8 shlokas
- 1
संवत्सरो वै प्रजापतिः
अग्निर् उ सर्वे कामाः
सो ऽयं संवत्सरः प्रजापतिर् अकामयताग्निं सर्वान्कामान् आत्मानम् अभिसंचिन्वीयेति
स एकशतधात्मानं व्यधत्त
स एकशतधात्मानं विधायाग्निं सर्वान्कामान् आत्मानम् अभिसमचिनुत
स सर्वे कामा अभवत्
तस्मान्न कश्चन बहिर्धा कामो ऽभवत्
तस्माद् आहुः संवत्सरः सर्वे कामा इति
न ह संवत्सरात्कश्चन बहिर्धा कामो ऽस्ति
saṃvatsaro vai prajāpatiḥ
agnir u sarve kāmāḥ
so 'yaṃ saṃvatsaraḥ prajāpatir akāmayatāgniṃ sarvānkāmān ātmānam abhisaṃcinvīyeti
sa ekaśatadhātmānaṃ vyadhatta
sa ekaśatadhātmānaṃ vidhāyāgniṃ sarvānkāmān ātmānam abhisamacinuta
sa sarve kāmā abhavat
tasmānna kaścana bahirdhā kāmo 'bhavat
tasmād āhuḥ saṃvatsaraḥ sarve kāmā iti
na ha saṃvatsarātkaścana bahirdhā kāmo 'sti
- 2
तथैवैतद्यजमानः एकशतधात्मानं विधायाग्निं सर्वान्कामान् आत्मानम् अभिसंचिनुते
स सर्वे कामा भवति
तस्मान्न कश्चन बहिर्धा कामो भवति
tathaivaitadyajamānaḥ ekaśatadhātmānaṃ vidhāyāgniṃ sarvānkāmān ātmānam abhisaṃcinute
sa sarve kāmā bhavati
tasmānna kaścana bahirdhā kāmo bhavati
- 3
स यः स संवत्सरो ऽसौ स आदित्यः
स एष एकशतविधः
तस्य रश्मयः शतं विधाः
एष एवैकशततमो य एष तपत्य् अस्मिन्त्सर्वस्मिन्प्रतिष्ठितः
तथैवैतद्यजमान एकशतधात्मानं विधायास्मिन्त्सर्वस्मिन्प्रतितिष्ठति
sa yaḥ sa saṃvatsaro 'sau sa ādityaḥ
sa eṣa ekaśatavidhaḥ
tasya raśmayaḥ śataṃ vidhāḥ
eṣa evaikaśatatamo ya eṣa tapaty asmintsarvasminpratiṣṭhitaḥ
tathaivaitadyajamāna ekaśatadhātmānaṃ vidhāyāsmintsarvasminpratitiṣṭhati
- 4
अथ वा एकशतविधः सप्तविधम् अभिसंपद्यते
एकशतधा वा असाव् आदित्यो विहितः सप्तसु देवलोकेषु प्रतिष्ठितः
सप्त वै देवलोकाश्चतस्रो दिशस्त्रय इमे लोकाः
एते वै सप्त देवलोकाः
तेष्व् एष प्रतिष्ठितः
तथैवैतद्यजमान एकशतधात्मानं विधाय सप्तसु देवलोकेषु प्रतितिष्ठति
atha vā ekaśatavidhaḥ saptavidham abhisaṃpadyate
ekaśatadhā vā asāv ādityo vihitaḥ saptasu devalokeṣu pratiṣṭhitaḥ
sapta vai devalokāścatasro diśastraya ime lokāḥ
ete vai sapta devalokāḥ
teṣv eṣa pratiṣṭhitaḥ
tathaivaitadyajamāna ekaśatadhātmānaṃ vidhāya saptasu devalokeṣu pratitiṣṭhati
- 5
यद्व् एवैकशतविधः सप्तविधम् अभिसंपद्यत एकशतधा वा असाव् आदित्यो विहितः सप्तस्व् ऋतुषु सप्तसु स्तोमेषु सप्तसु पृष्ठेषु सप्तसु छन्दःसु सप्तसु प्राणेषु सप्तसु दिक्षु प्रतिष्ठितः
तथैवैतद्यजमान एकशतधात्मानं विधायैतस्मिन्त्सर्वस्मिन्प्रतितिष्ठति
yadv evaikaśatavidhaḥ saptavidham abhisaṃpadyata ekaśatadhā vā asāv ādityo vihitaḥ saptasv ṛtuṣu saptasu stomeṣu saptasu pṛṣṭheṣu saptasu chandaḥsu saptasu prāṇeṣu saptasu dikṣu pratiṣṭhitaḥ
tathaivaitadyajamāna ekaśatadhātmānaṃ vidhāyaitasmintsarvasminpratitiṣṭhati
- 6
यद्व् एवैकशतविधः सप्तविधम् अभिसंपद्यत एकशतधा वा असाव् आदित्यो विहितः सप्ताक्षरे ब्रह्मन्प्रतिष्ठितः
सप्ताक्षरं वै ब्रह्मर्ग् इत्य् एकम् अक्षरं यजुर् इति द्वे सामेति द्वे
अथ यद् अतो ऽन्यद्ब्रह्मैव तद्द्व्यक्षरं वै ब्रह्म
तद् एतत्सर्वं सप्ताक्षरम्ब्रह्म
तस्मिन्न् एष प्रतिष्ठितः
तथैवैतद्यजमान एकशतधात्मानं विधाय सप्ताक्षरे ब्रह्मन्प्रतितिष्ठति
yadv evaikaśatavidhaḥ saptavidham abhisaṃpadyata ekaśatadhā vā asāv ādityo vihitaḥ saptākṣare brahmanpratiṣṭhitaḥ
saptākṣaraṃ vai brahmarg ity ekam akṣaraṃ yajur iti dve sāmeti dve
atha yad ato 'nyadbrahmaiva taddvyakṣaraṃ vai brahma
tad etatsarvaṃ saptākṣarambrahma
tasminn eṣa pratiṣṭhitaḥ
tathaivaitadyajamāna ekaśatadhātmānaṃ vidhāya saptākṣare brahmanpratitiṣṭhati
- 7
तस्माद् उ सप्तभिः सप्तभिः परिश्रयन्ति
तस्माद् एकशतविधः सप्तविधम् अभिसंपद्यते ऽथ वै सप्तविध एकशतविधम् अभिसंपद्यते
tasmād u saptabhiḥ saptabhiḥ pariśrayanti
tasmād ekaśatavidhaḥ saptavidham abhisaṃpadyate 'tha vai saptavidha ekaśatavidham abhisaṃpadyate
- 8
सप्तविधो वा अग्रे प्रजापतिर् असृज्यत
स एतम् एकशतधात्मानं विहितम् अपश्यत्
प्राणभृत्सु पञ्चाशद् इष्टकाः पञ्चाशद्यजूंषि तच्छतं सादनं च सूददोहाश्चैकशततमे
तत्समानं सादयित्वा हि सूददोहसाधिवदति
स एतेनैकशतविधेनात्मनेमां जितिम् अजयद् इमां व्यष्टिं व्याश्नुत
तथैवैतद्यजमान एतेनैकशतविधेनात्मनेमां जितिं जयतीमां व्यष्टिं व्यश्नुते
एवम् उ सप्तविध एकशतविधम् अभिसंपद्यते
स य एवैकशतविधः स सप्तविधो यः सप्तविधः स एकशतविधः
इति नु विधानाम्
saptavidho vā agre prajāpatir asṛjyata
sa etam ekaśatadhātmānaṃ vihitam apaśyat
prāṇabhṛtsu pañcāśad iṣṭakāḥ pañcāśadyajūṃṣi tacchataṃ sādanaṃ ca sūdadohāścaikaśatatame
tatsamānaṃ sādayitvā hi sūdadohasādhivadati
sa etenaikaśatavidhenātmanemāṃ jitim ajayad imāṃ vyaṣṭiṃ vyāśnuta
tathaivaitadyajamāna etenaikaśatavidhenātmanemāṃ jitiṃ jayatīmāṃ vyaṣṭiṃ vyaśnute
evam u saptavidha ekaśatavidham abhisaṃpadyate
sa ya evaikaśatavidhaḥ sa saptavidho yaḥ saptavidhaḥ sa ekaśatavidhaḥ
iti nu vidhānām

