᱗᱘ ᱥᱞᱚᱠ
- 1
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴsaṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum |
tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱡᱩᱱ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ: ᱦᱮ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱛᱤ ᱟᱱ, ᱦᱮ ᱦᱨᱤᱥᱤᱠᱮᱥ, ᱦᱮ ᱠᱮᱥᱤ ᱜᱚᱡᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱚᱱᱭᱟᱥ ᱟᱨ ᱛᱭᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱥᱣᱚᱵᱷᱟᱣ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱮ ᱤᱧ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱮᱫᱟ᱾
- 2
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴkāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ |
sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱨᱤ ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱟᱱ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ: ᱜᱭᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱠᱟᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱱᱭᱟᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ; ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱫᱚ ᱛᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱦᱚ ᱮᱫᱟ᱾
- 3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴtyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ |
yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱮᱴᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥ ᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ; ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱡᱚᱜᱭᱚ, ᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱛᱚᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾
- 4
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴniścayaṃ śaṛṇu me tatra tyāge bharatasattama |
tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ, ᱛᱭᱟᱜ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱤᱧᱟᱜ ᱴᱷᱤᱠ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱢᱮ; ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱦᱮ ᱢᱟᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱠᱩᱞ, ᱛᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴyajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat |
yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱚᱜᱭᱚ, ᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱛᱚᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ; ᱚᱱᱠᱚ ᱫᱚ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾ ᱡᱚᱜᱭᱚ, ᱫᱟᱱ ᱟᱨ ᱛᱚᱯ ᱫᱚ ᱜᱭᱟᱱᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾
- 6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴetānyapi tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca |
kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ᱾ ᱦᱮ ᱯᱟᱹᱨᱛᱷ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱧᱟᱜ ᱴᱷᱤᱠ ᱟᱨ ᱩᱪᱟᱹ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴniyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate |
mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱱᱭᱟᱥ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱤ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱩᱞ ᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱫᱚ ᱛᱚᱢᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴduḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet |
sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱩᱠ ᱢᱮᱱᱛᱮ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱨ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱮᱫᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱨᱚᱡᱚᱥ ᱛᱭᱟᱜ ᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱛᱭᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢᱟ᱾
- 9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴkāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna |
saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱮ ᱚᱨᱡᱩᱱ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱜᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱱᱟ ᱛᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱥᱚᱛᱣᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴna dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate |
tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱥᱚᱛᱣᱚ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ, ᱵᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱱᱫᱮᱦ ᱜᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱭᱟᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱭ ᱦᱤᱠᱟᱹᱨ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱟᱴᱠᱟᱹᱨᱚᱜᱼᱟ᱾
- 11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴna hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ |
yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚᱦᱚᱤᱭᱟᱹ ᱡᱤᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱮᱫᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱛᱭᱟᱜᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱦᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
- 12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴaniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam |
bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱵᱟᱝ ᱥᱟᱱᱟᱢ, ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱟᱹᱣ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱝ ᱛᱭᱟᱜᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱦᱮᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱚᱱᱭᱟᱥᱤ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ᱾
- 13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴpañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me |
sāṅkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱮ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱛᱤ ᱟᱱ, ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱸᱪ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱵᱟ ᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱝᱠᱷᱭᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
- 14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴadhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ, ᱠᱚᱨᱛᱟ, ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ, ᱟᱭᱢᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ, ᱟᱨ ᱫᱚᱭᱤᱵᱽ, ᱚᱱᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱸᱪᱟᱜ᱾
- 15
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴśarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ |
nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱚᱲ ᱦᱚᱲᱢᱚ, ᱨᱚᱲ ᱥᱮ ᱢᱚᱱ ᱛᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱮᱫᱟᱭ, ᱥᱚᱨᱤ ᱥᱮ ᱩᱞᱴᱟᱹ, ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱸᱪ ᱫᱚ ᱚᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴtatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ |
paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱛᱮ ᱮᱠᱮᱞᱟ ᱟᱛᱢᱟ ᱜᱮ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱱᱟ ᱵᱷᱩᱞ ᱵᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟ᱾
- 17
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴyasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate |
hatvā'pi sa imā~llokānna hanti na nibadhyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱦᱩᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱟᱵᱽ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱟᱜ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱵᱟᱝ ᱫᱟᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱭ ᱜᱚᱡ ᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱵᱟᱭ ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱣᱚᱜᱼᱟ᱾
- 18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴjñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā |
karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṅgrahaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱜᱭᱟᱱ, ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱟᱨ ᱵᱟᱰᱟᱭᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ; ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴjñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ |
procyate guṇasaṅkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱜᱩᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱜᱭᱟᱱ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱢᱮ᱾
- 20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴsarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate |
avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi sāttvikam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱟᱦᱟᱸ ᱜᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱤᱣ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱢᱟᱨᱟᱣᱚᱜ ᱥᱚᱛᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ, ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱ, ᱚᱱᱟ ᱜᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱛᱣᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮ᱾
- 21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴpṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān |
vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱜᱭᱟᱱ ᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱤᱣ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱧᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ, ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱸᱫᱮ, ᱚᱱᱟ ᱜᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱨᱚᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱢᱮ᱾
- 22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴyattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam |
atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱜᱭᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱴᱠᱟᱹᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱵᱤᱱ, ᱥᱚᱛᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱤᱱ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱛᱚᱢᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴniyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam |
aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱵᱤᱱ, ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ ᱥᱮ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱵᱤᱱ, ᱯᱷᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱛᱣᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 24
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴyattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ |
kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱠᱟᱢ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮ ᱚᱦᱚᱝᱠᱟᱨ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱦᱚᱲ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱨᱚᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴanubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam |
mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱞ ᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ, ᱯᱷᱚᱞ, ᱟᱫ, ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱥᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱛᱚᱢᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾
- 26
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴmuktasaṅgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ |
siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱵᱤᱱ, ᱟᱡ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱵᱤᱱ, ᱫᱷᱨᱤᱛᱤ ᱟᱨ ᱩᱫᱽᱥᱟᱦ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ, ᱥᱤᱫᱷᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱥᱤᱫᱷᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱚᱫᱚᱞᱚᱜ: ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱛᱣᱚ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
- 27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴrāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ |
harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱟᱥᱚᱠᱛᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱚᱵᱷᱟᱣᱚᱜ, ᱞᱚᱵᱷᱤ, ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱥᱣᱚᱵᱷᱟᱣ, ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱯᱷᱟ, ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱟᱨ ᱫᱩᱠ ᱛᱮ ᱤᱫᱤᱜ: ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱨᱚᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
- 28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ |
viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱵᱟᱝ ᱛᱷᱤᱨ, ᱦᱟᱫᱟᱞ, ᱡᱤᱫᱤᱭᱟᱹ, ᱵᱷᱚᱨᱢᱟᱣᱤᱭᱟᱹ, ᱦᱤᱝᱥᱟᱤᱭᱟᱹ, ᱟᱞᱥᱮ, ᱫᱩᱠᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱴᱩᱣᱤᱭᱟᱹ: ᱚᱱᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱚᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱛᱚᱢᱚᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾
- 29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴbuddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śaṛṇu |
procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱮ ᱫᱷᱚᱱᱚᱧᱡᱚᱭ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱩᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱨᱤᱛᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱢᱮ, ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱ᱾
- 30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye |
bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī ||
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴᱦᱮ ᱯᱟᱹᱨᱛᱷ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱷᱟᱢ, ᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱵᱟᱝ, ᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱝ, ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱵᱟᱸᱫᱷᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱮᱢ ᱮᱫᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱛᱣᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾