16 shlokas
- 1
गन्धं विषादिनेपालं गोदुग्धेऽथ शिलाजतु
गोमूत्रेण च तालाद्यं शङ्खाद्यम् अम्लतः शुचिः
gandhaṃ viṣādinepālaṃ godugdhe'tha śilājatu
gomūtreṇa ca tālādyaṃ śaṅkhādyam amlataḥ śuciḥ
- 2
रसेषूक्तं विषं ग्राह्यं तुल्यं टङ्कणपेषितम्
तन्मृतं योगवाहि स्यात्सूताभ्रायः समं गुणैः
raseṣūktaṃ viṣaṃ grāhyaṃ tulyaṃ ṭaṅkaṇapeṣitam
tanmṛtaṃ yogavāhi syātsūtābhrāyaḥ samaṃ guṇaiḥ
- 3
नीलकण्ठाख्यमन्त्रेण विषं सप्ताभिमन्त्रितम्
औषधे च रसे चैव दातव्यं हितमिच्छता
nīlakaṇṭhākhyamantreṇa viṣaṃ saptābhimantritam
auṣadhe ca rase caiva dātavyaṃ hitamicchatā
- 4
नानारसौषधैर्ये तु दुष्टा यान्तीह नो गदाः
ते नश्यन्ति विषे दत्ते शीघ्रं वातकफोद्भवाः
nānārasauṣadhairye tu duṣṭā yāntīha no gadāḥ
te naśyanti viṣe datte śīghraṃ vātakaphodbhavāḥ
- 5
श्रेष्ठमध्यावरा मात्रा अष्टषट्कचतुर्यवाः
अतिमात्रं यदा भुक्तं तदाज्यटङ्कणे पिबेत्
śreṣṭhamadhyāvarā mātrā aṣṭaṣaṭkacaturyavāḥ
atimātraṃ yadā bhuktaṃ tadājyaṭaṅkaṇe pibet
- 6
रजनीं मेघनादं वा सर्पाक्षीं वा घृतान्विताम्
लिहेद्वा मधुसर्पिर्भ्यां चूर्णिताम् अर्जुनत्वचम्
rajanīṃ meghanādaṃ vā sarpākṣīṃ vā ghṛtānvitām
lihedvā madhusarpirbhyāṃ cūrṇitām arjunatvacam
- 7
न देयं क्रोधिने क्लीबे पित्तार्ते राजयक्ष्मिणि
क्षुत्तृष्णाभ्रमघर्माध्वसेविने क्षीणरोगिणे
na deyaṃ krodhine klībe pittārte rājayakṣmiṇi
kṣuttṛṣṇābhramagharmādhvasevine kṣīṇarogiṇe
- 8
गुर्विणीबालवृद्धेषु न विषं राजमन्दिरे
रसायनरते दद्याद्घृतक्षीरहिताशिने
gurviṇībālavṛddheṣu na viṣaṃ rājamandire
rasāyanarate dadyādghṛtakṣīrahitāśine
- 9
लाङ्गलीवज्रिहेमार्कहयारिविषमुष्टिकाः
एतान्युपविषाण्याहुः यस्तानि रसकर्मणि
lāṅgalīvajrihemārkahayāriviṣamuṣṭikāḥ
etānyupaviṣāṇyāhuḥ yastāni rasakarmaṇi
- 10
समुद्रे मथ्यमाने तु वासुकेर्वदनाद्द्रुतः
फेनौघो व्याकुलत्वाच्च फूत्कारात्पतितः क्षितौ
samudre mathyamāne tu vāsukervadanāddrutaḥ
phenaugho vyākulatvācca phūtkārātpatitaḥ kṣitau
- 11
तेनाहिफेनमाख्यातं तिक्तं संग्राहि शोषणम्
मोहकृच्छ्वासकासघ्नं सेवितं त्यक्तुमक्षमम्
tenāhiphenamākhyātaṃ tiktaṃ saṃgrāhi śoṣaṇam
mohakṛcchvāsakāsaghnaṃ sevitaṃ tyaktumakṣamam
- 12
श्लेष्महृद्वातकृद्युक्त्या युक्तं तदमृतं विषम्
वीर्यस्तम्भकरं नृणां स्त्रीणां सौख्यप्रदायकम्
śleṣmahṛdvātakṛdyuktyā yuktaṃ tadamṛtaṃ viṣam
vīryastambhakaraṃ nṛṇāṃ strīṇāṃ saukhyapradāyakam
- 13
पुरा देवैश्च दैत्यैश्च मथितो रत्नसागरः
तस्मादमृतमुत्पन्नं देवैः पीतं न दानवैः
purā devaiśca daityaiśca mathito ratnasāgaraḥ
tasmādamṛtamutpannaṃ devaiḥ pītaṃ na dānavaiḥ
- 14
तदा धन्वन्तरेर्हस्तादमृतं पतितं भुवि
तस्मिन्सर्वैर्लेह्यमाने दर्भैर्जिह्वा द्विधा कृता
tadā dhanvantarerhastādamṛtaṃ patitaṃ bhuvi
tasminsarvairlehyamāne darbhairjihvā dvidhā kṛtā
- 15
जिह्वासृग्विषसम्भूता सिद्धमूली महौषधी
सा चतुर्धा सिता रक्ता पीता कृष्णा प्रसूनकैः
jihvāsṛgviṣasambhūtā siddhamūlī mahauṣadhī
sā caturdhā sitā raktā pītā kṛṣṇā prasūnakaiḥ
- 16
आह्लादिनी बुद्धिरूपा योगे मन्त्रे च सिद्धिदा
सर्वरोगहरी कामजननी क्षुत्प्रबोधनी
āhlādinī buddhirūpā yoge mantre ca siddhidā
sarvarogaharī kāmajananī kṣutprabodhanī

