29 shlokas
- 1
यथो एतद्धुतः प्रहुत आहुतः शूलगवो बलिहरणं प्रत्यवरोहणम् अष्टकाहोम इति सप्त पाकयज्ञसंस्था इति
yatho etaddhutaḥ prahuta āhutaḥ śūlagavo baliharaṇaṃ pratyavarohaṇam aṣṭakāhoma iti sapta pākayajñasaṃsthā iti
- 2
ता अनुव्याख्यास्यामः
tā anuvyākhyāsyāmaḥ
- 3
तत्र यद्धूयते स हुतो यथैतद्विवाहः सीमन्तोन्नयनं चेति
tatra yaddhūyate sa huto yathaitadvivāhaḥ sīmantonnayanaṃ ceti
- 4
तत्र हि हूयत एव
tatra hi hūyata eva
- 5
अथ यद्धुत्वा दीयते स प्रहुतो यथैतज्जातकर्म चौलं चेति
atha yaddhutvā dīyate sa prahuto yathaitajjātakarma caulaṃ ceti
- 6
तत्र हि हुत्वा दीयत एव
tatra hi hutvā dīyata eva
- 7
अथ यद्धुत्वा दत्त्वा चादीयते स आहुतः यथैतद् उपनयनं समावर्तनं चेति
atha yaddhutvā dattvā cādīyate sa āhutaḥ yathaitad upanayanaṃ samāvartanaṃ ceti
- 8
तत्र हि हुत्वा दत्त्वा चादीयते
tatra hi hutvā dattvā cādīyate
- 9
अथ यच्छूलेषूपनीय गव्यानि श्रपयन्ति स शूलगवः
atha yacchūleṣūpanīya gavyāni śrapayanti sa śūlagavaḥ
- 10
अथ यत्गृह्याभ्यो देवताभ्यो ऽन्नं संप्रकिरन्ति तत्बलिहरणम्
atha yatgṛhyābhyo devatābhyo 'nnaṃ saṃprakiranti tatbaliharaṇam
- 11
अथ यदृतो ऋतुं प्रत्यवरोहन्ति तत्प्रत्यवरोहणम्
atha yadṛto ṛtuṃ pratyavarohanti tatpratyavarohaṇam
- 12
अथ यद् एकाष्टकायाम् अन्नं क्रियते सो ऽष्टकाहोम इति
atha yad ekāṣṭakāyām annaṃ kriyate so 'ṣṭakāhoma iti
- 13
विवाहं व्याख्यास्यामः
vivāhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
- 14
उदगयन आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे युग्मान्ब्राह्मणान्वरान्प्रहिणोति प्र सु ग्मन्ता धियसानस्य सक्षणि वरेभिर्वरान् अभि षु प्रसीदत
अस्माकम् इन्द्र उभयं जुजोषति यत्सौम्यस्यान्धसो बुबोधति इति
udagayana āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre yugmānbrāhmaṇānvarānprahiṇoti pra su gmantā dhiyasānasya sakṣaṇi varebhirvarān abhi ṣu prasīdata
asmākam indra ubhayaṃ jujoṣati yatsaumyasyāndhaso bubodhati iti
- 15
यतो ऽनुमन्त्रयते अनृक्षरा ऋजवः सन्तु पन्था येभिः सखायो यन्ति नो वरेयम्
सम् अर्यमा सम्भगो नो निनीयात्सं जास्पत्यं सुयमम् अस्तु देवाः इति
yato 'numantrayate anṛkṣarā ṛjavaḥ santu panthā yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam
sam aryamā sambhago no ninīyātsaṃ jāspatyaṃ suyamam astu devāḥ iti
- 16
अथ यदि दक्षिणाभिः सह दत्ता स्यान्नात्र वरान्प्रहिणुयात्
atha yadi dakṣiṇābhiḥ saha dattā syānnātra varānprahiṇuyāt
- 17
तां प्रतिगृह्णीयात्प्रजापतिस्त्रियां यशः इत्य् एताभिः षड्भिर् अनुच्छन्दसम्
tāṃ pratigṛhṇīyātprajāpatistriyāṃ yaśaḥ ity etābhiḥ ṣaḍbhir anucchandasam
- 18
सर्वे मासा विवाहस्य
sarve māsā vivāhasya
- 19
शुचितपस्तपस्यवर्जम् इत्य् एके
śucitapastapasyavarjam ity eke
- 20
रोहिणी मृगशीर्षम् उत्तरे फल्गुनी स्वातीति विवाहस्य नक्षत्राणि
rohiṇī mṛgaśīrṣam uttare phalgunī svātīti vivāhasya nakṣatrāṇi
- 21
पुनर्वसू तिष्यो हस्तः श्रोणा रेवतीत्य् अन्येषां भूतिकर्मणाम्
punarvasū tiṣyo hastaḥ śroṇā revatīty anyeṣāṃ bhūtikarmaṇām
- 22
यानि चान्यानि पुण्योक्तानि नक्षत्राणि तेषु पूर्वेद्युर् एवर्द्धिपूर्तेषु युग्मान्ब्राह्मणान्भोजयेत्
yāni cānyāni puṇyoktāni nakṣatrāṇi teṣu pūrvedyur evarddhipūrteṣu yugmānbrāhmaṇānbhojayet
- 23
प्रदक्षिणम् उपचारः
pradakṣiṇam upacāraḥ
- 24
पुष्पफलाक्षतमिश्रैर्यवैस्तिलार्थम् उपलिप्य दध्य् ओदनं संप्रकीर्य दक्षिणं जानुं भूमौ निधाय सव्यम् उद्धृत्य इडा देवहूः इति जपित्वा नान्दीमुखाः पितरः प्रियन्ताम् इति वाचयित्वा अद्य विवाहः इति ब्राह्मणान् अन्नेन परिविष्य पुण्याहं स्वस्ति ऋद्धिम् इत्य् ओङ्कारपूर्वं त्रिस्त्रिर् एकैकाम् आशिषो वाचयित्वा स्नातो ऽहतवासो गन्धानुलिप्तः स्रग्वी भुक्तवान्प्रतोदपाणिर् अपदातिर्गत्वा वधूज्ञातिभिर् अतिथिवद् अर्चितः स्नाताम् अहतवाससां गन्धानुलिप्तां स्रग्विणीं भुक्तवतीम् इषुहस्तां दत्तां वधूं समीक्षते अभ्रातृघ्नीं वरुणापतिघ्नीं बृहस्पते इन्द्रापुत्रघ्नीं लक्ष्म्यं ताम् अस्यै सवितस्सुव इति
puṣpaphalākṣatamiśrairyavaistilārtham upalipya dadhy odanaṃ saṃprakīrya dakṣiṇaṃ jānuṃ bhūmau nidhāya savyam uddhṛtya iḍā devahūḥ iti japitvā nāndīmukhāḥ pitaraḥ priyantām iti vācayitvā adya vivāhaḥ iti brāhmaṇān annena pariviṣya puṇyāhaṃ svasti ṛddhim ity oṅkārapūrvaṃ tristrir ekaikām āśiṣo vācayitvā snāto 'hatavāso gandhānuliptaḥ sragvī bhuktavānpratodapāṇir apadātirgatvā vadhūjñātibhir atithivad arcitaḥ snātām ahatavāsasāṃ gandhānuliptāṃ sragviṇīṃ bhuktavatīm iṣuhastāṃ dattāṃ vadhūṃ samīkṣate abhrātṛghnīṃ varuṇāpatighnīṃ bṛhaspate indrāputraghnīṃ lakṣmyaṃ tām asyai savitassuva iti
- 25
तयेक्ष्यमाणो जपति अघोरचक्षुर् अपतिघ्न्य् एधि शिवा पतिभ्यः सुमनाः सुवर्चाः
जीवसूर्देवकामा स्योना शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे इति
tayekṣyamāṇo japati aghoracakṣur apatighny edhi śivā patibhyaḥ sumanāḥ suvarcāḥ
jīvasūrdevakāmā syonā śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade iti
- 26
अथैनाम् अन्तरेण भ्रुमुखे दर्भेण संमार्ष्टि इदम् अहं या त्वयि पतिघ्न्य् अलक्ष्मिस्तां निर्दिशामि इति
athainām antareṇa bhrumukhe darbheṇa saṃmārṣṭi idam ahaṃ yā tvayi patighny alakṣmistāṃ nirdiśāmi iti
- 27
दर्भं निरस्याप उपस्पृश्याथैनां दक्षिणे हस्ते गृह्णाति मित्रो ऽसि इति
darbhaṃ nirasyāpa upaspṛśyāthaināṃ dakṣiṇe haste gṛhṇāti mitro 'si iti
- 28
अथैनां देवयजनम् उदानयति एकम् इषे विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
द्वे ऊर्जे विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
त्रीणि व्रताय विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
चत्वारि मायोभवाय विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
पञ्च पशुभ्यो विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
षड्रायस्पोषाय विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु
सप्तभ्यो होत्राभ्यो विष्णुस्त्वा ऽन्वेतु इति
athaināṃ devayajanam udānayati ekam iṣe viṣṇustvā 'nvetu
dve ūrje viṣṇustvā 'nvetu
trīṇi vratāya viṣṇustvā 'nvetu
catvāri māyobhavāya viṣṇustvā 'nvetu
pañca paśubhyo viṣṇustvā 'nvetu
ṣaḍrāyaspoṣāya viṣṇustvā 'nvetu
saptabhyo hotrābhyo viṣṇustvā 'nvetu iti
- 29
सप्तमं पदम् उपसंगृह्य जपति सखायः सप्तपदा अभूम सख्यं ते गमेयं सख्यात्ते मा योषं सख्यान्मे मा योष्ठाः इति
saptamaṃ padam upasaṃgṛhya japati sakhāyaḥ saptapadā abhūma sakhyaṃ te gameyaṃ sakhyātte mā yoṣaṃ sakhyānme mā yoṣṭhāḥ iti

