaiḥ siddhavidyādharādibhiḥ
nirantaramabhūttatra savitānamivāmbaram
- 5
गुणाढ्येन निबद्धां च तां दृष्ट्वैव महाकथाम्
जगाम मुक्तशापः सन्काणभूतिर्निजां गतिम्
guṇāḍhyena nibaddhāṃ ca tāṃ dṛṣṭvaiva mahākathām
jagāma muktaśāpaḥ sankāṇabhūtirnijāṃ gatim
- 6
पिशाचा ये ऽपि तत्रासन्नन्ये तत्सहचारिणः
ते ऽपि प्रापुर्दिवं सर्वे दिव्यामाकर्ण्य तां कथाम्
piśācā ye 'pi tatrāsannanye tatsahacāriṇaḥ
te 'pi prāpurdivaṃ sarve divyāmākarṇya tāṃ kathām
- 7
प्रतिष्ठां प्रापणीयैषा पृथिव्यां मे बृहत्कथा
अयमर्थो ऽपि मे देव्या शापान्तोक्तावुदीरितः
pratiṣṭhāṃ prāpaṇīyaiṣā pṛthivyāṃ me bṛhatkathā
ayamartho 'pi me devyā śāpāntoktāvudīritaḥ
- 8
तत्कथं प्रापयाम्येनां कस्मै तावत्समर्पये
इति चाचिन्तयत्तत्र स गुणाढ्यो महाकविः
tatkathaṃ prāpayāmyenāṃ kasmai tāvatsamarpaye
iti cācintayattatra sa guṇāḍhyo mahākaviḥ
- 9
अथैको गुणदेवाख्यो नन्दिदेवाभिधः परः
तमूचतुरुपाध्यायं शिष्यावनुगतावुभौ
athaiko guṇadevākhyo nandidevābhidhaḥ paraḥ
tamūcaturupādhyāyaṃ śiṣyāvanugatāvubhau
- 10
तत्काव्यस्यार्पणस्थानमेकः श्रीसातवाहनः
रसिको हि वहेत्काव्यं पुष्पामोदमिवानिलः
tatkāvyasyārpaṇasthānamekaḥ śrīsātavāhanaḥ
rasiko hi vahetkāvyaṃ puṣpāmodamivānilaḥ
- 11
एवमस्त्विति तौ शिष्यावन्तिकं तस्य भूपतेः
प्राहिणोत्पुस्तकं दत्त्वा गुणाढ्यो गुणशालिनौ
evamastviti tau śiṣyāvantikaṃ tasya bhūpateḥ
prāhiṇotpustakaṃ dattvā guṇāḍhyo guṇaśālinau
- 12
स्वयं च गत्वा तत्रैव प्रतिष्ठानपुराद्बहिः
कृतसंकेत उद्याने तस्थौ देवीविनिर्मिते
svayaṃ ca gatvā tatraiva pratiṣṭhānapurādbahiḥ
kṛtasaṃketa udyāne tasthau devīvinirmite
- 13
तच्छिष्याभ्यां च गत्वा तत्सातवाहनभूपतेः
गुणाढ्यकृतिरेषेति दर्शितं काव्यपुस्तकम्
tacchiṣyābhyāṃ ca gatvā tatsātavāhanabhūpateḥ
guṇāḍhyakṛtireṣeti darśitaṃ kāvyapustakam
- 14
पिशाचभाषां तां श्रुत्वा तौ च दृष्ट्वा तदाकृती
विद्यामदेन सासूयं स राजैवम् अभाषत
piśācabhāṣāṃ tāṃ śrutvā tau ca dṛṣṭvā tadākṛtī
vidyāmadena sāsūyaṃ sa rājaivam abhāṣata
- 15
प्रमाणं सप्तलक्षाणि पैशाचं नीरसं वचः
शोणितेनाक्षरन्यासो धिक्पिशाचकथामिमाम्
pramāṇaṃ saptalakṣāṇi paiśācaṃ nīrasaṃ vacaḥ
śoṇitenākṣaranyāso dhikpiśācakathāmimām
- 16
ततः पुस्तकमादाय गत्वा ताभ्यां यथागतम्
शिष्याभ्यां तद्गुणाढ्याय यथावृत्तम् अकथ्यत
tataḥ pustakamādāya gatvā tābhyāṃ yathāgatam
śiṣyābhyāṃ tadguṇāḍhyāya yathāvṛttam akathyata
- 17
गुणाढ्यो ऽपि तदाकर्ण्य सद्यः खेदवशो ऽभवत्
तत्त्वज्ञेन कृतावज्ञः को नामान्तर्न तप्यते
guṇāḍhyo 'pi tadākarṇya sadyaḥ khedavaśo 'bhavat
tattvajñena kṛtāvajñaḥ ko nāmāntarna tapyate
- 18
सशिष्यश्च ततो गत्वा नातिदूरं शिलोच्चयम्
विविक्तरम्यभूभागमग्निकुण्डं व्यधात्पुरः
saśiṣyaśca tato gatvā nātidūraṃ śiloccayam
viviktaramyabhūbhāgamagnikuṇḍaṃ vyadhātpuraḥ
- 19
तत्राग्नौ पत्त्रमेकैकं शिष्याभ्यां साश्रु वीक्षितः
वाचयित्वा स चिक्षेप श्रावयन्मृगपक्षिणः
tatrāgnau pattramekaikaṃ śiṣyābhyāṃ sāśru vīkṣitaḥ
vācayitvā sa cikṣepa śrāvayanmṛgapakṣiṇaḥ
- 20
नरवाहनदत्तस्य चरितं शिष्ययोः कृते
ग्रन्थलक्षं कथामेकां वर्जयित्वा तदीप्सिताम्
naravāhanadattasya caritaṃ śiṣyayoḥ kṛte
granthalakṣaṃ kathāmekāṃ varjayitvā tadīpsitām
- 21
तस्मिंश्च तां कथां दिव्यां पठत्यपि दहत्यपि
परित्यक्ततृणाहाराः शृण्वन्तः साश्रुलोचनाः
tasmiṃśca tāṃ kathāṃ divyāṃ paṭhatyapi dahatyapi
parityaktatṛṇāhārāḥ śṛṇvantaḥ sāśrulocanāḥ
- 22
आसन्नभ्येत्य तत्रैव निश्चला बद्धमण्डलाः
निखिलाः खलु सारङ्गवराहमहिषादयः
āsannabhyetya tatraiva niścalā baddhamaṇḍalāḥ
nikhilāḥ khalu sāraṅgavarāhamahiṣādayaḥ
- 23
अत्रान्तरे च राजाभूदस्वस्थः सातवाहनः
दोषं चास्यावदन्वैद्याः शुष्कमांसोपभोगजम्
atrāntare ca rājābhūdasvasthaḥ sātavāhanaḥ
doṣaṃ cāsyāvadanvaidyāḥ śuṣkamāṃsopabhogajam
- 24
आक्षिप्तास्तन्निमित्तं च सूपकारा बभाषिरे
अस्माकमीदृशं मांसं ददते लुब्धका इति
ākṣiptāstannimittaṃ ca sūpakārā babhāṣire
asmākamīdṛśaṃ māṃsaṃ dadate lubdhakā iti
- 25
पृष्टाश्च लुब्धका ऊचुर्नातिदूरे गिरावितः
पठित्वा पत्रमेकैकं को ऽप्यग्नौ क्षिपति द्विजः
pṛṣṭāśca lubdhakā ūcurnātidūre girāvitaḥ
paṭhitvā patramekaikaṃ ko 'pyagnau kṣipati dvijaḥ
- 26
तत्समेत्य निराहाराः शृण्वन्ति प्राणिनो ऽखिलाः
नान्यतो यान्ति तेनैषां शुष्कं मांसमिदं क्षुधा
tatsametya nirāhārāḥ śṛṇvanti prāṇino 'khilāḥ
nānyato yānti tenaiṣāṃ śuṣkaṃ māṃsamidaṃ kṣudhā
- 27
इति व्याधवचः श्रुत्वा कृत्वा तानेव चाग्रतः
स्वयं स कौतुकाद्राजा गुणाढ्यस्यान्तिकं ययौ
iti vyādhavacaḥ śrutvā kṛtvā tāneva cāgrataḥ
svayaṃ sa kautukādrājā guṇāḍhyasyāntikaṃ yayau
- 28
ददर्श तं समाकीर्णं जटाभिर्वनवासतः
प्रशान्तशेषशापाग्निधूमिकाभिर् इवाभितः
dadarśa taṃ samākīrṇaṃ jaṭābhirvanavāsataḥ
praśāntaśeṣaśāpāgnidhūmikābhir ivābhitaḥ
- 29
अथैनं प्रत्यभिज्ञाय सबाष्पमृगमध्यगम्
नमस्कृत्य च पप्रच्छ तं वृत्तान्तं महीपतिः
athainaṃ pratyabhijñāya sabāṣpamṛgamadhyagam
namaskṛtya ca papraccha taṃ vṛttāntaṃ mahīpatiḥ
- 30
सो ऽपि स्वं पुष्पदन्तस्य राज्ञे शापादिचेष्टितम्
ज्ञानी कथावतारं तमाचख्यौ भूतभाषया
so 'pi svaṃ puṣpadantasya rājñe śāpādiceṣṭitam
jñānī kathāvatāraṃ tamācakhyau bhūtabhāṣayā

