25 shlokas
- 1
तत्रोभयं द्वयं समस्तम् इत्यर्थः
tatrobhayaṃ dvayaṃ samastam ityarthaḥ
- 2
तुशब्दो देवपितृषु वैशेषिकं कारणत्वं व्यावर्तयति रुद्रे इति कारणापदेशम्
tuśabdo devapitṛṣu vaiśeṣikaṃ kāraṇatvaṃ vyāvartayati rudre iti kāraṇāpadeśam
- 3
रुद्रस्य रुद्रत्वं पूर्वोक्तम्
rudrasya rudratvaṃ pūrvoktam
- 4
रुद्र इति वैषयिकं संनिधानम्
rudra iti vaiṣayikaṃ saṃnidhānam
- 5
अत्र शक्तिर्विषय इत्य् अनर्थान्तरम्
atra śaktirviṣaya ity anarthāntaram
- 6
ते देवपितरो रुद्रशक्त्यां हार्यधार्यकार्यत्वेन वर्तन्ते आधीयन्ते विषये वर्तन्त इत्यर्थः
te devapitaro rudraśaktyāṃ hāryadhāryakāryatvena vartante ādhīyante viṣaye vartanta ityarthaḥ
- 7
पितरश्च
pitaraśca
- 8
देवाः तत्र देवा इति ऋभुषु ब्रह्मादिपिशाचान्तेषु मनुष्यतिर्यग्योनिवर्जं सामान्यसंज्ञा
devāḥ tatra devā iti ṛbhuṣu brahmādipiśācānteṣu manuṣyatiryagyonivarjaṃ sāmānyasaṃjñā
- 9
विधिवत्
vidhivat
- 10
पितर इति विशेषसंज्ञा भस्मस्नानादिवद् इत्यर्थः
pitara iti viśeṣasaṃjñā bhasmasnānādivad ityarthaḥ
- 11
ब्राह्मणदेवदत्तादिवच्च
brāhmaṇadevadattādivacca
- 12
अत्राह सामान्यविशेषसंज्ञाभिधाने किं प्रयोजनमिति चेत्
atrāha sāmānyaviśeṣasaṃjñābhidhāne kiṃ prayojanamiti cet
- 13
तदुच्यते त्रिविधस्यापि कार्यस्य रुद्रे हार्यधार्यकार्यज्ञापनार्थं किंच कालक्रियास्वाहास्वधामन्त्रान्यत्वदर्शनाद्देवपितृयजनापहृतचित्तव्यावर्तनार्थत्वाच्च
taducyate trividhasyāpi kāryasya rudre hāryadhāryakāryajñāpanārthaṃ kiṃca kālakriyāsvāhāsvadhāmantrānyatvadarśanāddevapitṛyajanāpahṛtacittavyāvartanārthatvācca
- 14
तस्माद् अन्यानन्यत्वेनापि व्याख्यानम् अदुष्टम्
tasmād anyānanyatvenāpi vyākhyānam aduṣṭam
- 15
चशब्दोऽभ्यधिकत्वे
caśabdo'bhyadhikatve
- 16
देवपितृवत्सत्त्वस्य त्रिविधस्यापि कार्यस्येश्वरे प्रतिष्ठाप्रसवसंयोगवियोगसुखमोहबन्धमोक्षदातृत्वेन च स एव परं कारणं समस्तत्वेनाप्यते इत्येवं चशब्दोऽभ्यधिकत्वे द्रष्टव्यः तस्माद्दुःखान्तार्थिना ते देवपितरो न यष्टव्याः
devapitṛvatsattvasya trividhasyāpi kāryasyeśvare pratiṣṭhāprasavasaṃyogaviyogasukhamohabandhamokṣadātṛtvena ca sa eva paraṃ kāraṇaṃ samastatvenāpyate ityevaṃ caśabdo'bhyadhikatve draṣṭavyaḥ tasmādduḥkhāntārthinā te devapitaro na yaṣṭavyāḥ
- 17
तदर्थे भगवान्महेश्वरो यष्टव्य इत्यर्थः
tadarthe bhagavānmaheśvaro yaṣṭavya ityarthaḥ
- 18
अत्रेदम् आनुषङ्गिकं कार्यकारणप्रकरणं परिसमाप्तम्
atredam ānuṣaṅgikaṃ kāryakāraṇaprakaraṇaṃ parisamāptam
- 19
अत उत्तरस्य विधिप्रकरणस्य सत्यपि पदार्थवैलक्षण्ये साध्यसाधनभावाद्यजनेन सह सम्बन्धं करिष्यामः
ata uttarasya vidhiprakaraṇasya satyapi padārthavailakṣaṇye sādhyasādhanabhāvādyajanena saha sambandhaṃ kariṣyāmaḥ
- 20
कस्मात्
kasmāt
- 21
इह पुरस्तादुक्तम् उभयथा यष्टव्यः देववत्पितृवच्च
iha purastāduktam ubhayathā yaṣṭavyaḥ devavatpitṛvacca
- 22
यत्र पूर्वं देवपितृभ्यो व्यावर्तितया भक्त्या महेश्वरं यजतो ऽनवगमात्स्वात्मेश्वरसंयोगं योगं प्राप्स्यसि तत्फलं वक्ष्यामः
yatra pūrvaṃ devapitṛbhyo vyāvartitayā bhaktyā maheśvaraṃ yajato 'navagamātsvātmeśvarasaṃyogaṃ yogaṃ prāpsyasi tatphalaṃ vakṣyāmaḥ
- 23
येन च बलेनोपबृंहितस्य तत्रैव यजने उद्योगोऽभिनिवेशश्च भविष्यति तद्बलं वक्ष्यामः
yena ca balenopabṛṃhitasya tatraiva yajane udyogo'bhiniveśaśca bhaviṣyati tadbalaṃ vakṣyāmaḥ
- 24
तद्बलप्राप्तौ चोपायं वक्ष्यामः
tadbalaprāptau copāyaṃ vakṣyāmaḥ
- 25
तदुच्यते
taducyate

