10 shlokas
- 1
संयुक्ता नायकेन तद्रञ्जनार्थम् एकचारिणीवृत्तम् अनुतिष्ठेत्
रञ्जयेन्न तु सज्जेत सक्तवच्च विचेष्टेतेति संक्षेपोक्तिः
मातरि च क्रूरशीलायाम् अर्थपरायां चायत्ता स्यात्
तदभावे मातृकायाम्
सा तु गम्येन नातिप्रीयेत
प्रसह्य च दुहितरम् आनयेत्
तत्र तु नायिकायाः संततम् अरतिर्निर्वेदो व्रीडाभयं च
न त्व् एव शासनातिवृत्तिः
व्याधिं चैकम् अनिमित्तम् अजुगुप्सितम् अचक्षुर्ग्राह्यम् अनित्यं च ख्यापयेत्
सति कारणे तदपदेशं च नायकान् अभिगमनम्
निर्माल्यस्य तु नायिका चेटिकां प्रेषयेत्ताम्बूलस्य च
saṃyuktā nāyakena tadrañjanārtham ekacāriṇīvṛttam anutiṣṭhet
rañjayenna tu sajjeta saktavacca viceṣṭeteti saṃkṣepoktiḥ
mātari ca krūraśīlāyām arthaparāyāṃ cāyattā syāt
tadabhāve mātṛkāyām
sā tu gamyena nātiprīyeta
prasahya ca duhitaram ānayet
tatra tu nāyikāyāḥ saṃtatam aratirnirvedo vrīḍābhayaṃ ca
na tv eva śāsanātivṛttiḥ
vyādhiṃ caikam animittam ajugupsitam acakṣurgrāhyam anityaṃ ca khyāpayet
sati kāraṇe tadapadeśaṃ ca nāyakān abhigamanam
nirmālyasya tu nāyikā ceṭikāṃ preṣayettāmbūlasya ca
- 2
व्यवाये तदुपचारेषु विस्मयश्चतुःषष्ट्यां शिष्यत्वं तदुपदिष्टानां च योगानाम् आभीक्ष्ण्येनानुयोगस्तत्सात्म्याद्रहसि वृत्तिर्मनोरथानाम् आख्यानं गुह्यानां वैकृतप्रच्छादनं शयने परावृत्तस्यानुपेक्षणम् आनुलोम्यं गुह्यस्पर्शने सुप्तस्य चुम्बनम् आलिङ्गनं च
vyavāye tadupacāreṣu vismayaścatuḥṣaṣṭyāṃ śiṣyatvaṃ tadupadiṣṭānāṃ ca yogānām ābhīkṣṇyenānuyogastatsātmyādrahasi vṛttirmanorathānām ākhyānaṃ guhyānāṃ vaikṛtapracchādanaṃ śayane parāvṛttasyānupekṣaṇam ānulomyaṃ guhyasparśane suptasya cumbanam āliṅganaṃ ca
- 3
प्रेक्षणम् अन्यमनस्कस्य
राजमार्गे च प्रासादस्थायास्तत्र विदिताया व्रीडाशाठ्यनाशः
तद्द्वेष्ये द्वेष्यता
तत्प्रिये प्रियता
तम् अनु हर्षशोकौ
स्त्रीषु जिज्ञासा
कोपश्चादीर्घः
स्वकृतेष्वपि नखदशनचिह्नेष्वन्याशङ्का
prekṣaṇam anyamanaskasya
rājamārge ca prāsādasthāyāstatra viditāyā vrīḍāśāṭhyanāśaḥ
taddveṣye dveṣyatā
tatpriye priyatā
tam anu harṣaśokau
strīṣu jijñāsā
kopaścādīrghaḥ
svakṛteṣvapi nakhadaśanacihneṣvanyāśaṅkā
- 4
अनुरागस्यावचनम् आकारतस्तु दर्शयेत्
मदस्वप्नव्याधिषु तु निर्वचनम्
श्लाघ्यानां नायककर्मणां च
तस्मिन्ब्रुवाणे वाक्यार्थग्रहणम्
तदवधार्य प्रशंसाविषये भाषणम्
तद्वाक्यस्य चोत्तरेण योजनम्
भक्तिमांश्चेत्
कथास्वनुवृत्तिर् अन्यत्र सपत्न्याः
निःश्वासे जृम्भिते स्खलिते पतिते वा तस्य चार्तिम् आशंसीत
क्षुतव्याहृतविस्मितेषु जीवेत्युदाहरणम्
दौर्मनस्ये व्याधिदौर्हृदापदेशः
गुणतः परस्याकीर्तनम्
न निन्दा समानदोषस्य
दत्तस्य धारणम्
वृथापराधे तद्व्यसने वालंकारस्याग्रहणम् अभोजनं च
तद्युक्ताश्च विलापाः
तेन सह देशमोक्षं रोचयेद्राजनि निष्क्रयं च
सामर्थ्यम् आयुषस्तदवाप्तौ
तस्यार्थाधिगमे अभिप्रेतसिद्धौ शरीरोपचये वा पूर्वसंभाषित इष्टदेवतोपहारः
नित्यम् अलंकारयोगः
परिमितो ऽभ्यवहारः
गीते च नामगोत्रयोर्ग्रहणम्
ग्लान्याम् उरसि ललाटे च करं कुर्वीत
तत्सुखम् उपलभ्य निद्रालाभः
उत्सङ्गे चास्योपवेशनं स्वपनं च
गमनं वियोगे
तस्मात्पुत्रार्थिनी स्यात्
आयुषो नाधिक्यम् इच्छेत्
anurāgasyāvacanam ākāratastu darśayet
madasvapnavyādhiṣu tu nirvacanam
ślāghyānāṃ nāyakakarmaṇāṃ ca
tasminbruvāṇe vākyārthagrahaṇam
tadavadhārya praśaṃsāviṣaye bhāṣaṇam
tadvākyasya cottareṇa yojanam
bhaktimāṃścet
kathāsvanuvṛttir anyatra sapatnyāḥ
niḥśvāse jṛmbhite skhalite patite vā tasya cārtim āśaṃsīta
kṣutavyāhṛtavismiteṣu jīvetyudāharaṇam
daurmanasye vyādhidaurhṛdāpadeśaḥ
guṇataḥ parasyākīrtanam
na nindā samānadoṣasya
dattasya dhāraṇam
vṛthāparādhe tadvyasane vālaṃkārasyāgrahaṇam abhojanaṃ ca
tadyuktāśca vilāpāḥ
tena saha deśamokṣaṃ rocayedrājani niṣkrayaṃ ca
sāmarthyam āyuṣastadavāptau
tasyārthādhigame abhipretasiddhau śarīropacaye vā pūrvasaṃbhāṣita iṣṭadevatopahāraḥ
nityam alaṃkārayogaḥ
parimito 'bhyavahāraḥ
gīte ca nāmagotrayorgrahaṇam
glānyām urasi lalāṭe ca karaṃ kurvīta
tatsukham upalabhya nidrālābhaḥ
utsaṅge cāsyopaveśanaṃ svapanaṃ ca
gamanaṃ viyoge
tasmātputrārthinī syāt
āyuṣo nādhikyam icchet
- 5
एतस्याविज्ञातम् अर्थं रहसि न ब्रूयात्
व्रतम् उपवासं चास्य निर्वर्तयेत्मयि दोष इति
अशक्ये स्वयम् अपि तद्रूपा स्यात्
विवादे तेनाप्यशक्यम् इत्यर्थनिर्देशः
तदीयम् आत्मीयं वा स्वयम् अविशेषेण पश्येत्
तेन विना गोष्ठ्यादीनाम् अगमनम् इति
निर्माल्यधारणे श्लाघा उच्छिष्टभोजने च
कुलशीलशिल्पजातिविद्यावर्णवित्तदेशमित्रगुणवयोमाधुर्यपूजा
गीतादिषु चोदनम् अभिज्ञस्य
भयशीतोष्णवर्षाण्य् अनपेक्ष्य तदभिगमनम्
स एव च मे स्याद् इत्यौर्ध्वदेहिकेषु वचनम्
तदिष्टरसभावशीलानुवर्तनम्
मूलकर्माभिशङ्का
तदभिगमने च जनन्या सह नित्यो विवादः
बलात्कारेण च यद्यन्यत्र तया नीयेत तदा विषमनशनं शस्त्रं रज्जुम् इति कामयेत
प्रत्यायनं च प्रणिधिभिर्नायकस्य
स्वयं वात्मनो वृत्तिग्रहणम्
न त्व् एवार्थेषु विवादः
मात्रा विना किंचिन्न चेष्टेत
etasyāvijñātam arthaṃ rahasi na brūyāt
vratam upavāsaṃ cāsya nirvartayetmayi doṣa iti
aśakye svayam api tadrūpā syāt
vivāde tenāpyaśakyam ityarthanirdeśaḥ
tadīyam ātmīyaṃ vā svayam aviśeṣeṇa paśyet
tena vinā goṣṭhyādīnām agamanam iti
nirmālyadhāraṇe ślāghā ucchiṣṭabhojane ca
kulaśīlaśilpajātividyāvarṇavittadeśamitraguṇavayomādhuryapūjā
gītādiṣu codanam abhijñasya
bhayaśītoṣṇavarṣāṇy anapekṣya tadabhigamanam
sa eva ca me syād ityaurdhvadehikeṣu vacanam
tadiṣṭarasabhāvaśīlānuvartanam
mūlakarmābhiśaṅkā
tadabhigamane ca jananyā saha nityo vivādaḥ
balātkāreṇa ca yadyanyatra tayā nīyeta tadā viṣamanaśanaṃ śastraṃ rajjum iti kāmayeta
pratyāyanaṃ ca praṇidhibhirnāyakasya
svayaṃ vātmano vṛttigrahaṇam
na tv evārtheṣu vivādaḥ
mātrā vinā kiṃcinna ceṣṭeta
- 6
प्रवासे शीघ्रागमनाय शापदानम्
प्रोषिते मृजानियमश्चालंकारस्य प्रतिषेधः
मङ्गलं त्वपेक्ष्यम्
एकं शङ्खवलयं वा धारयेत्
स्मरणम् अतीतानाम्
नक्षत्रचन्द्रसूर्यताराभ्यः स्पृहणम्
इष्टस्वप्नदर्शने तत्संगमो ममास्त्व् इति वचनम्
उद्वेगो ऽनिष्टे शान्तिकर्म च
प्रत्यागते कामपूजा
देवतोपहाराणां करणम्
सखीभिः पूर्णपात्रस्याहरणम्
वायसपूजा च
प्रथमसमागमानन्तरं चैतद् एव वायसपूजावर्जम्
सक्तस्य चानुमरणं ब्रूयात्
pravāse śīghrāgamanāya śāpadānam
proṣite mṛjāniyamaścālaṃkārasya pratiṣedhaḥ
maṅgalaṃ tvapekṣyam
ekaṃ śaṅkhavalayaṃ vā dhārayet
smaraṇam atītānām
nakṣatracandrasūryatārābhyaḥ spṛhaṇam
iṣṭasvapnadarśane tatsaṃgamo mamāstv iti vacanam
udvego 'niṣṭe śāntikarma ca
pratyāgate kāmapūjā
devatopahārāṇāṃ karaṇam
sakhībhiḥ pūrṇapātrasyāharaṇam
vāyasapūjā ca
prathamasamāgamānantaraṃ caitad eva vāyasapūjāvarjam
saktasya cānumaraṇaṃ brūyāt
- 7
निसृष्टभावः समानवृत्तिः प्रयोजनकारी निराशङ्को निरपेक्षो ऽर्थेष्व् इति सक्तलक्षणानि
nisṛṣṭabhāvaḥ samānavṛttiḥ prayojanakārī nirāśaṅko nirapekṣo 'rtheṣv iti saktalakṣaṇāni
- 8
तद् एतन्निर्दर्शनार्थं दत्तकशासनाद् उक्तम्
अनुक्तं च लोकतः शीलयेत्पुरुषप्रकृतितश्च
tad etannirdarśanārthaṃ dattakaśāsanād uktam
anuktaṃ ca lokataḥ śīlayetpuruṣaprakṛtitaśca
- 9
भवतश्चात्र श्लोकौ
सूक्ष्मत्वाद् अतिलोभाच्च प्रकृत्याज्ञानतस्तथा
कामलक्ष्म तु दुर्ज्ञानं स्त्रीणां तद्भावितैर् अपि
bhavataścātra ślokau
sūkṣmatvād atilobhācca prakṛtyājñānatastathā
kāmalakṣma tu durjñānaṃ strīṇāṃ tadbhāvitair api
- 10
कामयन्ते विरज्यन्ते रञ्जयन्ति त्यजन्ति च
कर्षयन्त्यो ऽपि सर्वार्थाञ्ज्ञायन्ते नैव योषितः
kāmayante virajyante rañjayanti tyajanti ca
karṣayantyo 'pi sarvārthāñjñāyante naiva yoṣitaḥ

