407 shlokas
- 1
ततो लावाणकात्तस्माद् अन्येद्युः सचिवैः सह
वत्सराजः स कौशाम्बीं प्रतस्थे दयितान्वितः
tato lāvāṇakāttasmād anyedyuḥ sacivaiḥ saha
vatsarājaḥ sa kauśāmbīṃ pratasthe dayitānvitaḥ
- 2
प्रसस्रे च लसन्नादैस्तस्यापूरितभूतलैः
बलैरसमयोद्वेलजलराशिजलैरिव
prasasre ca lasannādaistasyāpūritabhūtalaiḥ
balairasamayodvelajalarāśijalairiva
- 3
उपमा नृपतेस्तस्य गजेन्द्रस्थस्य गच्छतः
भवेद्यदि रविर्यायाद्गगने सोदयाचलः
upamā nṛpatestasya gajendrasthasya gacchataḥ
bhavedyadi raviryāyādgagane sodayācalaḥ
- 4
स सितेनातपत्रेण कृतच्छायो बभौ नृपः
जितार्कतेजःप्रीतेन सेव्यमान इवेन्दुना
sa sitenātapatreṇa kṛtacchāyo babhau nṛpaḥ
jitārkatejaḥprītena sevyamāna ivendunā
- 5
तेजस्विनं स्वकक्षाभिस्तं सर्वोपरिवर्तिनम्
सामन्ताः परितो भ्रेमुर्ध्रुवं ग्रहगणा इव
tejasvinaṃ svakakṣābhistaṃ sarvoparivartinam
sāmantāḥ parito bhremurdhruvaṃ grahagaṇā iva
- 6
पश्चात्करेणुकारूढे देव्यौ द्वे तस्य रेजतुः
श्रीभुवावनुरागेण साक्षादनुगते इव
paścātkareṇukārūḍhe devyau dve tasya rejatuḥ
śrībhuvāvanurāgeṇa sākṣādanugate iva
- 7
त्वङ्गत्तुरंगसंघातखुराग्राङ्कनखक्षता
पथि तस्याभवद्भूमिर् उपभुक्तेव भूपतेः
tvaṅgatturaṃgasaṃghātakhurāgrāṅkanakhakṣatā
pathi tasyābhavadbhūmir upabhukteva bhūpateḥ
- 8
एवं वत्सेश्वरो गच्छन्स्तूयमानः स बन्दिभिः
दिनैः कतिपयैः प्राप कौशाम्बीं विततोत्सवाम्
evaṃ vatseśvaro gacchanstūyamānaḥ sa bandibhiḥ
dinaiḥ katipayaiḥ prāpa kauśāmbīṃ vitatotsavām
- 9
ध्वजरक्तांशुकच्छन्ना गवाक्षोत्फुल्ललोचना
प्रद्वारदर्शितोत्तुङ्गपूर्णकुम्भकुचद्वया
dhvajaraktāṃśukacchannā gavākṣotphullalocanā
pradvāradarśitottuṅgapūrṇakumbhakucadvayā
- 10
जनकोलाहलानन्दसंलापा सौधहासिनी
सा प्रवासागते पत्यौ तत्कालं शुशुभे पुरी
janakolāhalānandasaṃlāpā saudhahāsinī
sā pravāsāgate patyau tatkālaṃ śuśubhe purī
- 11
देवीद्वयानुयातश्च स राजा प्रविवेश ताम्
पौरस्त्रीणां च को ऽप्यासीत्तत्र तद्दर्शनोत्सवः
devīdvayānuyātaśca sa rājā praviveśa tām
paurastrīṇāṃ ca ko 'pyāsīttatra taddarśanotsavaḥ
- 12
अपूरि हारिहर्म्यस्थरामाननशतैर्नभः
देवीमुखजितस्येन्दोः सैन्यैः सेवागतैरिव
apūri hāriharmyastharāmānanaśatairnabhaḥ
devīmukhajitasyendoḥ sainyaiḥ sevāgatairiva
- 13
वातायनगताश्चान्याः पश्यन्त्यो ऽनिमिषेक्षणाः
चक्रुः सकौतुकायातविमानस्थात्सरोभ्रमम्
vātāyanagatāścānyāḥ paśyantyo 'nimiṣekṣaṇāḥ
cakruḥ sakautukāyātavimānasthātsarobhramam
- 14
काश्चिद्गवाक्षजालाग्रलग्नपक्ष्मललोचनाः
असृजन्निव नाराचपञ्जराणि मनोभुवः
kāścidgavākṣajālāgralagnapakṣmalalocanāḥ
asṛjanniva nārācapañjarāṇi manobhuvaḥ
- 15
एकस्याः सोत्सुका दृष्टिर्नृपालोकविकस्वरा
श्रुतेः पार्श्वम् अपश्यन्त्यास्तदाख्यातुमिवाययौ
ekasyāḥ sotsukā dṛṣṭirnṛpālokavikasvarā
śruteḥ pārśvam apaśyantyāstadākhyātumivāyayau
- 16
द्रुतागतायाः कस्याश्चिन्मुहुरुच्छ्वसितौ स्तनौ
कञ्चुकादिव निर्गन्तुम् ईषतुस्तद्दिदृक्षया
drutāgatāyāḥ kasyāścinmuhurucchvasitau stanau
kañcukādiva nirgantum īṣatustaddidṛkṣayā
- 17
अन्यस्याः संभ्रमच्छिन्नहारमुक्ताकणा बभुः
गलन्तो हृदयस्येव हर्षबाष्पाम्बुसीकराः
anyasyāḥ saṃbhramacchinnahāramuktākaṇā babhuḥ
galanto hṛdayasyeva harṣabāṣpāmbusīkarāḥ
- 18
यद्यस्यामाचरेत्पापमग्निर्लावाणके ततः
प्रकाशको ऽप्यसावन्धं तमो जगति पातयेत्
yadyasyāmācaretpāpamagnirlāvāṇake tataḥ
prakāśako 'pyasāvandhaṃ tamo jagati pātayet
- 19
इति वासवदत्तां च दृष्ट्वा स्मृत्वा च तत्तथा
दाहप्रवादं सोत्कण्ठा इव काश्चिद्बभाषिरे
iti vāsavadattāṃ ca dṛṣṭvā smṛtvā ca tattathā
dāhapravādaṃ sotkaṇṭhā iva kāścidbabhāṣire
- 20
दिष्ट्या न लज्जिता देवी सपत्न्या सखितुल्यया
इति पद्मावतीं वीक्ष्य वयस्या जगदे ऽन्यया
diṣṭyā na lajjitā devī sapatnyā sakhitulyayā
iti padmāvatīṃ vīkṣya vayasyā jagade 'nyayā
- 21
नूनं हरमुरारिभ्यां न दृष्टं रूपमेतयोः
किमन्यथा भजेतां तौ बहुमानमुमाश्रियौ
nūnaṃ haramurāribhyāṃ na dṛṣṭaṃ rūpametayoḥ
kimanyathā bhajetāṃ tau bahumānamumāśriyau
- 22
इत्यूचुरपरास्ते द्वे दृष्ट्वा देव्यौ परस्परम्
क्षिपन्त्यः प्रमदोत्फुल्ललोचनेन्दीवरस्रजः
ityūcuraparāste dve dṛṣṭvā devyau parasparam
kṣipantyaḥ pramadotphullalocanendīvarasrajaḥ
- 23
एवं वत्सेश्वरः कुर्वञ्जनतानयनोत्सवम्
स्वमन्दिरं सदेवीकः प्राविशत्कृतमङ्गलः
evaṃ vatseśvaraḥ kurvañjanatānayanotsavam
svamandiraṃ sadevīkaḥ prāviśatkṛtamaṅgalaḥ
- 24
प्रभाते याब्जसरसो याब्धेरिन्दूदये तथा
तत्कालं तस्य सा कापि शोभाभूद्राजवेश्मनः
prabhāte yābjasaraso yābdherindūdaye tathā
tatkālaṃ tasya sā kāpi śobhābhūdrājaveśmanaḥ
- 25
क्षणाद् अपूरि सामन्तमङ्गलोपायनैश्च तत्
सूचयद्भिर् इवाशेषभूपालोपायनागमम्
kṣaṇād apūri sāmantamaṅgalopāyanaiśca tat
sūcayadbhir ivāśeṣabhūpālopāyanāgamam
- 26
संमान्य राजलोकं च वत्सराजः कृतोत्सवः
चित्तं सर्वजनस्येव विवेशान्तःपुरं ततः
saṃmānya rājalokaṃ ca vatsarājaḥ kṛtotsavaḥ
cittaṃ sarvajanasyeva viveśāntaḥpuraṃ tataḥ
- 27
देव्योर्मध्यस्थितस्तत्र रतिप्रीत्योरिव स्मरः
पानादिलीलया राजा दिनशेषं निनाय सः
devyormadhyasthitastatra ratiprītyoriva smaraḥ
pānādilīlayā rājā dinaśeṣaṃ nināya saḥ
- 28
अपरेद्युश्च तस्यैको नृपस्यास्थानवर्तिनः
मन्त्रिणां संनिधौ विप्रो द्वारि चक्रन्द कश्चन
aparedyuśca tasyaiko nṛpasyāsthānavartinaḥ
mantriṇāṃ saṃnidhau vipro dvāri cakranda kaścana
- 29
अब्रह्मण्यमटव्यां मे पापैर्गोपालकैः प्रभो
पुत्रस्य चरणोच्छेदो विहितः कारणं विना
abrahmaṇyamaṭavyāṃ me pāpairgopālakaiḥ prabho
putrasya caraṇocchedo vihitaḥ kāraṇaṃ vinā
- 30
तच्छ्रुत्वा तत्क्षणं द्वित्रान्वष्टभ्यानाय्य भूपतिः
गोपालकान्स पप्रच्छ ततस्ते ऽप्येवमब्रुवन्
tacchrutvā tatkṣaṇaṃ dvitrānvaṣṭabhyānāyya bhūpatiḥ
gopālakānsa papraccha tataste 'pyevamabruvan

