Sanskrit

Ucchvasa 6

307 shlokas

307 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3

    अथ प्रथमप्रेतपिण्डभुजि भुक्ते द्विजन्मनि गतेषूद्वेजनीयेष्व् अशौचदिवसेषु चक्षुर्दाहदायिनि दीयमाने द्विजेभ्यः शयनासनचामरातपत्रामत्रपत्त्रशस्त्रादिके नृपनिकटोपकरणकलापे नीतेषु तीर्थस्थानानि सह जनहृदयैः कीकसेषु कल्पितशोकशल्ये सुधानिचयचिते चिताचैत्यचिह्ने वनाय विसर्जिते महाजिजिति राजगजेन्द्रे क्रमेण च मन्देष्व् आक्रन्देषु विरलीभवत्सु च विलापेषु विश्राम्यत्य् अश्रुणि शिथिलीभवत्सु श्वसितेषु अविस्पष्टेषु हाकष्टाक्षरेषु उत्सार्यमाणासु च व्यसनशय्यासु उपदेशश्रवणक्षमेषु श्रोत्रेषु अनुरोधावधानयोग्येषु हृदयेषु गणनीयेषु नृपगुणेषु प्रदेशवृत्तिताम् आश्रयति शोके कृतेषु कविरुदितकेषु जाते च स्वप्नावशेषदर्शने हृदयावशेषावस्थाने चित्रावशेषाकृतौ काव्यावशेषनाम्नि नरनाथे देवो हर्षः कदाचिद् उत्सृष्टव्यापारः पुञ्जीभूतवृद्धबन्धुवर्गाग्रेसरेणावनतमूकमुखेन महाजनेन मौलेनाकाल आत्मानं वेष्ट्यमानम् अद्राक्षीत्

    atha prathamapretapiṇḍabhuji bhukte dvijanmani gateṣūdvejanīyeṣv aśaucadivaseṣu cakṣurdāhadāyini dīyamāne dvijebhyaḥ śayanāsanacāmarātapatrāmatrapattraśastrādike nṛpanikaṭopakaraṇakalāpe nīteṣu tīrthasthānāni saha janahṛdayaiḥ kīkaseṣu kalpitaśokaśalye sudhānicayacite citācaityacihne vanāya visarjite mahājijiti rājagajendre krameṇa ca mandeṣv ākrandeṣu viralībhavatsu ca vilāpeṣu viśrāmyaty aśruṇi śithilībhavatsu śvasiteṣu avispaṣṭeṣu hākaṣṭākṣareṣu utsāryamāṇāsu ca vyasanaśayyāsu upadeśaśravaṇakṣameṣu śrotreṣu anurodhāvadhānayogyeṣu hṛdayeṣu gaṇanīyeṣu nṛpaguṇeṣu pradeśavṛttitām āśrayati śoke kṛteṣu kaviruditakeṣu jāte ca svapnāvaśeṣadarśane hṛdayāvaśeṣāvasthāne citrāvaśeṣākṛtau kāvyāvaśeṣanāmni naranāthe devo harṣaḥ kadācid utsṛṣṭavyāpāraḥ puñjībhūtavṛddhabandhuvargāgresareṇāvanatamūkamukhena mahājanena maulenākāla ātmānaṃ veṣṭyamānam adrākṣīt

  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8

    अनन्तरं च द्वारपालप्रमुक्तेन प्रथमप्रविष्टेन परिजनेनेवाक्रन्देन कथ्यमानम्दूरद्रुतागमनमुषितबाहुल्येन विच्छिन्नच्छत्रधारेण लम्बिताम्बरवाहिना भ्रष्टभृङ्गारग्राहिणा च्युताचमनधारिणा ताम्यत्ताम्बूलिकेन खञ्जत्खड्गग्राहिणा कतिपयप्रकाशदासेरकप्रायेण बहुवासरान्तरितस्नानभोजनशयनश्यामक्षामवपुषा परिजनेन परिवृतम् अविरलमार्गधूलिधूसरितशरीरतया शरणीकृतम् इवाशरणया क्रमागतया वसुंधरया हूणनिर्जयसमरशरव्रणबद्धपट्टकैर्दीर्घधवलैः समासन्नराज्यलक्ष्मीकटाक्षपातैर् इव शबलीकृतकायम् अवनिपतिप्राणपरित्राणार्थम् इव च शोकहुतभुजि हुतमांसैर् अतिकृशैर् अवयवैर् आवेद्यमानदुःखभारम् अपगतचूडामणिनि मलिनाकुलकुन्तले शेखरशून्ये शिरसि शुचम् आरूढां मूर्तिमतीम् इव दधानम् आतपगलितस्वेदराजिना रुदतेव पितृपादपतनोत्कण्ठितेन ललाटपट्टेन लक्ष्यमाणम्प्रथीयसा बाष्पपयःप्रवाहेणाभिमतपतिमरणमूर्च्छिताम् इव महीम् अनवरतं सिञ्चन्तम् अनन्तसंतताश्रुप्रवाहनिपतननिम्नीकृताव् इव दुःखक्षामौ कपोलाव् उद्वहन्तम् अत्युष्णमुखमारुतमार्गगतेन द्रवतेव गलितताम्बूलरागेणाधरबिम्बेनोपलक्षितम्पवित्रिकामात्रावशेषेन्द्रनीलिकांशुश्यामायमानम् अचिरश्रुतपितृमरणजन्यमहाशोकाग्निदग्धम् इव श्रवणप्रदेशम् उद्वहन्तम् अस्फुटाभिव्यक्तव्यञ्जनेनाप्य् अधोमुखस्तिमितनयननीलतारकमयूखमालाखचितेन शोकप्ररूढश्मश्रुश्यामलेनेव मुखशशिना लक्ष्यमाणम्केसरिणम् इव महाभूभृद्विनिपातविह्वलनिरवलंबनम्दिवसम् इव तेजःपतिपतनपरिम्लानश्रियं श्यामीभूतम्नन्दनम् इव भग्नकल्पपादपं विच्छायम्दिग्भागम् इव प्रोषितदिक्कुञ्जरशून्यम्गिरिम् इव गुरुवज्रपातदारितं कम्पमानम्क्रीतम् इव क्रशिम्ना किंकरीकृतम् इव कारुण्येन दासीकृतम् इव दौर्मनस्येन शिष्यीकृतम् इव शोचितव्येन अन्धीकृतम् इवाधिना मूकीकृतम् इव मौनेन पिष्टम् इव पीडया स्विन्नम् इव संतापेन उच्चितम् इव चिन्तया विलुप्तम् इव विलापेन धृतम् इव वैराग्येण प्रत्याख्यातम् इव प्रतिसंख्यानेन अवज्ञातम् इव प्रज्ञया दूरीकृतम् इव दुरभिभवत्वेन अबोध्येन वृद्धबुद्धीनाम् असाध्येन साधुभाषितानाम् अगम्येन गुरुगिराम् अशक्येन शास्त्रशक्तीनाम् अपथेन प्रज्ञाप्रयत्नानाम् अगोचरेण सुहृदनुरोधानाम् अविषयेण विषयोपभोगानाम् अभूमिभूतेन कालक्रमोपचयानां शोकेन कवलीकृतं ज्येष्ठं भ्रातरम् अपश्यत्

    anantaraṃ ca dvārapālapramuktena prathamapraviṣṭena parijanenevākrandena kathyamānamdūradrutāgamanamuṣitabāhulyena vicchinnacchatradhāreṇa lambitāmbaravāhinā bhraṣṭabhṛṅgāragrāhiṇā cyutācamanadhāriṇā tāmyattāmbūlikena khañjatkhaḍgagrāhiṇā katipayaprakāśadāserakaprāyeṇa bahuvāsarāntaritasnānabhojanaśayanaśyāmakṣāmavapuṣā parijanena parivṛtam aviralamārgadhūlidhūsaritaśarīratayā śaraṇīkṛtam ivāśaraṇayā kramāgatayā vasuṃdharayā hūṇanirjayasamaraśaravraṇabaddhapaṭṭakairdīrghadhavalaiḥ samāsannarājyalakṣmīkaṭākṣapātair iva śabalīkṛtakāyam avanipatiprāṇaparitrāṇārtham iva ca śokahutabhuji hutamāṃsair atikṛśair avayavair āvedyamānaduḥkhabhāram apagatacūḍāmaṇini malinākulakuntale śekharaśūnye śirasi śucam ārūḍhāṃ mūrtimatīm iva dadhānam ātapagalitasvedarājinā rudateva pitṛpādapatanotkaṇṭhitena lalāṭapaṭṭena lakṣyamāṇamprathīyasā bāṣpapayaḥpravāheṇābhimatapatimaraṇamūrcchitām iva mahīm anavarataṃ siñcantam anantasaṃtatāśrupravāhanipatananimnīkṛtāv iva duḥkhakṣāmau kapolāv udvahantam atyuṣṇamukhamārutamārgagatena dravateva galitatāmbūlarāgeṇādharabimbenopalakṣitampavitrikāmātrāvaśeṣendranīlikāṃśuśyāmāyamānam aciraśrutapitṛmaraṇajanyamahāśokāgnidagdham iva śravaṇapradeśam udvahantam asphuṭābhivyaktavyañjanenāpy adhomukhastimitanayananīlatārakamayūkhamālākhacitena śokaprarūḍhaśmaśruśyāmaleneva mukhaśaśinā lakṣyamāṇamkesariṇam iva mahābhūbhṛdvinipātavihvalaniravalaṃbanamdivasam iva tejaḥpatipatanaparimlānaśriyaṃ śyāmībhūtamnandanam iva bhagnakalpapādapaṃ vicchāyamdigbhāgam iva proṣitadikkuñjaraśūnyamgirim iva guruvajrapātadāritaṃ kampamānamkrītam iva kraśimnā kiṃkarīkṛtam iva kāruṇyena dāsīkṛtam iva daurmanasyena śiṣyīkṛtam iva śocitavyena andhīkṛtam ivādhinā mūkīkṛtam iva maunena piṣṭam iva pīḍayā svinnam iva saṃtāpena uccitam iva cintayā viluptam iva vilāpena dhṛtam iva vairāgyeṇa pratyākhyātam iva pratisaṃkhyānena avajñātam iva prajñayā dūrīkṛtam iva durabhibhavatvena abodhyena vṛddhabuddhīnām asādhyena sādhubhāṣitānām agamyena gurugirām aśakyena śāstraśaktīnām apathena prajñāprayatnānām agocareṇa suhṛdanurodhānām aviṣayeṇa viṣayopabhogānām abhūmibhūtena kālakramopacayānāṃ śokena kavalīkṛtaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaram apaśyat

  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30