16 shlokas
- 1
अथातश्चयनस्यैव
अन्तरोपसदौ चिनोति
एतद्वै देवा अबिभयुर्यद्वै न इमम् इह रक्षांसि नाष्ट्रा न हन्युर् इति
त एताः पुरो ऽपश्यन्न् उपसद इमान् एव लोकान्
इमे वै लोकाः पुरः
ताः प्रापद्यन्त
ताः प्रपद्याभये ऽनाष्ट्र एतम् आत्मानं समस्कुर्वत
तथैवैतद्यजमान एताः पुरः प्रपद्याभये ऽनाष्ट्र एतम् आत्मानं संस्कुरुते
athātaścayanasyaiva
antaropasadau cinoti
etadvai devā abibhayuryadvai na imam iha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyur iti
ta etāḥ puro 'paśyann upasada imān eva lokān
ime vai lokāḥ puraḥ
tāḥ prāpadyanta
tāḥ prapadyābhaye 'nāṣṭra etam ātmānaṃ samaskurvata
tathaivaitadyajamāna etāḥ puraḥ prapadyābhaye 'nāṣṭra etam ātmānaṃ saṃskurute
- 2
यद्व् एवान्तरोपसदौ चिनोति
एतद्वै देवा अबिभयुर्यद्वै न इमम् इह रक्षांसि नाष्ट्रा न हन्युर् इति
त एतान्वज्रान् अपश्यन्न् उपसदः
वज्रा वा उपसदः
तान्प्रापद्यन्त
तान्प्रपद्याभये ऽनाष्ट्र एतम् आत्मानं समस्कुर्वत
तथैवैतद्यजमान एतान्वज्रान्प्रपद्याभये ऽनाष्ट्र एतम् आत्मानं संस्कुरुते
yadv evāntaropasadau cinoti
etadvai devā abibhayuryadvai na imam iha rakṣāṃsi nāṣṭrā na hanyur iti
ta etānvajrān apaśyann upasadaḥ
vajrā vā upasadaḥ
tānprāpadyanta
tānprapadyābhaye 'nāṣṭra etam ātmānaṃ samaskurvata
tathaivaitadyajamāna etānvajrānprapadyābhaye 'nāṣṭra etam ātmānaṃ saṃskurute
- 3
एतद् उ ह यज्ञे तपः यद् उपसदः
तपो वा उपसदः
तद्यत्तपसि चीयते तस्मात्तापश्चितः
तद्वै यावद् एवोपसद्भिश्चरन्ति तावत्प्रवर्ग्येण
संवत्सरम् एवोपसद्भिश्चरन्ति संवत्सरम्प्रवर्ग्येण
etad u ha yajñe tapaḥ yad upasadaḥ
tapo vā upasadaḥ
tadyattapasi cīyate tasmāttāpaścitaḥ
tadvai yāvad evopasadbhiścaranti tāvatpravargyeṇa
saṃvatsaram evopasadbhiścaranti saṃvatsarampravargyeṇa
- 4
अहोरात्राणि वा उपसदः
आदित्यः प्रवर्ग्यः
अमुं तद् आदित्यम् अहोरात्रेषु प्रतिष्ठापयति
तस्माद् एषो ऽहोरात्रेषु प्रतिष्ठितः
ahorātrāṇi vā upasadaḥ
ādityaḥ pravargyaḥ
amuṃ tad ādityam ahorātreṣu pratiṣṭhāpayati
tasmād eṣo 'horātreṣu pratiṣṭhitaḥ
- 5
अथ यदि चतुर्विंशतिः
चतुर्विंशतिर्वा अर्धमासाः
अर्धमासा उपसदः
आदित्यः प्रवर्ग्यः
अमुं तद् आदित्यम् अर्धमासेषु प्रतिष्ठापयति
तस्माद् एषो ऽर्धमासेषु प्रतिष्ठितः
atha yadi caturviṃśatiḥ
caturviṃśatirvā ardhamāsāḥ
ardhamāsā upasadaḥ
ādityaḥ pravargyaḥ
amuṃ tad ādityam ardhamāseṣu pratiṣṭhāpayati
tasmād eṣo 'rdhamāseṣu pratiṣṭhitaḥ
- 6
अथ यदि द्वादश
द्वादश वै मासाः
मासा उपसदः
आदित्यः प्रवर्ग्यः
अमुं तद् आदित्यम्मासेषु प्रतिष्ठापयति
तस्माद् एष मासेषु प्रतिष्ठितः
atha yadi dvādaśa
dvādaśa vai māsāḥ
māsā upasadaḥ
ādityaḥ pravargyaḥ
amuṃ tad ādityammāseṣu pratiṣṭhāpayati
tasmād eṣa māseṣu pratiṣṭhitaḥ
- 7
अथ यदि षट्
षड्वा ऋतवः
ऋतव उपसदः
आदित्यः प्रवर्ग्यः
अमुं तद् आदित्यम् ऋतुषु प्रतिष्ठापयति
तस्माद् एष ऋतुषु प्रतिष्ठितः
atha yadi ṣaṭ
ṣaḍvā ṛtavaḥ
ṛtava upasadaḥ
ādityaḥ pravargyaḥ
amuṃ tad ādityam ṛtuṣu pratiṣṭhāpayati
tasmād eṣa ṛtuṣu pratiṣṭhitaḥ
- 8
अथ यदि तिस्रः
त्रयो वा इमे लोकाः
इमे लोका उपसदः
आदित्यः प्रवर्ग्यः
अमुं तद् आदित्यम् एषु लोकेषु प्रतिष्ठापयति
तस्माद् एष एषु लोकेषु प्रतिष्ठितः
atha yadi tisraḥ
trayo vā ime lokāḥ
ime lokā upasadaḥ
ādityaḥ pravargyaḥ
amuṃ tad ādityam eṣu lokeṣu pratiṣṭhāpayati
tasmād eṣa eṣu lokeṣu pratiṣṭhitaḥ
- 9
अथातश्चितिपुरीषाणाम् एव मीमांसा
मासम्प्रथमा चितिर्मासम्पुरीषम्
एतावान्वासन्तिक ऋतौ कामः
तद्यावान्वासन्तिक ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
athātaścitipurīṣāṇām eva mīmāṃsā
māsamprathamā citirmāsampurīṣam
etāvānvāsantika ṛtau kāmaḥ
tadyāvānvāsantika ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 10
मासं द्वितीया मासम्पुरीषम्
एतावान्ग्रैष्म ऋतौ कामः
तद्यावान्ग्रैष्म ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
māsaṃ dvitīyā māsampurīṣam
etāvāngraiṣma ṛtau kāmaḥ
tadyāvāngraiṣma ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 11
मासं तृतीया मासम्पुरीषम्
एतावान्वार्षिक ऋतौ कामः
तद्यावान्वार्षिक ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
māsaṃ tṛtīyā māsampurīṣam
etāvānvārṣika ṛtau kāmaḥ
tadyāvānvārṣika ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 12
मासं चतुर्थी मासम्पुरीषम्
एतावाञ्छारद ऋतौ कामः
तद्यावाञ्छारद ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
māsaṃ caturthī māsampurīṣam
etāvāñchārada ṛtau kāmaḥ
tadyāvāñchārada ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 13
अथ पञ्चम्यै चितेः असपत्ना विराजश्च प्रथमाहम् उपदधाति स्तोमभागा एकैकाम् अन्वहम्
ताः सकृत्सादयति सकृत्सूददोहसाधिवदति
तूष्णीम्मासं स्तोमभागापुरीषम् अभिहरन्ति
एतावान्हैमन्तिक ऋतौ कामः
तद्यावान्हैमन्तिक ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
atha pañcamyai citeḥ asapatnā virājaśca prathamāham upadadhāti stomabhāgā ekaikām anvaham
tāḥ sakṛtsādayati sakṛtsūdadohasādhivadati
tūṣṇīmmāsaṃ stomabhāgāpurīṣam abhiharanti
etāvānhaimantika ṛtau kāmaḥ
tadyāvānhaimantika ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 14
मासं षष्ठी मासम्पुरीषम्
एतावाञ्छैशिर ऋतौ कामः
तद्यावाञ्छैशिर ऋतौ कामस्तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
एतावान्वै द्वादशसु मासेषु कामः षट्स्व् ऋतुषु
तद्यावान्द्वादशसु मासेषु कामः षट्स्व् ऋतुषु तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
māsaṃ ṣaṣṭhī māsampurīṣam
etāvāñchaiśira ṛtau kāmaḥ
tadyāvāñchaiśira ṛtau kāmastaṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
etāvānvai dvādaśasu māseṣu kāmaḥ ṣaṭsv ṛtuṣu
tadyāvāndvādaśasu māseṣu kāmaḥ ṣaṭsv ṛtuṣu taṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 15
अथ त्रीण्य् अहान्य् उपातियन्ति यद् अहः शतरुद्रियं जुहोति यद् अहर् उपवसथो यद् अहः प्रसुतः
तद्यत्तेष्व् अहःसूपसदा चरन्ति तानि तस्य मासस्याहोरात्राणि
अथ यत्प्रवर्ग्येण तद् उ तस्मिन्न् ऋताव् आदित्यम्प्रतिष्ठापयति
एतावान्वै त्रयोदशसु मासेषु कामः सप्तस्व् ऋतुषु
तद्यावांस्त्रयोदशसु मासेषु कामः सप्तस्व् ऋतुषु तं तत्सर्वम् आत्मानम् अभिसंचिनुते
atha trīṇy ahāny upātiyanti yad ahaḥ śatarudriyaṃ juhoti yad ahar upavasatho yad ahaḥ prasutaḥ
tadyatteṣv ahaḥsūpasadā caranti tāni tasya māsasyāhorātrāṇi
atha yatpravargyeṇa tad u tasminn ṛtāv ādityampratiṣṭhāpayati
etāvānvai trayodaśasu māseṣu kāmaḥ saptasv ṛtuṣu
tadyāvāṃstrayodaśasu māseṣu kāmaḥ saptasv ṛtuṣu taṃ tatsarvam ātmānam abhisaṃcinute
- 16
स संवत्सरम्प्रसुतः स्यात्
सर्वं वै संवत्सरः
सर्वम् एकशतविधः
सर्वेणैव तत्सर्वम् आप्नोति
यदि संवत्सरं न शक्नुयाद्विश्वजिता सर्वपृष्ठेनातिरात्रेण यजेत
तस्मिन्त्सर्ववेदसं दद्यात्
सर्वं वै विश्वजित्सर्वपृष्ठो ऽतिरात्रः
सर्वं सर्ववेदसम्
सर्वम् एकशतविधः
सर्वेणैव तत्सर्वम् आप्नोति
sa saṃvatsaramprasutaḥ syāt
sarvaṃ vai saṃvatsaraḥ
sarvam ekaśatavidhaḥ
sarveṇaiva tatsarvam āpnoti
yadi saṃvatsaraṃ na śaknuyādviśvajitā sarvapṛṣṭhenātirātreṇa yajeta
tasmintsarvavedasaṃ dadyāt
sarvaṃ vai viśvajitsarvapṛṣṭho 'tirātraḥ
sarvaṃ sarvavedasam
sarvam ekaśatavidhaḥ
sarveṇaiva tatsarvam āpnoti

