16 shlokas
- 1
तद्यत्रैतत्त्रिरात्रे सहस्रं ददाति तद् एषा साहस्री क्रियते
स प्रथमे ऽहंस्त्रीणि च शतानि नयति त्रयस्त्रिंशतम्च
एवम् एव द्वितीये ऽहंस्त्रीणि चैव शतानि नयति त्रयस्त्रिंशतं च
एवम् एव तृतीये ऽहंस्त्रीणि चैव शतानि नयति त्रयस्त्रिंशतं च
अथैषा साहस्र्य् अतिरिच्यते
tadyatraitattrirātre sahasraṃ dadāti tad eṣā sāhasrī kriyate
sa prathame 'haṃstrīṇi ca śatāni nayati trayastriṃśatamca
evam eva dvitīye 'haṃstrīṇi caiva śatāni nayati trayastriṃśataṃ ca
evam eva tṛtīye 'haṃstrīṇi caiva śatāni nayati trayastriṃśataṃ ca
athaiṣā sāhasry atiricyate
- 2
सा वै त्रिरूपा स्याद् इत्य् आहुः
एतद्ध्य् अस्यै रूपतमम् इवेति
रोहिणी ह त्व् एवोपध्वस्ता स्यात्
एतद्धैवास्यै रूपतमम् इव
sā vai trirūpā syād ity āhuḥ
etaddhy asyai rūpatamam iveti
rohiṇī ha tv evopadhvastā syāt
etaddhaivāsyai rūpatamam iva
- 3
सा स्याद् अप्रवीता
वाग्वा एषा निदानेन यत्साहस्री
अयातयाम्नी वा इयं वाक्
अयातयाम्न्य् अप्रवीता
तस्माद् अप्रवीता स्यात्
sā syād apravītā
vāgvā eṣā nidānena yatsāhasrī
ayātayāmnī vā iyaṃ vāk
ayātayāmny apravītā
tasmād apravītā syāt
- 4
ताम्प्रथमे ऽहन्नयेत्
वाग्वा एषा निदानेन यत्साहस्री
तस्या एतत्सहस्रं वाचः प्रजातम्
पूर्वा हैषैति पश्चाद् एनाम्प्रजातम् अन्वेति
उत्तमे वैनाम् अहन्नयेत्
पूर्वम् अहास्यै प्रजातम् एति पश्चाद् एषान्वेति
सो एषा मीमांसैव
उत्तम एवैनाम् अहन्नयेत्
पूर्वम् अहास्यै प्रजातम् एति पश्चाद् एषान्वेति
tāmprathame 'hannayet
vāgvā eṣā nidānena yatsāhasrī
tasyā etatsahasraṃ vācaḥ prajātam
pūrvā haiṣaiti paścād enāmprajātam anveti
uttame vainām ahannayet
pūrvam ahāsyai prajātam eti paścād eṣānveti
so eṣā mīmāṃsaiva
uttama evainām ahannayet
pūrvam ahāsyai prajātam eti paścād eṣānveti
- 5
ताम् उत्तरेण हविर्धाने दक्षिणेनाग्नीध्रं द्रोणकलशम् अवघ्रापयति
यज्ञो वै द्रोणकलशः
यज्ञम् एवैनाम् एतद्दर्शयति
tām uttareṇa havirdhāne dakṣiṇenāgnīdhraṃ droṇakalaśam avaghrāpayati
yajño vai droṇakalaśaḥ
yajñam evainām etaddarśayati
- 6
आजिघ्र कलशम्मह्य् आ त्वा विशन्त्व् इन्दव इति
रिरिचान इव वा एष भवति यः सहस्रं ददाति
तम् एवैतद्रिरिचानम्पुनर् आप्याययति यद् आहाजिघ्र कलशम्मह्य् आ त्वा विशन्त्व् इन्दव इति
ājighra kalaśammahy ā tvā viśantv indava iti
riricāna iva vā eṣa bhavati yaḥ sahasraṃ dadāti
tam evaitadriricānampunar āpyāyayati yad āhājighra kalaśammahy ā tvā viśantv indava iti
- 7
पुनर् ऊर्जा निवर्तस्वेति
तद्व् एव रिरिचानम्पुनर् आप्याययति यद् आह पुनर् ऊर्जा निवर्तस्वेति
punar ūrjā nivartasveti
tadv eva riricānampunar āpyāyayati yad āha punar ūrjā nivartasveti
- 8
सा नः सहस्रं धुक्ष्वेति
तत्सहस्रेण रिरिचानम्पुनर् आप्याययति यद् आह सा नः सहस्रं धुक्ष्वेति
sā naḥ sahasraṃ dhukṣveti
tatsahasreṇa riricānampunar āpyāyayati yad āha sā naḥ sahasraṃ dhukṣveti
- 9
उरुधारा पयस्वती पुनर्माविशताद्रयिर् इति
तद्व् एव रिरिचानम्पुनर् आप्याययति यद् आह पुनर्माविशताद्रयिर् इति
urudhārā payasvatī punarmāviśatādrayir iti
tadv eva riricānampunar āpyāyayati yad āha punarmāviśatādrayir iti
- 10
अथ दक्षिणे कर्ण आजपतीडे रन्ते हव्ये काम्ये चन्द्रे ज्योते ऽदिति सरस्वति महि विश्रुति एता ते अघ्न्ये नामानि देवेभ्यो मा सुकृतम्ब्रूताद् इति
वोचेर् इति वा
एतानि ह वा अस्यै देवत्रा नामानि
सा यानि ते देवत्रा नामानि तैर्मा देवेभ्यः सुकृतम्ब्रूताद् इत्य् एवैतद् आह
atha dakṣiṇe karṇa ājapatīḍe rante havye kāmye candre jyote 'diti sarasvati mahi viśruti etā te aghnye nāmāni devebhyo mā sukṛtambrūtād iti
vocer iti vā
etāni ha vā asyai devatrā nāmāni
sā yāni te devatrā nāmāni tairmā devebhyaḥ sukṛtambrūtād ity evaitad āha
- 11
ताम् अवार्जन्ति
सा यद्य् अपुरुषाभिवीता प्राचीयात्तत्र विद्याद् अरात्सीद् अयं यजमानः कल्याणं लोकम् अजैषीद् इति
यद्य् उदीचीयाच्छ्रेयान् अस्मिंल्लोके यजमानो भविष्यतीति विद्यात्
यदि प्रतीचीयाद् इभ्यतिल्विल इव धान्यतिल्विलो भविष्यतीति विद्यात्
यदि दक्षिणेयात्क्षिप्रे ऽस्माल्लोकाद्यजमानः प्रैष्यतीति विद्यात्
एतानि विज्ञानानि
tām avārjanti
sā yady apuruṣābhivītā prācīyāttatra vidyād arātsīd ayaṃ yajamānaḥ kalyāṇaṃ lokam ajaiṣīd iti
yady udīcīyācchreyān asmiṃlloke yajamāno bhaviṣyatīti vidyāt
yadi pratīcīyād ibhyatilvila iva dhānyatilvilo bhaviṣyatīti vidyāt
yadi dakṣiṇeyātkṣipre 'smāllokādyajamānaḥ praiṣyatīti vidyāt
etāni vijñānāni
- 12
तद्या एतास्तिस्रस्तिस्रस्त्रिंशत्य् अधि भवन्ति तास्व् एताम् उपसमाकुर्वन्ति
वि वा एतां विराजं वृहन्ति यां व्याकुर्वन्ति
विच्छिन्नो एषा विराड्या विवृढा
दशाक्षरा वै विराट्
तत्कृत्स्नां विराजं संदधाति
तां होत्रे दद्यात्
होता हि साहस्रः
तस्मात्तां होत्रे दद्यात्
tadyā etāstisrastisrastriṃśaty adhi bhavanti tāsv etām upasamākurvanti
vi vā etāṃ virājaṃ vṛhanti yāṃ vyākurvanti
vicchinno eṣā virāḍyā vivṛḍhā
daśākṣarā vai virāṭ
tatkṛtsnāṃ virājaṃ saṃdadhāti
tāṃ hotre dadyāt
hotā hi sāhasraḥ
tasmāttāṃ hotre dadyāt
- 13
द्वौ वोन्नेतारौ कुर्वीत
तयोर्यतरो नाश्रावयेत्तस्मा एनां दद्यात्
व्यृद्धो वा एष उन्नेता य ऋत्विक्सन्नाश्रावयति
व्यृद्धो एषा विराड्या विवृढा
तद्व्यृद्ध एवैतद्व्यृद्धं दधाति
dvau vonnetārau kurvīta
tayoryataro nāśrāvayettasmā enāṃ dadyāt
vyṛddho vā eṣa unnetā ya ṛtviksannāśrāvayati
vyṛddho eṣā virāḍyā vivṛḍhā
tadvyṛddha evaitadvyṛddhaṃ dadhāti
- 14
तद् आहुर्न सहस्रे ऽधि किं चन दद्यात्
सहस्रेण ह्य् एव सर्वान्कामान् आप्नोतीति
तद् उ होवाचासुरिः कामम् एव दद्यात्
सहस्रेणाह सर्वान्कामान् आप्नोति
कामेनो अस्येतरद्दत्तम्भवतीति
tad āhurna sahasre 'dhi kiṃ cana dadyāt
sahasreṇa hy eva sarvānkāmān āpnotīti
tad u hovācāsuriḥ kāmam eva dadyāt
sahasreṇāha sarvānkāmān āpnoti
kāmeno asyetaraddattambhavatīti
- 15
अथ यदि रथं वा युक्तं दास्यन्त्स्यात्यद्वा वशायै वा वपायां हुतायां दद्याद् उदवसानीयायां वेष्टौ
atha yadi rathaṃ vā yuktaṃ dāsyantsyātyadvā vaśāyai vā vapāyāṃ hutāyāṃ dadyād udavasānīyāyāṃ veṣṭau
- 16
स वै दक्षिणा नयन् अन्यूना दशतो नयेत्
यस्मा एकां दास्यन्त्स्याद्दशभ्यस्तेभ्यो दशतम् उपावर्तयेत्
यस्मै द्वे दास्यन्त्स्यात्पञ्चभ्यस्तेभ्यो दशतम् उपावर्तयेत्
यस्मै तिस्रो दास्यन्त्स्यात्त्रिभ्यस्तेभ्यो दशतम् उपावर्तयेत्
यस्मै पञ्च दास्यन्त्स्याद्द्वाभ्यां ताभ्यां दशतम् उपावर्तयेत्
एवम् आ शतात्
तथो हास्यैषान्यूना विराड् अमुष्मिंल्लोके कामदुघा भवति
sa vai dakṣiṇā nayan anyūnā daśato nayet
yasmā ekāṃ dāsyantsyāddaśabhyastebhyo daśatam upāvartayet
yasmai dve dāsyantsyātpañcabhyastebhyo daśatam upāvartayet
yasmai tisro dāsyantsyāttribhyastebhyo daśatam upāvartayet
yasmai pañca dāsyantsyāddvābhyāṃ tābhyāṃ daśatam upāvartayet
evam ā śatāt
tatho hāsyaiṣānyūnā virāḍ amuṣmiṃlloke kāmadughā bhavati

