27 shlokas
- 1
अत्र बुद्ध्या अन्तःकरणानां श्रोत्रादीनां च बाह्यानां वृत्तिविभ्रमः कर्तव्योऽसति विषये विषयग्रहणम्
atra buddhyā antaḥkaraṇānāṃ śrotrādīnāṃ ca bāhyānāṃ vṛttivibhramaḥ kartavyo'sati viṣaye viṣayagrahaṇam
- 2
अत्र
पञ्चोन्मादाः समाख्याता वातपित्तकफात्मकाः
चतुर्थः संनिपातस्तु अभिघातस्तु पञ्चमः
atra
pañconmādāḥ samākhyātā vātapittakaphātmakāḥ
caturthaḥ saṃnipātastu abhighātastu pañcamaḥ
- 3
एवं ग्रहबहुत्वे सति यो ऽयं वातपित्तश्लेष्मणां समूहः सांनिपातिकोऽयं महाग्रहः
evaṃ grahabahutve sati yo 'yaṃ vātapittaśleṣmaṇāṃ samūhaḥ sāṃnipātiko'yaṃ mahāgrahaḥ
- 4
एवं साधनप्रयोगः कर्तव्यः
evaṃ sādhanaprayogaḥ kartavyaḥ
- 5
तत्र यदि कश्चिद्ज्ञानजिज्ञासनार्थं दयार्थम् अनुग्रहार्थं वा पृच्छति तं निवर्तयित्वा ब्रूयात्समयतः प्रविशस्वेति
tatra yadi kaścidjñānajijñāsanārthaṃ dayārtham anugrahārthaṃ vā pṛcchati taṃ nivartayitvā brūyātsamayataḥ praviśasveti
- 6
ततो द्वारेण प्रविश्य विपरीतम् अविपरीतं वा यदि कश्चिद्ब्रूयात्को भवानिति ततो वक्तव्यं माहेश्वरोऽहं कौमारो ऽहमिति दुरत्ययं कृतं च ममानेनेति
tato dvāreṇa praviśya viparītam aviparītaṃ vā yadi kaścidbrūyātko bhavāniti tato vaktavyaṃ māheśvaro'haṃ kaumāro 'hamiti duratyayaṃ kṛtaṃ ca mamāneneti
- 7
ततो जिघांसनार्थं मया स्पृष्टो न तु विषयक्रीडार्थं वा
tato jighāṃsanārthaṃ mayā spṛṣṭo na tu viṣayakrīḍārthaṃ vā
- 8
ततः परिवर्जयति इत्येवं लौकिकपरीक्षकाणां सम्मोहनार्थम् उक्तम् उन्मत्तवद् इति
tataḥ parivarjayati ityevaṃ laukikaparīkṣakāṇāṃ sammohanārtham uktam unmattavad iti
- 9
किंचिदुन्मत्तप्रेतवत्तस्यान्तःकरणादिवृत्तिविभ्रममात्रं परिगृह्यते
kiṃcidunmattapretavattasyāntaḥkaraṇādivṛttivibhramamātraṃ parigṛhyate
- 10
एक इत्य् असंवहता चिन्त्यते
eka ity asaṃvahatā cintyate
- 11
एकेनेतरेभ्यो विच्छिन्नेनासहायेनेत्य् अर्थः आह एकेन किं कर्तव्यमिति
ekenetarebhyo vicchinnenāsahāyenety arthaḥ āha ekena kiṃ kartavyamiti
- 12
उच्यते विहर्तव्यम्
ucyate vihartavyam
- 13
यस्मादाह विचरेत
yasmādāha vicareta
- 14
अत्र विर्विस्तरे
atra virvistare
- 15
चरेत्यार्जनम् अधिकुरुते धर्मार्जने
caretyārjanam adhikurute dharmārjane
- 16
ईत इत्याज्ञायां नियोगे च
īta ityājñāyāṃ niyoge ca
- 17
विस्तरनियोग विशेषतश्च विहर्तव्यमित्यर्थः
vistaraniyoga viśeṣataśca vihartavyamityarthaḥ
- 18
आह क्व विहर्तव्यमिति
āha kva vihartavyamiti
- 19
उच्यते लोके
ucyate loke
- 20
त्रिवर्णाश्रमिषु लोकसंज्ञा न तु ब्रह्मलोकादिषु
trivarṇāśramiṣu lokasaṃjñā na tu brahmalokādiṣu
- 21
कस्मात्
kasmāt
- 22
उत्कृष्टेष्व् असंभवात्
utkṛṣṭeṣv asaṃbhavāt
- 23
लोके इति सामीपिकं संनिधानम्
loke iti sāmīpikaṃ saṃnidhānam
- 24
परवर्णा लोकास्तेषु तदध्यक्षेषु विहर्तव्यमित्यर्थः
paravarṇā lokāsteṣu tadadhyakṣeṣu vihartavyamityarthaḥ
- 25
आह कां वृत्तिमास्थाय लोके विहर्तव्यम्सर्वभक्षमेव
āha kāṃ vṛttimāsthāya loke vihartavyamsarvabhakṣameva
- 26
उच्यते न
ucyate na
- 27
यस्मादाह
yasmādāha

