25 shlokas
- 1
कृतमहामात्रापसर्पः पौरजानपदान् अपसर्पयेत्
kṛtamahāmātrāpasarpaḥ paurajānapadān apasarpayet
- 2
सत्त्रिणो द्वंद्विनस्तीर्थसभापूगजनसमवायेषु विवादं कुर्युः
sattriṇo dvaṃdvinastīrthasabhāpūgajanasamavāyeṣu vivādaṃ kuryuḥ
- 3
सर्वगुणसम्पन्नश्चायं राजा श्रूयते न चास्य कश्चिद्गुणो दृश्यते यः पौरजानपदान्दण्डकराभ्यां पीडयति इति
sarvaguṇasampannaścāyaṃ rājā śrūyate na cāsya kaścidguṇo dṛśyate yaḥ paurajānapadāndaṇḍakarābhyāṃ pīḍayati iti
- 4
तत्र ये ऽनुप्रशंसेयुस्तान् इतरस्तं च प्रतिषेधयेत्
tatra ye 'nupraśaṃseyustān itarastaṃ ca pratiṣedhayet
- 5
मात्स्यन्यायाभिभूताः प्रजा मनुं वैवस्वतं राजानं चक्रिरे
mātsyanyāyābhibhūtāḥ prajā manuṃ vaivasvataṃ rājānaṃ cakrire
- 6
धान्यषड्भागं पण्यदशभागं हिरण्यं चास्य भागधेयं प्रकल्पयामासुः
dhānyaṣaḍbhāgaṃ paṇyadaśabhāgaṃ hiraṇyaṃ cāsya bhāgadheyaṃ prakalpayāmāsuḥ
- 7
तेन भृता राजानः प्रजानां योगक्षेमावहाः
tena bhṛtā rājānaḥ prajānāṃ yogakṣemāvahāḥ
- 8
तेषां किल्बिषम् अदण्डकरा हरन्त्ययोगक्षेमावहाश्च प्रजानाम्
teṣāṃ kilbiṣam adaṇḍakarā harantyayogakṣemāvahāśca prajānām
- 9
तस्माद् उञ्छषड्भागम् आरण्यकापि निर्वपन्ति तस्यैतद्भागधेयं यो ऽस्मान्गोपायति इति
tasmād uñchaṣaḍbhāgam āraṇyakāpi nirvapanti tasyaitadbhāgadheyaṃ yo 'smāngopāyati iti
- 10
इन्द्रयमस्थानम् एतद्राजानः प्रत्यक्षहेडप्रसादाः
indrayamasthānam etadrājānaḥ pratyakṣaheḍaprasādāḥ
- 11
तान् अवमन्यमानान्दैवो ऽपि दण्डः स्पृशति
tān avamanyamānāndaivo 'pi daṇḍaḥ spṛśati
- 12
तस्माद्राजानो नावमन्तव्याः
tasmādrājāno nāvamantavyāḥ
- 13
इत्येवं क्षुद्रकान्प्रतिषेधयेत्
ityevaṃ kṣudrakānpratiṣedhayet
- 14
किंवदन्तीं च विद्युः
kiṃvadantīṃ ca vidyuḥ
- 15
ये चास्य धान्यपशुहिरण्यान्याजीवन्ति तैर् उपकुर्वन्ति व्यसने ऽभ्युदये वा कुपितं बन्धुं राष्ट्रं वा व्यावर्तयन्ति अमित्रम् आटविकं वा प्रतिषेधयन्ति तेषां मुण्डजटिलव्यञ्जनास्तुष्टातुष्टत्वं विद्युः
ye cāsya dhānyapaśuhiraṇyānyājīvanti tair upakurvanti vyasane 'bhyudaye vā kupitaṃ bandhuṃ rāṣṭraṃ vā vyāvartayanti amitram āṭavikaṃ vā pratiṣedhayanti teṣāṃ muṇḍajaṭilavyañjanāstuṣṭātuṣṭatvaṃ vidyuḥ
- 16
तुष्टान्भूयो ऽर्थमानाभ्यां पूजयेत्
tuṣṭānbhūyo 'rthamānābhyāṃ pūjayet
- 17
अतुष्टांस्तुष्टिहेतोस्त्यागेन साम्ना च प्रसादयेत्
atuṣṭāṃstuṣṭihetostyāgena sāmnā ca prasādayet
- 18
परस्पराद्वा भेदयेद् एनान्सामन्ताटविकतत्कुलीनापरुद्धेभ्यश्च
parasparādvā bhedayed enānsāmantāṭavikatatkulīnāparuddhebhyaśca
- 19
तथाप्यतुष्यतो दण्डकरसाधनाधिकारेण जनपदविद्वेषं ग्राहयेत्
tathāpyatuṣyato daṇḍakarasādhanādhikāreṇa janapadavidveṣaṃ grāhayet
- 20
विद्विष्टान् उपांशुदण्डेन जनपदकोपेन वा साधयेत्
vidviṣṭān upāṃśudaṇḍena janapadakopena vā sādhayet
- 21
गुप्तपुत्रदारान् आकरकर्मान्तेषु वा वासयेत्परेषाम् आस्पदभयात्
guptaputradārān ākarakarmānteṣu vā vāsayetpareṣām āspadabhayāt
- 22
क्रुद्धलुब्धभीतमानिनस्तु परेषां कृत्याः
kruddhalubdhabhītamāninastu pareṣāṃ kṛtyāḥ
- 23
तेषां कार्तान्तिकनैमित्तिकमौहूर्तिकव्यञ्जनाः परस्पराभिसम्बन्धम् अमित्राटविकसम्बन्धं वा विद्युः
teṣāṃ kārtāntikanaimittikamauhūrtikavyañjanāḥ parasparābhisambandham amitrāṭavikasambandhaṃ vā vidyuḥ
- 24
तुष्टान् अर्थमानाभ्यां पूजयेत्
अतुष्टान्सामदानभेददण्डैः साधयेत्
tuṣṭān arthamānābhyāṃ pūjayet
atuṣṭānsāmadānabhedadaṇḍaiḥ sādhayet
- 25
एवं स्वविषये कृत्यान् अकृत्यांश्च विचक्षणः
परोपजापात्संरक्षेत्प्रधानान्क्षुद्रकान् अपि
evaṃ svaviṣaye kṛtyān akṛtyāṃśca vicakṣaṇaḥ
paropajāpātsaṃrakṣetpradhānānkṣudrakān api

