20 shlokas
- 1
या वै दीक्षा सा निषत्तत्सत्त्रम्
तस्माद् एनान् आसत इत्य् आहुः
अथ यत्ततो यज्ञं तन्वते तद्यन्ति
तन्नयति यो नेता भवति
स तस्माद् एनान्यन्तीत्य् आहुः
yā vai dīkṣā sā niṣattatsattram
tasmād enān āsata ity āhuḥ
atha yattato yajñaṃ tanvate tadyanti
tannayati yo netā bhavati
sa tasmād enānyantīty āhuḥ
- 2
या ह दीक्षा सा निषत्तत्सत्त्रं तद् अयनं तत्सत्त्रायणम्
अथ यत्ततो यज्ञस्योदृचं गत्वोत्तिष्ठन्ति तद् उत्थानम्
तस्माद् एनान् उदस्थुर् इत्य् आहुः
इति नु पुरस्ताद्वदनम्
yā ha dīkṣā sā niṣattatsattraṃ tad ayanaṃ tatsattrāyaṇam
atha yattato yajñasyodṛcaṃ gatvottiṣṭhanti tad utthānam
tasmād enān udasthur ity āhuḥ
iti nu purastādvadanam
- 3
अथ दीक्षिष्यमाणाः समवस्यन्ति
ते यद्य् अग्निं चेष्यमाणा भवन्त्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्योपसमायन्ति
यत्र प्राजापत्येन पशुना यक्ष्यमाणा भवन्ति मथित्वोपसमाधायोद्धृत्याहवनीयं यजन्त एतेन प्राजापत्येन पशुना
atha dīkṣiṣyamāṇāḥ samavasyanti
te yady agniṃ ceṣyamāṇā bhavanty araṇiṣv evāgnīntsamārohyopasamāyanti
yatra prājāpatyena paśunā yakṣyamāṇā bhavanti mathitvopasamādhāyoddhṛtyāhavanīyaṃ yajanta etena prājāpatyena paśunā
- 4
तस्य शिरो निदधति
तेषां यदि तद् अहर्दीक्षा न समैत्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्य यथायथं विपरेत्य जुह्वति
tasya śiro nidadhati
teṣāṃ yadi tad ahardīkṣā na samaity araṇiṣv evāgnīntsamārohya yathāyathaṃ viparetya juhvati
- 5
अथ यद् अहर् एषां दीक्षा समैत्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्योपसमायन्ति यत्र दीक्षिष्यमाणा भवन्ति
गृहपतिर् एव प्रथमो मन्थते मध्यम्प्रति शालायाः
अथेतरेषाम् अर्धा दक्षिणत उपविशन्त्य् अर्धा उत्तरतः
मथित्वोपसमाधायैकैकम् एवोल्मुकम् आदायोपसमायन्ति गृहपतेर्गार्हपत्यम्
गृहपतेर् एव गार्हपत्याद् उद्धृत्याहवनीयं दीक्षन्ते
तेषां समान आहवनीयो भवति नाना गार्हपत्या दीक्षोपसत्सु
atha yad ahar eṣāṃ dīkṣā samaity araṇiṣv evāgnīntsamārohyopasamāyanti yatra dīkṣiṣyamāṇā bhavanti
gṛhapatir eva prathamo manthate madhyamprati śālāyāḥ
athetareṣām ardhā dakṣiṇata upaviśanty ardhā uttarataḥ
mathitvopasamādhāyaikaikam evolmukam ādāyopasamāyanti gṛhapatergārhapatyam
gṛhapater eva gārhapatyād uddhṛtyāhavanīyaṃ dīkṣante
teṣāṃ samāna āhavanīyo bhavati nānā gārhapatyā dīkṣopasatsu
- 6
अथ यद् अहर् एषां क्रयो भवति तद् अहर्गार्हपत्यां चितिम् उपदधात्य् अथेतरेभ्य उपवसथे धिष्ण्यान्
वैसर्जिनानां काले प्राच्यः पत्न्य उपसमायन्ति
प्रजहत्य् एतान् अपरान् अग्नीन्
हुत एव वैसर्जिने
atha yad ahar eṣāṃ krayo bhavati tad ahargārhapatyāṃ citim upadadhāty athetarebhya upavasathe dhiṣṇyān
vaisarjinānāṃ kāle prācyaḥ patnya upasamāyanti
prajahaty etān aparān agnīn
huta eva vaisarjine
- 7
राजानम्प्रणयति
उद्यत एवैष आग्नीध्रीयो ऽग्निर्भवति
अथैत एकैकम् एवोल्मुकम् आदाय यथाधिष्ण्यं विपरायन्ति
तैर् एव तेषाम् उल्मुकैः प्रघ्नन्तीति स स्माह याज्ञवल्क्यो ये तथा कुर्वन्तीति
एतन्न्व् एकम् अयनम्
rājānampraṇayati
udyata evaiṣa āgnīdhrīyo 'gnirbhavati
athaita ekaikam evolmukam ādāya yathādhiṣṇyaṃ viparāyanti
tair eva teṣām ulmukaiḥ praghnantīti sa smāha yājñavalkyo ye tathā kurvantīti
etannv ekam ayanam
- 8
अथेदं द्वितीयम्
अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्योपसमायन्ति यत्र प्राजापत्येन पशुना यक्ष्यमाणा भवन्ति
मथित्वोपसमाधायोद्धृत्याहवनीयं यजन्त एतेन प्राजापत्येन पशुना
athedaṃ dvitīyam
araṇiṣv evāgnīntsamārohyopasamāyanti yatra prājāpatyena paśunā yakṣyamāṇā bhavanti
mathitvopasamādhāyoddhṛtyāhavanīyaṃ yajanta etena prājāpatyena paśunā
- 9
तस्य शिरो निदधति
तेषां यदि तद् अहर्दीक्षा न समैत्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्य यथायथं विपरेत्य जुह्वति
tasya śiro nidadhati
teṣāṃ yadi tad ahardīkṣā na samaity araṇiṣv evāgnīntsamārohya yathāyathaṃ viparetya juhvati
- 10
अथ यद् अहर् एषां दीक्षा समैत्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्योपसमायन्ति यत्र दीक्षिष्यमाणा भवन्ति
गृहपतिर् एव प्रथमो मन्थते ऽथेतरे पर्युपविश्य मन्थन्ते
ते जातं जातम् एवानुप्रहरन्ति गृहपतेर्गार्हपत्ये
गृहपतेर् एव गार्हपत्याद् उद्धृत्याहवनीयं दीक्षन्ते
तेषां समान आहवनीयो भवति समानो गार्हपत्यो दीक्षोपसत्सु
atha yad ahar eṣāṃ dīkṣā samaity araṇiṣv evāgnīntsamārohyopasamāyanti yatra dīkṣiṣyamāṇā bhavanti
gṛhapatir eva prathamo manthate 'thetare paryupaviśya manthante
te jātaṃ jātam evānupraharanti gṛhapatergārhapatye
gṛhapater eva gārhapatyād uddhṛtyāhavanīyaṃ dīkṣante
teṣāṃ samāna āhavanīyo bhavati samāno gārhapatyo dīkṣopasatsu
- 11
अथ यद् अहर् एषां क्रयो भवति तद् अहर्गार्हपत्यां चितिम् उपदधात्य् अथेतरेभ्य उपवसथे धिष्ण्यान्
वैसर्जिनानां काले प्राच्यः पत्न्य उपसमायन्ति
प्रजहत्य् एतम् अपरम् अग्निं
हुत एव वैसर्जिने
atha yad ahar eṣāṃ krayo bhavati tad ahargārhapatyāṃ citim upadadhāty athetarebhya upavasathe dhiṣṇyān
vaisarjinānāṃ kāle prācyaḥ patnya upasamāyanti
prajahaty etam aparam agniṃ
huta eva vaisarjine
- 12
राजानम्प्रणयति
उद्यत एवैष आग्नीध्रीयो ऽग्निर्भवति
अथैत एकैकम् एवोल्मुकम् आदाय यथाधिष्ण्यं विपरायन्ति
समदम् उ हैव ते कुर्वन्ति
समद्धैनान्विन्दति
अर्तुका ह भवन्ति
अपि ह तम् अर्धं समद्विन्दति यस्मिन्न् अर्धे यजन्ते ये तथा कुर्वन्ति
एतद्द्वितीयम् अयनम्
rājānampraṇayati
udyata evaiṣa āgnīdhrīyo 'gnirbhavati
athaita ekaikam evolmukam ādāya yathādhiṣṇyaṃ viparāyanti
samadam u haiva te kurvanti
samaddhainānvindati
artukā ha bhavanti
api ha tam ardhaṃ samadvindati yasminn ardhe yajante ye tathā kurvanti
etaddvitīyam ayanam
- 13
अथेदं तृतीयम्
गृहपतेर् एवारण्योः संवदन्ते
य इतो ऽग्निर्जनिष्यते स नः सह यद् अनेन यज्ञेन जेष्यामो ऽनेन पशुबन्धेन तन्नः सह
सह नः साधुकृत्या
य एव पापं करवत्तस्यैव तद् इत्य् एवम् उक्त्वा गृहपतिर् एव प्रथमः समारोहयते
अथेतरेभ्यः समारोहयति
स्वयं वैव समारोहयन्ते
त आयन्ति यत्र प्राजापत्येन पशुना यक्ष्यमाणा भवन्ति
मथित्वोपसमाधायोद्धृत्याहवनीयं यजन्त एतेन प्राजापत्येन पशुना
athedaṃ tṛtīyam
gṛhapater evāraṇyoḥ saṃvadante
ya ito 'gnirjaniṣyate sa naḥ saha yad anena yajñena jeṣyāmo 'nena paśubandhena tannaḥ saha
saha naḥ sādhukṛtyā
ya eva pāpaṃ karavattasyaiva tad ity evam uktvā gṛhapatir eva prathamaḥ samārohayate
athetarebhyaḥ samārohayati
svayaṃ vaiva samārohayante
ta āyanti yatra prājāpatyena paśunā yakṣyamāṇā bhavanti
mathitvopasamādhāyoddhṛtyāhavanīyaṃ yajanta etena prājāpatyena paśunā
- 14
तस्य शिरो निदधति
तेषां यदि तद् अहर्दीक्षा न समैत्य् अरणिष्व् एवाग्नीन्त्समारोह्य यथायथं विपरेत्य जुह्वति
tasya śiro nidadhati
teṣāṃ yadi tad ahardīkṣā na samaity araṇiṣv evāgnīntsamārohya yathāyathaṃ viparetya juhvati
- 15
अथ यद् अहर् एषां दीक्षा समैति गृहपतेर् एवारण्योः संवदन्ते
य इतो ऽग्निर्जनिष्यते स नः सह
यद् अनेन यज्ञेन जेष्यामो ऽनेन सत्त्रेण तन्नः सह
सह नः साधुकृत्या
य एव पापं करवत्तस्यैव तद् इत्य् एवम् उक्त्वा गृहपतिर् एव प्रथमः समारोहयते
अथेतरेभ्यः समारोहयति
स्वयं वैव समारोहयन्ते
त आयन्ति यत्र दीक्षिष्यमाणा भवन्ति
मथित्वोपसमाधायोद्धृत्याहवनीयं दीक्षन्ते
तेषां समान आहवनीयो भवति समानो गार्हपत्यो दीक्षोपसत्सु
atha yad ahar eṣāṃ dīkṣā samaiti gṛhapater evāraṇyoḥ saṃvadante
ya ito 'gnirjaniṣyate sa naḥ saha
yad anena yajñena jeṣyāmo 'nena sattreṇa tannaḥ saha
saha naḥ sādhukṛtyā
ya eva pāpaṃ karavattasyaiva tad ity evam uktvā gṛhapatir eva prathamaḥ samārohayate
athetarebhyaḥ samārohayati
svayaṃ vaiva samārohayante
ta āyanti yatra dīkṣiṣyamāṇā bhavanti
mathitvopasamādhāyoddhṛtyāhavanīyaṃ dīkṣante
teṣāṃ samāna āhavanīyo bhavati samāno gārhapatyo dīkṣopasatsu
- 16
अथ यद् अहर् एषां क्रयो भवति तद् अहर्गार्हपत्यां चितिम् उपदधात्य् अथेतरेभ्य उपवसथे धिष्ण्यान्
वैसर्जिनानां काले प्राच्यः पत्न्य उपसमायन्ति
प्रजहत्य् एतम् अपरम् अग्निम्
हुत एव वैसर्जिने
atha yad ahar eṣāṃ krayo bhavati tad ahargārhapatyāṃ citim upadadhāty athetarebhya upavasathe dhiṣṇyān
vaisarjinānāṃ kāle prācyaḥ patnya upasamāyanti
prajahaty etam aparam agnim
huta eva vaisarjine
- 17
राजानम्प्रणयति
उद्यत एवैष आग्नीध्रीयो ऽग्निर्भवति
अथैत एकैकम् एवोल्मुकम् आदाय यथाधिष्ण्यं विपरायन्ति
तत्तत्कृतं नाकृतम्
यन्नानाधिष्ण्या भवन्ति वरीयान् आकाशो ऽसत्परिचरणायेति
अथ यन्नानापुरोडाशा भूयो हविर् उच्छिष्टम् असत्समाप्त्या इति
rājānampraṇayati
udyata evaiṣa āgnīdhrīyo 'gnirbhavati
athaita ekaikam evolmukam ādāya yathādhiṣṇyaṃ viparāyanti
tattatkṛtaṃ nākṛtam
yannānādhiṣṇyā bhavanti varīyān ākāśo 'satparicaraṇāyeti
atha yannānāpuroḍāśā bhūyo havir ucchiṣṭam asatsamāptyā iti
- 18
अथ येन सत्त्रेण देवाः क्षिप्र एव पाप्मानम् अपाघ्नतेमां जितिम् अजयन्यैषाम् इयं जितिस्तद् अत उद्यतः
एकगृहपतिका वै देवा एकपुरोडाशा एकधिष्ण्याः क्षिप्र एव पाप्मानम् अपाघ्नत क्षिप्रे प्राजायन्त
तथो एवैत एकगृहपतिका एकपुरोडाशा एकधिष्ण्याः क्षिप्र एव पाप्मानम् अपघ्नते क्षिप्रे प्रजायन्ते
atha yena sattreṇa devāḥ kṣipra eva pāpmānam apāghnatemāṃ jitim ajayanyaiṣām iyaṃ jitistad ata udyataḥ
ekagṛhapatikā vai devā ekapuroḍāśā ekadhiṣṇyāḥ kṣipra eva pāpmānam apāghnata kṣipre prājāyanta
tatho evaita ekagṛhapatikā ekapuroḍāśā ekadhiṣṇyāḥ kṣipra eva pāpmānam apaghnate kṣipre prajāyante
- 19
अथादः पूर्वस्मिन्न् उदीचीनवंशा शाला भवति
तन्मानुषम्
समान आहवनीयो भवति नाना गार्हपत्याः
तद्विकृष्टम्
गृहपतेर् एव गार्हपत्ये जाघन्या पत्नीः संयाजयन्ति
आज्येनेतरे प्रतियजन्त आसते
तद्विकृष्टम्
athādaḥ pūrvasminn udīcīnavaṃśā śālā bhavati
tanmānuṣam
samāna āhavanīyo bhavati nānā gārhapatyāḥ
tadvikṛṣṭam
gṛhapater eva gārhapatye jāghanyā patnīḥ saṃyājayanti
ājyenetare pratiyajanta āsate
tadvikṛṣṭam
- 20
अथात्र प्राचीनवंशा शाला भवति
तद्देवत्रा
समान आहवनीयो भवति समानो गार्हपत्यः समान आग्नीध्रीयः
तद् एतत्सत्त्रं समृद्धम्
यथैकाहः समृद्ध एवं तस्य न ह्वलास्ति
तस्यैषैव समान्यावृद्यद् अन्यद्धिष्ण्येभ्यः
athātra prācīnavaṃśā śālā bhavati
taddevatrā
samāna āhavanīyo bhavati samāno gārhapatyaḥ samāna āgnīdhrīyaḥ
tad etatsattraṃ samṛddham
yathaikāhaḥ samṛddha evaṃ tasya na hvalāsti
tasyaiṣaiva samānyāvṛdyad anyaddhiṣṇyebhyaḥ

