Sanskrit

Ucchvasa 3

268 shlokas

268 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3

    अथ कदाचिद्विरलितबलाहके चातकातङ्ककारिणि क्वणत्कादम्बे दर्दुरद्विषि मयूरमदमुषि हंसपथिकसार्थसर्वातिथौ धौतासिनिभनभसि भास्वरभास्वति शुचिशशिनि तरुणतारागणे गलत्सुनासीरशरासने सीदत्सौदामनीदाम्नि दामोदरनिद्राद्रुहि द्रुतवैदूर्यवर्णार्णसि घूर्णमानमिहिकालघुमेघमोघमघवति निमीलन्नीपे निष्कुसुमकुटजे निर्मुकुलकन्दले कोमलकमले मधुस्यन्दीन्दीवरे कह्लाराह्लादिनि शेफालिकाशीतलीकृतनिशे यूथिकामोदिनि मोदमानकुमुदावदातदशदिशि सप्तच्छदधूलिधूसरितसमीरे स्तबकितबन्धुरबन्धूकाबध्यमानाकाण्डसंध्ये नीराजितवाजिनि उद्दामदन्तिनि दर्पक्षीबौक्षके क्षीयमाणपङ्कचक्रवाले बालपुलिनपल्लवितसिन्धुरोधसि परिणामाश्यानश्यामाके जनितप्रियङ्गुमञ्जरीरजसि कठोरितत्रपुसत्वचि कुसुमस्मेरशरे शरत्समयारम्भे राज्ञः समीपाद्बाणो बन्धून्द्रष्टुं पुनर् अपि तं ब्राह्मणाधिवासम् अगात्

    atha kadācidviralitabalāhake cātakātaṅkakāriṇi kvaṇatkādambe darduradviṣi mayūramadamuṣi haṃsapathikasārthasarvātithau dhautāsinibhanabhasi bhāsvarabhāsvati śuciśaśini taruṇatārāgaṇe galatsunāsīraśarāsane sīdatsaudāmanīdāmni dāmodaranidrādruhi drutavaidūryavarṇārṇasi ghūrṇamānamihikālaghumeghamoghamaghavati nimīlannīpe niṣkusumakuṭaje nirmukulakandale komalakamale madhusyandīndīvare kahlārāhlādini śephālikāśītalīkṛtaniśe yūthikāmodini modamānakumudāvadātadaśadiśi saptacchadadhūlidhūsaritasamīre stabakitabandhurabandhūkābadhyamānākāṇḍasaṃdhye nīrājitavājini uddāmadantini darpakṣībaukṣake kṣīyamāṇapaṅkacakravāle bālapulinapallavitasindhurodhasi pariṇāmāśyānaśyāmāke janitapriyaṅgumañjarīrajasi kaṭhoritatrapusatvaci kusumasmeraśare śaratsamayārambhe rājñaḥ samīpādbāṇo bandhūndraṣṭuṃ punar api taṃ brāhmaṇādhivāsam agāt

  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8

    प्रीयमाणेन च मनसा सर्वांस्तान्पर्यपृच्छत्कच्चिद् एतावतो दिवसान्सुखिनो यूयम्

    अप्रत्यूहा वा सम्यक्करणपरितोषितद्विजचक्रा क्रातवी क्रियते क्रिया

    यथावद् अविकलमन्त्रभाञ्जि भुञ्जते हवींषि हुतभुजः

    यथाकालम् अधीयते वा बटवः

    प्रतिदिनम् अविच्छिन्नो वा वेदाभ्यासः

    कच्चित्स एव चिरंतनो यज्ञविद्याकर्मण्य् अभियोगः तान्य् एव व्याकरणे परस्परस्पर्धानुबन्धावन्ध्यदिवसदर्शितादराणि व्याख्यानमण्डलानि सैव वा पुरातनी परित्यक्तान्यकर्तव्या प्रमाणगोष्ठी स एव वा मन्दीकृतेतरशास्त्ररसो मीमांसायाम् अतिरसः

    कच्चित्त एवाभिनवसुभाषितसुधावर्षिणः काव्यालापाः इति

    prīyamāṇena ca manasā sarvāṃstānparyapṛcchatkaccid etāvato divasānsukhino yūyam

    apratyūhā vā samyakkaraṇaparitoṣitadvijacakrā krātavī kriyate kriyā

    yathāvad avikalamantrabhāñji bhuñjate havīṃṣi hutabhujaḥ

    yathākālam adhīyate vā baṭavaḥ

    pratidinam avicchinno vā vedābhyāsaḥ

    kaccitsa eva ciraṃtano yajñavidyākarmaṇy abhiyogaḥ tāny eva vyākaraṇe parasparaspardhānubandhāvandhyadivasadarśitādarāṇi vyākhyānamaṇḍalāni saiva vā purātanī parityaktānyakartavyā pramāṇagoṣṭhī sa eva vā mandīkṛtetaraśāstraraso mīmāṃsāyām atirasaḥ

    kaccitta evābhinavasubhāṣitasudhāvarṣiṇaḥ kāvyālāpāḥ iti

  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16

    स्थित्वा च मुहूर्तम् इव तत्कालापनीतसूत्रवेष्टनम् अपि नखकिरणैर्मृदुमृणालसूत्रैर् इवावेष्टितं पुस्तकं पुरोनिहितशरशलाकायन्त्रके निधाय पृष्ठतः सनीडसंनिविष्टाभ्यां मधुकरपारावताभ्यां वंशिकाभ्यां दत्ते स्थानके प्राभातिकप्रपाठकच्छेदचिह्नीकृतम् अन्तरं पत्रम् उत्क्षिप्य गृहीत्वा च कतिपयपत्रलघ्वीं कपाटिकाम्क्षालयन्न् इव मषीमलिनान्य् अक्षराणि दन्तकान्तिभिः अर्चयन्न् इव सितकुसुममुक्तिभिर्ग्रन्थम्मुखसंनिहितसरस्वतीनूपुररवैर् इव गमकैर्मधुरैर् आक्षिपन्मनांसि श्रोतॄणां गीत्या पवमानप्रोक्तं पुराणं पपाठ

    sthitvā ca muhūrtam iva tatkālāpanītasūtraveṣṭanam api nakhakiraṇairmṛdumṛṇālasūtrair ivāveṣṭitaṃ pustakaṃ puronihitaśaraśalākāyantrake nidhāya pṛṣṭhataḥ sanīḍasaṃniviṣṭābhyāṃ madhukarapārāvatābhyāṃ vaṃśikābhyāṃ datte sthānake prābhātikaprapāṭhakacchedacihnīkṛtam antaraṃ patram utkṣipya gṛhītvā ca katipayapatralaghvīṃ kapāṭikāmkṣālayann iva maṣīmalināny akṣarāṇi dantakāntibhiḥ arcayann iva sitakusumamuktibhirgranthammukhasaṃnihitasarasvatīnūpuraravair iva gamakairmadhurair ākṣipanmanāṃsi śrotṝṇāṃ gītyā pavamānaproktaṃ purāṇaṃ papāṭha

  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20

    तच्छ्रुत्वा बाणस्य चत्वारः पितामहमुखपद्मा इव वेदाभ्यासपवित्रितमूर्तयः उपाया इव सामप्रयोगललितमुखाः गणपतिः अधिपतिः तारापतिः श्यामल इति पितृव्यपुत्रा भ्रातरः प्रसन्नवृत्तयः गृहीतवाक्याः कृतगुरुपदन्यासाः न्यायवादिनः सुकृतसंग्रहाभ्यासगुरवो लब्धसाधुशब्दा लोक इव व्याकरणे ऽपि सकलपुराणराजर्षिचरिताभिज्ञाः महाभारतभावितात्मानः विदितसकलेतिहासाः महाविद्वांसः महाकवयः महापुरुषवृत्तान्तकुतूहलिनः सुभाषितश्रवणरसरसायनाः वितृष्णाः वयसि वचसि यशसि तपसि सदसि महसि वपुषि यजुषि च प्रथमाः पूर्वम् एव कृतसंगराः विवक्षवः स्मितसुधाधवलितकपोलोदराः परस्परस्य मुखानि व्यलोकयन्

    tacchrutvā bāṇasya catvāraḥ pitāmahamukhapadmā iva vedābhyāsapavitritamūrtayaḥ upāyā iva sāmaprayogalalitamukhāḥ gaṇapatiḥ adhipatiḥ tārāpatiḥ śyāmala iti pitṛvyaputrā bhrātaraḥ prasannavṛttayaḥ gṛhītavākyāḥ kṛtagurupadanyāsāḥ nyāyavādinaḥ sukṛtasaṃgrahābhyāsaguravo labdhasādhuśabdā loka iva vyākaraṇe 'pi sakalapurāṇarājarṣicaritābhijñāḥ mahābhāratabhāvitātmānaḥ viditasakaletihāsāḥ mahāvidvāṃsaḥ mahākavayaḥ mahāpuruṣavṛttāntakutūhalinaḥ subhāṣitaśravaṇarasarasāyanāḥ vitṛṣṇāḥ vayasi vacasi yaśasi tapasi sadasi mahasi vapuṣi yajuṣi ca prathamāḥ pūrvam eva kṛtasaṃgarāḥ vivakṣavaḥ smitasudhādhavalitakapolodarāḥ parasparasya mukhāni vyalokayan

  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30