25 shlokas
- 1
ये चाप्य् असंबन्धिनो ऽवश्यभर्तव्यास्ते लक्षणम् अङ्गविद्यां जम्भकविद्यां मायागतम् आश्रमधर्मं निमित्तम् अन्तरचक्रम् इत्यधीयानाः सत्त्रिणः संसर्गविद्यां च
ye cāpy asaṃbandhino 'vaśyabhartavyāste lakṣaṇam aṅgavidyāṃ jambhakavidyāṃ māyāgatam āśramadharmaṃ nimittam antaracakram ityadhīyānāḥ sattriṇaḥ saṃsargavidyāṃ ca
- 2
ये जनपदे शूरास्त्यक्तात्मानो हस्तिनं व्यालं वा द्रव्यहेतोः प्रतियोधयेयुस्ते तीक्ष्णाः
ye janapade śūrāstyaktātmāno hastinaṃ vyālaṃ vā dravyahetoḥ pratiyodhayeyuste tīkṣṇāḥ
- 3
ये बन्धुषु निःस्नेहाः क्रूरा अलसाश्च ते रसदाः
ye bandhuṣu niḥsnehāḥ krūrā alasāśca te rasadāḥ
- 4
परिव्राजिका वृत्तिकामा दरिद्रा विधवा प्रगल्भा ब्राह्मण्यन्तःपुरे कृतसत्कारा महामात्रकुलान्यभिगच्छेत्
parivrājikā vṛttikāmā daridrā vidhavā pragalbhā brāhmaṇyantaḥpure kṛtasatkārā mahāmātrakulānyabhigacchet
- 5
एतया मुण्डा वृषल्यो व्याख्याताः
etayā muṇḍā vṛṣalyo vyākhyātāḥ
- 6
तान्राजा स्वविषये मन्त्रिपुरोहितसेनापतियुवराजदौवारिकान्तर्वंशिकप्रशास्तृसमाहर्तृसंनिधातृप्रदेष्टृनायकपौरव्यावहारिककार्मान्तिकमन्त्रिपरिषदध्यक्षदण्डदुर्गान्तपालाटविकेषु श्रद्धेयदेशवेषशिल्पभाषाभिजनापदेशान्भक्तितः सामर्थ्ययोगाच्चापसर्पयेत्
tānrājā svaviṣaye mantripurohitasenāpatiyuvarājadauvārikāntarvaṃśikapraśāstṛsamāhartṛsaṃnidhātṛpradeṣṭṛnāyakapauravyāvahārikakārmāntikamantripariṣadadhyakṣadaṇḍadurgāntapālāṭavikeṣu śraddheyadeśaveṣaśilpabhāṣābhijanāpadeśānbhaktitaḥ sāmarthyayogāccāpasarpayet
- 7
तेषां बाह्यं चारं छत्त्रभृङ्गारव्यजनपादुकासनयानवाहनोपग्राहिणस्तीक्ष्णा विद्युः
teṣāṃ bāhyaṃ cāraṃ chattrabhṛṅgāravyajanapādukāsanayānavāhanopagrāhiṇastīkṣṇā vidyuḥ
- 8
तं सत्त्रिणः संस्थास्वर्पयेयुः
taṃ sattriṇaḥ saṃsthāsvarpayeyuḥ
- 9
सूदारालिकस्नापकसंवाहकास्तरककल्पकप्रसाधकोदकपरिचारका रसदाः कुब्जवामनकिरातमूकबधिरजडान्धच्छद्मानो नटनर्तकगायनवादकवाग्जीवनकुशीलवाः स्त्रियश्चाभ्यन्तरं चारं विद्युः
sūdārālikasnāpakasaṃvāhakāstarakakalpakaprasādhakodakaparicārakā rasadāḥ kubjavāmanakirātamūkabadhirajaḍāndhacchadmāno naṭanartakagāyanavādakavāgjīvanakuśīlavāḥ striyaścābhyantaraṃ cāraṃ vidyuḥ
- 10
तं भिक्षुक्यः संस्थास्वर्पयेयुः
taṃ bhikṣukyaḥ saṃsthāsvarpayeyuḥ
- 11
संस्थानाम् अन्तेवासिनः संज्ञालिपिभिश्चारसंचारं कुर्युः
saṃsthānām antevāsinaḥ saṃjñālipibhiścārasaṃcāraṃ kuryuḥ
- 12
न चान्योन्यं संस्थास्ते वा विद्युः
na cānyonyaṃ saṃsthāste vā vidyuḥ
- 13
भिक्षुकीप्रतिषेधे द्वाःस्थपरम्परा मातापितृव्यञ्जनाः शिल्पकारिकाः कुशीलवा दास्यो वा गीतपाठ्यवाद्यभाण्डगूढलेख्यसंज्ञाभिर्वा चारं निर्हरेयुः
bhikṣukīpratiṣedhe dvāḥsthaparamparā mātāpitṛvyañjanāḥ śilpakārikāḥ kuśīlavā dāsyo vā gītapāṭhyavādyabhāṇḍagūḍhalekhyasaṃjñābhirvā cāraṃ nirhareyuḥ
- 14
दीर्घरोगोन्मादाग्निरसविसर्गेण वा गूढनिर्गमनम्
dīrgharogonmādāgnirasavisargeṇa vā gūḍhanirgamanam
- 15
त्रयाणाम् एकवाक्ये सम्प्रत्ययः
trayāṇām ekavākye sampratyayaḥ
- 16
तेषाम् अभीक्ष्णविनिपाते तूष्णींदण्डः प्रतिषेधः
teṣām abhīkṣṇavinipāte tūṣṇīṃdaṇḍaḥ pratiṣedhaḥ
- 17
कण्टकशोधनोक्ताश्चापसर्पाः परेषु कृतवेतना वसेयुर् असंपातिनश्चारार्थम्
kaṇṭakaśodhanoktāścāpasarpāḥ pareṣu kṛtavetanā vaseyur asaṃpātinaścārārtham
- 18
त उभयवेतनाः
ta ubhayavetanāḥ
- 19
गृहीतपुत्रदारांश्च कुर्याद् उभयवेतनान्
तांश्चारिप्रहितान्विद्यात्तेषां शौचं च तद्विधैः
gṛhītaputradārāṃśca kuryād ubhayavetanān
tāṃścāriprahitānvidyātteṣāṃ śaucaṃ ca tadvidhaiḥ
- 20
एवं शत्रौ च मित्रे च मध्यमे चावपेच्चरान्
उदासीने च तेषां च तीर्थेष्वष्टादशस्वपि
evaṃ śatrau ca mitre ca madhyame cāvapeccarān
udāsīne ca teṣāṃ ca tīrtheṣvaṣṭādaśasvapi
- 21
अन्तर्गृहचरास्तेषां कुब्जवामनपण्डकाः
शिल्पवत्यः स्त्रियो मूकाश्चित्राश्च म्लेच्छजातयः
antargṛhacarāsteṣāṃ kubjavāmanapaṇḍakāḥ
śilpavatyaḥ striyo mūkāścitrāśca mlecchajātayaḥ
- 22
दुर्गेषु वणिजः संस्था दुर्गान्ते सिद्धतापसाः
कर्षकोदास्थिता राष्ट्रे राष्ट्रान्ते व्रजवासिनः
durgeṣu vaṇijaḥ saṃsthā durgānte siddhatāpasāḥ
karṣakodāsthitā rāṣṭre rāṣṭrānte vrajavāsinaḥ
- 23
वने वनचराः कार्याः श्रमणाटविकादयः
परप्रवृत्तिज्ञानार्थाः शीघ्राश्चारपरम्पराः
vane vanacarāḥ kāryāḥ śramaṇāṭavikādayaḥ
parapravṛttijñānārthāḥ śīghrāścāraparamparāḥ
- 24
परस्य चैते बोद्धव्यास्तादृशैर् एव तादृशाः
चारसंचारिणः संस्था गूढाश्चागूढसंज्ञिताः
parasya caite boddhavyāstādṛśair eva tādṛśāḥ
cārasaṃcāriṇaḥ saṃsthā gūḍhāścāgūḍhasaṃjñitāḥ
- 25
अकृत्यान्कृत्यपक्षीयैर्दर्शितान्कार्यहेतुभिः
परापसर्पज्ञानार्थं मुख्यान् अन्तेषु वासयेत्
akṛtyānkṛtyapakṣīyairdarśitānkāryahetubhiḥ
parāpasarpajñānārthaṃ mukhyān anteṣu vāsayet

