34 shlokas
- 1
अथेमे पञ्च महायज्ञाः
तान्य् एव महासत्त्राणि
देवयज्ञः पितृयज्ञो भूतयज्ञो मनुष्ययज्ञो ब्रह्मयज्ञ इति
atheme pañca mahāyajñāḥ
tāny eva mahāsattrāṇi
devayajñaḥ pitṛyajño bhūtayajño manuṣyayajño brahmayajña iti
- 2
अहरहः स्वाहाकुर्याद् आ काष्ठात्
तथैतं देवयज्ञं समाप्नोति
aharahaḥ svāhākuryād ā kāṣṭhāt
tathaitaṃ devayajñaṃ samāpnoti
- 3
अहरहः स्वधाकुर्याद् ओदपात्रात्
तथैतं पितृयज्ञं समाप्नोति
aharahaḥ svadhākuryād odapātrāt
tathaitaṃ pitṛyajñaṃ samāpnoti
- 4
अहरहर्नमस्कुर्याद् आ पुष्पेभ्यः
तथैतम्भूतयज्ञं समाप्नोति
aharaharnamaskuryād ā puṣpebhyaḥ
tathaitambhūtayajñaṃ samāpnoti
- 5
अहरहर्ब्राह्मणेभ्यो ऽन्नं दद्याद् आ मूलफलशाकेभ्यः
तथैतं मनुष्ययज्ञं समाप्नोति
aharaharbrāhmaṇebhyo 'nnaṃ dadyād ā mūlaphalaśākebhyaḥ
tathaitaṃ manuṣyayajñaṃ samāpnoti
- 6
अहरहः स्वाध्यायं कुर्याद् आ प्रणवात्
तथैतं ब्रह्मयज्ञं समाप्नोति
aharahaḥ svādhyāyaṃ kuryād ā praṇavāt
tathaitaṃ brahmayajñaṃ samāpnoti
- 7
स्वाध्यायो वै ब्रह्मयज्ञः
तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मयज्ञस्य वाग् एव जुहूर्मन उपभृच्चक्षुर्ध्रुवा मेधा स्रुवः सत्यम् अवभृथः स्वर्गो लोक उदयनम्
यावन्तं ह वा इमां वित्तस्य पूर्णां ददत्स्वर्गं लोकं जयति तावन्तं लोकं जयति भूयांसं चाक्षय्यं चाप पुनर्मृत्युं जयति य एवं विद्वान्स्वाध्यायम् अधीते
तस्मात्स्वाध्यायो ऽध्येतव्य इति हि ब्राह्मणम्
svādhyāyo vai brahmayajñaḥ
tasya ha vā etasya brahmayajñasya vāg eva juhūrmana upabhṛccakṣurdhruvā medhā sruvaḥ satyam avabhṛthaḥ svargo loka udayanam
yāvantaṃ ha vā imāṃ vittasya pūrṇāṃ dadatsvargaṃ lokaṃ jayati tāvantaṃ lokaṃ jayati bhūyāṃsaṃ cākṣayyaṃ cāpa punarmṛtyuṃ jayati ya evaṃ vidvānsvādhyāyam adhīte
tasmātsvādhyāyo 'dhyetavya iti hi brāhmaṇam
- 8
अथाप्य् उदाहरन्ति
स्वभ्यक्तः सुहितः सुखे शयने शयानो यं यं क्रतुम् अधीते तेन तेनास्येष्टं भवतीति
athāpy udāharanti
svabhyaktaḥ suhitaḥ sukhe śayane śayāno yaṃ yaṃ kratum adhīte tena tenāsyeṣṭaṃ bhavatīti
- 9
तस्य ह वा एतस्य धर्मस्य चतुर्धा भेदम् एक आहुः
अदृष्टत्वात्
ये चत्वार इति
कर्मवादः
tasya ha vā etasya dharmasya caturdhā bhedam eka āhuḥ
adṛṣṭatvāt
ye catvāra iti
karmavādaḥ
- 10
ऐष्टिकपाशुकसौमिकदार्विहोमाणाम्
aiṣṭikapāśukasaumikadārvihomāṇām
- 11
तद् एषाभिवदति
ये चत्वारः पथयो देवयाना अन्तरा द्यावापृथिवी वियन्ति
तेषां यो अज्यानिम् अजीतिम् आवहात्तस्मै नो देवाः परि दत्तेह सर्व इति
tad eṣābhivadati
ye catvāraḥ pathayo devayānā antarā dyāvāpṛthivī viyanti
teṣāṃ yo ajyānim ajītim āvahāttasmai no devāḥ pari datteha sarva iti
- 12
ब्रह्मचारी गृहस्थो वानप्रस्थः परिव्राजक इति
brahmacārī gṛhastho vānaprasthaḥ parivrājaka iti
- 13
ब्रह्मचारी गुरुशुश्रूष्या मरणात्
brahmacārī guruśuśrūṣyā maraṇāt
- 14
वानप्रस्थो वैखानसशास्त्रसमुदाचारः
vānaprastho vaikhānasaśāstrasamudācāraḥ
- 15
वैखानसो वने मूलफलाशी तपःशीलः सवनेषूदकम् उपस्पृशञ्श्रामणकेनाग्निम् आधायाग्राम्यभोजी देवपितृभूतमनुष्यऋषिपूजकः सर्वातिथिः प्रतिषिद्धवर्जं भैक्षम् अप्य् उपयुञ्जीत
न फालकृष्टम् अधितिष्ठेद्ग्रामं च न प्रविशेत्
जटिलश्चीराजिनवासा नातिसांवत्सरं भुञ्जीत
vaikhānaso vane mūlaphalāśī tapaḥśīlaḥ savaneṣūdakam upaspṛśañśrāmaṇakenāgnim ādhāyāgrāmyabhojī devapitṛbhūtamanuṣyaṛṣipūjakaḥ sarvātithiḥ pratiṣiddhavarjaṃ bhaikṣam apy upayuñjīta
na phālakṛṣṭam adhitiṣṭhedgrāmaṃ ca na praviśet
jaṭilaścīrājinavāsā nātisāṃvatsaraṃ bhuñjīta
- 16
परिव्राजकः परित्यज्य बन्धून् अपरिग्रहः प्रव्रजेद्यथाविधि
parivrājakaḥ parityajya bandhūn aparigrahaḥ pravrajedyathāvidhi
- 17
अरण्यं गत्वा
araṇyaṃ gatvā
- 18
शिखामुण्डः
śikhāmuṇḍaḥ
- 19
कौपीनाच्छादनः
kaupīnācchādanaḥ
- 20
वर्षास्व् एकस्थः
varṣāsv ekasthaḥ
- 21
काषायवासाः
kāṣāyavāsāḥ
- 22
सन्नमुसले व्यङ्गारे निवृत्तशरावसंपाते भिक्षेत
sannamusale vyaṅgāre nivṛttaśarāvasaṃpāte bhikṣeta
- 23
वाङ्मनःकर्मदण्डैर्भूतानाम् अद्रोही
vāṅmanaḥkarmadaṇḍairbhūtānām adrohī
- 24
पवित्रं बिभ्रच्छौचार्थम्
pavitraṃ bibhracchaucārtham
- 25
उद्धृतपरिपूताभिर् अद्भिर् अप्कार्यं कुर्वाणः
uddhṛtaparipūtābhir adbhir apkāryaṃ kurvāṇaḥ
- 26
अपविध्य वैदिकानि कर्माण्य् उभयतः परिच्छिन्ना मध्यमं पदं संश्लिष्यामह इति वदन्तः
apavidhya vaidikāni karmāṇy ubhayataḥ paricchinnā madhyamaṃ padaṃ saṃśliṣyāmaha iti vadantaḥ
- 27
ऐकाश्रम्यं त्व् आचार्या अप्रजननत्वाद् इतरेषाम्
aikāśramyaṃ tv ācāryā aprajananatvād itareṣām
- 28
तत्रोदाहरन्ति
प्राह्लादिर्ह वै कपिलो नामासुर आस
स एतान्भेदांश्चकार देवैः स्पर्धमानः
तान्मनीषी नाद्रियेत
tatrodāharanti
prāhlādirha vai kapilo nāmāsura āsa
sa etānbhedāṃścakāra devaiḥ spardhamānaḥ
tānmanīṣī nādriyeta
- 29
अदृष्टत्वात्
ये चत्वार इति
कर्मवाद ऐष्टिकपाशुकसौमिकदार्विहोमाणाम्
adṛṣṭatvāt
ye catvāra iti
karmavāda aiṣṭikapāśukasaumikadārvihomāṇām
- 30
तद् एषाभ्यनूच्यते
एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य न कर्मणा वर्धते नो कनीयान्
तस्यैवात्मा पदवित्तं विदित्वा न कर्मणा लिप्यते पापकेनेति
tad eṣābhyanūcyate
eṣa nityo mahimā brāhmaṇasya na karmaṇā vardhate no kanīyān
tasyaivātmā padavittaṃ viditvā na karmaṇā lipyate pāpakeneti

