197 shlokas
- 1
ततो ऽन्येद्युरलंकारवतीपार्श्वस्थितं सखा
नरवाहनदत्तं तं मरुभूतिर्व्यजिज्ञपत्
tato 'nyedyuralaṃkāravatīpārśvasthitaṃ sakhā
naravāhanadattaṃ taṃ marubhūtirvyajijñapat
- 2
पश्य पश्य वराको ऽयं देव कार्पटिकस्तव
चर्मखण्डैकवसनो जटालः कृशधूसरः
paśya paśya varāko 'yaṃ deva kārpaṭikastava
carmakhaṇḍaikavasano jaṭālaḥ kṛśadhūsaraḥ
- 3
सिंहद्वाराद्दिवारात्रं शीते वाप्यातपे ऽपि वा
न चलत्येव तन्नास्य किमद्यापि प्रसीदसि
siṃhadvārāddivārātraṃ śīte vāpyātape 'pi vā
na calatyeva tannāsya kimadyāpi prasīdasi
- 4
काले दत्तं वरं ह्य् अल्पमकाले बहुनापि किम्
तद्यावन्म्रियते नैष तावदस्य कृपां कुरु
kāle dattaṃ varaṃ hy alpamakāle bahunāpi kim
tadyāvanmriyate naiṣa tāvadasya kṛpāṃ kuru
- 5
तच्छ्रुत्वा गोमुखो ऽवादीत्साधूक्तं मरुभूतिना
किं पुनर्नापराधो ऽस्ति तव देवात्र कश्चन
tacchrutvā gomukho 'vādītsādhūktaṃ marubhūtinā
kiṃ punarnāparādho 'sti tava devātra kaścana
- 6
क्षयो यावन्न वृत्तो हि पापस्य परिपन्थिनः
तावद्दानप्रवृत्तो ऽपि दातुं शक्नोति न प्रभुः
kṣayo yāvanna vṛtto hi pāpasya paripanthinaḥ
tāvaddānapravṛtto 'pi dātuṃ śaknoti na prabhuḥ
- 7
परिक्षीणे पुनः पापे वार्यमाणो ऽपि यत्नतः
ईश्वरः प्रददात्येव कर्मायत्तमिदं किल
parikṣīṇe punaḥ pāpe vāryamāṇo 'pi yatnataḥ
īśvaraḥ pradadātyeva karmāyattamidaṃ kila
- 8
तथा च लक्षदत्तस्य राज्ञः कार्पटिकस्य च
लब्धदत्तस्य देवैतां कथामाख्यामि ते शृणु
tathā ca lakṣadattasya rājñaḥ kārpaṭikasya ca
labdhadattasya devaitāṃ kathāmākhyāmi te śṛṇu
- 9
अभूल्लक्षपरं नाम नगरं वसुधातले
तत्रासील्लक्षदत्ताख्यस्त्यागिनामग्रणीर्नृपः
abhūllakṣaparaṃ nāma nagaraṃ vasudhātale
tatrāsīllakṣadattākhyastyāgināmagraṇīrnṛpaḥ
- 10
लक्षादूनं न दातुं स जानाति स्म किलार्थिने
संबभाषे तु यं तस्मै ददौ लक्षाणि पञ्च सः
lakṣādūnaṃ na dātuṃ sa jānāti sma kilārthine
saṃbabhāṣe tu yaṃ tasmai dadau lakṣāṇi pañca saḥ
- 11
तुतोष यस्मै स पुनर्निर्दारिद्र्यं चकार तम्
लक्षदत्त इति ख्यातं नाम तस्यात एव तत्
tutoṣa yasmai sa punarnirdāridryaṃ cakāra tam
lakṣadatta iti khyātaṃ nāma tasyāta eva tat
- 12
तस्यैको लब्धदत्ताख्यः सिंहद्वारे दिवानिशम्
तस्थौ कार्पटिकश्चर्मखण्डैककटिकर्पटः
tasyaiko labdhadattākhyaḥ siṃhadvāre divāniśam
tasthau kārpaṭikaścarmakhaṇḍaikakaṭikarpaṭaḥ
- 13
स निबद्धजटः शीतवर्षे ग्रीष्मातपे ऽपि वा
न चचाल ततः क्षिप्रं स राजा च ददर्श तम्
sa nibaddhajaṭaḥ śītavarṣe grīṣmātape 'pi vā
na cacāla tataḥ kṣipraṃ sa rājā ca dadarśa tam
- 14
तथा तस्य चिरं तत्र तिष्ठतः क्लेशवर्तिनः
न स राजा ददौ किंचिद्दातापि सकृपो ऽपि सन्
tathā tasya ciraṃ tatra tiṣṭhataḥ kleśavartinaḥ
na sa rājā dadau kiṃciddātāpi sakṛpo 'pi san
- 15
अथैकदा स नृपतिर्जगामाखेटकाटवीम्
स च तं लगुडं बिभ्रदन्वक्कार्पटिको ययौ
athaikadā sa nṛpatirjagāmākheṭakāṭavīm
sa ca taṃ laguḍaṃ bibhradanvakkārpaṭiko yayau
- 16
तत्र तस्य ससैन्यस्य वाहनस्थस्य धन्विनः
व्याघ्रान्वराहान्हरिणान्बाणवर्षेण निघ्नतः
tatra tasya sasainyasya vāhanasthasya dhanvinaḥ
vyāghrānvarāhānhariṇānbāṇavarṣeṇa nighnataḥ
- 17
अग्रतः पादचारी सन्स कार्पटिक एककः
जघान लगुडेनैव वराहान्हरिणान्बहून्
agrataḥ pādacārī sansa kārpaṭika ekakaḥ
jaghāna laguḍenaiva varāhānhariṇānbahūn
- 18
स दृष्ट्वा विक्रमं तस्य चित्रं शूरः कियानयम्
इति दध्यौ स राजान्तर्न त्वस्मै किंचिदप्यदात्
sa dṛṣṭvā vikramaṃ tasya citraṃ śūraḥ kiyānayam
iti dadhyau sa rājāntarna tvasmai kiṃcidapyadāt
- 19
कृताखेटः स नगरं स्वसुखायाविशन्नृपः
स च कार्पटिकस्तस्थौ सिंहद्वारे च पूर्ववत्
kṛtākheṭaḥ sa nagaraṃ svasukhāyāviśannṛpaḥ
sa ca kārpaṭikastasthau siṃhadvāre ca pūrvavat
- 20
कदाचिद् एकसीमान्तगोत्रजावजयाय सः
लक्षदत्तो ययौ राजा युद्धं चास्याभवन्महत्
kadācid ekasīmāntagotrajāvajayāya saḥ
lakṣadatto yayau rājā yuddhaṃ cāsyābhavanmahat
- 21
तत्र युद्धे स तस्याग्रे राज्ञः कार्पटिको बहून्
दृढखादिरदण्डाग्रप्रहारैर् अवधीत्परान्
tatra yuddhe sa tasyāgre rājñaḥ kārpaṭiko bahūn
dṛḍhakhādiradaṇḍāgraprahārair avadhītparān
- 22
जितशत्रुः स राजा च निजं प्रत्याययौ पुरम्
न च तस्मै ददौ किंचिदपि दृष्टपराक्रमः
jitaśatruḥ sa rājā ca nijaṃ pratyāyayau puram
na ca tasmai dadau kiṃcidapi dṛṣṭaparākramaḥ
- 23
एवं कार्पटिकस्यात्र लब्धदत्तस्य तिष्ठतः
व्यतीयुः पञ्च वर्षाणि तस्य काष्ठेन जीवतः
evaṃ kārpaṭikasyātra labdhadattasya tiṣṭhataḥ
vyatīyuḥ pañca varṣāṇi tasya kāṣṭhena jīvataḥ
- 24
षष्ठे प्रवृत्ते दृष्ट्वा तमेकदा दैवयोगतः
स राजा जातकरुणो लक्षदत्तो व्यचिन्तयत्
ṣaṣṭhe pravṛtte dṛṣṭvā tamekadā daivayogataḥ
sa rājā jātakaruṇo lakṣadatto vyacintayat
- 25
नाद्याप्य् अस्य मया दत्तं चिरक्लिष्टस्य किंचन
तद्युक्त्या किंचिदेतस्मै दत्त्वा पश्याम्यहं न किम्
nādyāpy asya mayā dattaṃ cirakliṣṭasya kiṃcana
tadyuktyā kiṃcidetasmai dattvā paśyāmyahaṃ na kim
- 26
किं नामास्य वराकस्य वृत्तः पापक्षयो न वा
किं ददाति न वाद्यापि लक्ष्मीरस्य च दर्शनम्
kiṃ nāmāsya varākasya vṛttaḥ pāpakṣayo na vā
kiṃ dadāti na vādyāpi lakṣmīrasya ca darśanam
- 27
इत्यालोच्य नृपः स्वैरं भाण्डागारं प्रविश्य सः
रत्नैर्भृतं मातुलुङ्गं समुद्गकम् इव व्यधात्
ityālocya nṛpaḥ svairaṃ bhāṇḍāgāraṃ praviśya saḥ
ratnairbhṛtaṃ mātuluṅgaṃ samudgakam iva vyadhāt
- 28
चकार सर्वास्थानं च स विधाय बहिः सभाम्
तत्र च प्राविशन्सर्वे पौरसामन्तमन्त्रिणः
cakāra sarvāsthānaṃ ca sa vidhāya bahiḥ sabhām
tatra ca prāviśansarve paurasāmantamantriṇaḥ
- 29
तन्मध्ये च प्रविष्टं तं राजा कार्पटिकं स्वयम्
इतो निकटमेहीति जगाद स्निग्धया गिरा
tanmadhye ca praviṣṭaṃ taṃ rājā kārpaṭikaṃ svayam
ito nikaṭamehīti jagāda snigdhayā girā
- 30
ततः कार्पटिकः श्रुत्वा लब्धदत्तः प्रहर्षवान्
अग्रे सविधमागत्य राज्ञस्तस्योपविष्टवान्
tataḥ kārpaṭikaḥ śrutvā labdhadattaḥ praharṣavān
agre savidhamāgatya rājñastasyopaviṣṭavān

