149 shlokas
- 1
निर्विघ्नविश्वनिर्माणसिद्धये यदनुग्रहम्
मन्ये स वव्रे धातापि तस्मै विघ्नजिते नमः
nirvighnaviśvanirmāṇasiddhaye yadanugraham
manye sa vavre dhātāpi tasmai vighnajite namaḥ
- 2
आश्लिष्यमाणः प्रियया शंकरो ऽपि यदाज्ञया
उत्कम्पते स भुवनं जयत्यसमसायकः
āśliṣyamāṇaḥ priyayā śaṃkaro 'pi yadājñayā
utkampate sa bhuvanaṃ jayatyasamasāyakaḥ
- 3
एवं स राजा वत्सेशः क्रमेण सुतरामभूत्
प्राप्तवासवदत्तस्तत्सुखासक्तैकमानसः
evaṃ sa rājā vatseśaḥ krameṇa sutarāmabhūt
prāptavāsavadattastatsukhāsaktaikamānasaḥ
- 4
यौगन्धरायणश्चास्य महामन्त्री दिवानिशम्
सेनापती रुमण्वांश्च राज्यभारमुदूहतुः
yaugandharāyaṇaścāsya mahāmantrī divāniśam
senāpatī rumaṇvāṃśca rājyabhāramudūhatuḥ
- 5
स कदाचिच्च चिन्तावानानीय रजनौ गृहम्
निजगाद रुमण्वन्तं मन्त्री यौगन्धरायणः
sa kadācicca cintāvānānīya rajanau gṛham
nijagāda rumaṇvantaṃ mantrī yaugandharāyaṇaḥ
- 6
पाण्डवान्वयजातो ऽयं वत्सेशो ऽस्य च मेदिनी
कुलक्रमागता कृत्स्ना पुरं च गजसाह्वयम्
pāṇḍavānvayajāto 'yaṃ vatseśo 'sya ca medinī
kulakramāgatā kṛtsnā puraṃ ca gajasāhvayam
- 7
तत्सर्वम् अजिगीषेण त्यक्तमेतेन भूभृता
इहैव चास्य संजातं राज्यमेकत्र मण्डले
tatsarvam ajigīṣeṇa tyaktametena bhūbhṛtā
ihaiva cāsya saṃjātaṃ rājyamekatra maṇḍale
- 8
स्त्रीमद्यमृगयासक्तो निश्चिन्तो ह्येष तिष्ठति
अस्मासु राज्यचिन्ता च सर्वानेन समर्पिता
strīmadyamṛgayāsakto niścinto hyeṣa tiṣṭhati
asmāsu rājyacintā ca sarvānena samarpitā
- 9
तदस्माभिः स्वबुद्ध्यैव तथा कार्यं यथैव तत्
समग्रपृथिवीराज्यं प्राप्नोत्येव क्रमागतम्
tadasmābhiḥ svabuddhyaiva tathā kāryaṃ yathaiva tat
samagrapṛthivīrājyaṃ prāpnotyeva kramāgatam
- 10
एवं कृते हि भक्तिश्च मन्त्रिता च कृता भवेत्
सर्वं च साध्यते बुद्ध्या तथा चैतां कथां शृणु
evaṃ kṛte hi bhaktiśca mantritā ca kṛtā bhavet
sarvaṃ ca sādhyate buddhyā tathā caitāṃ kathāṃ śṛṇu
- 11
आसीत्कश्चिन्महासेन इति नाम्ना पुरा नृपः
स चान्येनाभियुक्तो ऽभून्नृपेणातिबलीयसा
āsītkaścinmahāsena iti nāmnā purā nṛpaḥ
sa cānyenābhiyukto 'bhūnnṛpeṇātibalīyasā
- 12
ततः समेत्य सचिवैः स्वकार्यभ्रंशरक्षिभिः
दापितः स महासेनो दण्डं तस्मै किल द्विषे
tataḥ sametya sacivaiḥ svakāryabhraṃśarakṣibhiḥ
dāpitaḥ sa mahāseno daṇḍaṃ tasmai kila dviṣe
- 13
दत्तदण्डश्च राजासौ मानी भृशमतप्यत
किं मया विहितः शत्रोः प्रणाम इति चिन्तयन्
dattadaṇḍaśca rājāsau mānī bhṛśamatapyata
kiṃ mayā vihitaḥ śatroḥ praṇāma iti cintayan
- 14
तेनैव चास्य गुल्मो ऽन्तः शोकेन ह्युदपद्यत
गुल्माक्रान्तश्च शोकेन स मुमूर्षुरभून्नृपः
tenaiva cāsya gulmo 'ntaḥ śokena hyudapadyata
gulmākrāntaśca śokena sa mumūrṣurabhūnnṛpaḥ
- 15
ततस्तदौषधासाध्यं मत्वैको मतिमान्भिषक्
मृता ते देव देवीति मिथ्या वक्ति स्म तं नृपम्
tatastadauṣadhāsādhyaṃ matvaiko matimānbhiṣak
mṛtā te deva devīti mithyā vakti sma taṃ nṛpam
- 16
तच्छ्रुत्वा सहसा भूमौ पततस्तस्य भूपतेः
शोकावेगेन बलिना स गुल्मः स्वयमस्फुटत्
tacchrutvā sahasā bhūmau patatastasya bhūpateḥ
śokāvegena balinā sa gulmaḥ svayamasphuṭat
- 17
रोगोत्तीर्णश्चिरं देव्या तयैव च सहेप्सितान्
भोगान्स बुभुजे राजा जिगाय च रिपून्पुनः
rogottīrṇaściraṃ devyā tayaiva ca sahepsitān
bhogānsa bubhuje rājā jigāya ca ripūnpunaḥ
- 18
तद्यथा स भिषग्बुद्ध्या चक्रे राजहितं तथा
वयं राजहितं कुर्मः साधयामो ऽस्य मेदिनीम्
tadyathā sa bhiṣagbuddhyā cakre rājahitaṃ tathā
vayaṃ rājahitaṃ kurmaḥ sādhayāmo 'sya medinīm
- 19
परिपन्थी च तत्रैकः प्रद्योतो मगधेश्वरः
पार्ष्णिग्राहः स हि सदा पश्चात्कोपं करोति नः
paripanthī ca tatraikaḥ pradyoto magadheśvaraḥ
pārṣṇigrāhaḥ sa hi sadā paścātkopaṃ karoti naḥ
- 20
तत्तस्य कन्यकारत्नमस्ति पद्मावतीति यत्
तद् अस्य वत्सराजस्य कृते याचामहे वयम्
tattasya kanyakāratnamasti padmāvatīti yat
tad asya vatsarājasya kṛte yācāmahe vayam
- 21
छन्नां वासवदत्तां च स्थापयित्वा स्वबुद्धितः
दत्त्वाग्निं वासके ब्रूमो देवी दग्धेति सर्वतः
channāṃ vāsavadattāṃ ca sthāpayitvā svabuddhitaḥ
dattvāgniṃ vāsake brūmo devī dagdheti sarvataḥ
- 22
नान्यथा तां सुतां राज्ञे ददाति मगधाधिपः
एतदर्थं स हि मया प्रार्थितः पूर्वमुक्तवान्
nānyathā tāṃ sutāṃ rājñe dadāti magadhādhipaḥ
etadarthaṃ sa hi mayā prārthitaḥ pūrvamuktavān
- 23
नाहं वत्सेश्वरायैतां दास्याम्यात्माधिकां सुताम्
तस्य वासवदत्तायां स्नेहो हि सुमहानिति
nāhaṃ vatseśvarāyaitāṃ dāsyāmyātmādhikāṃ sutām
tasya vāsavadattāyāṃ sneho hi sumahāniti
- 24
सत्यां देव्यां च वत्सेशो नैवान्यां परिणेष्यति
देवी दग्धेति जातायां ख्यातौ सर्वं तु सेत्स्यति
satyāṃ devyāṃ ca vatseśo naivānyāṃ pariṇeṣyati
devī dagdheti jātāyāṃ khyātau sarvaṃ tu setsyati
- 25
पद्मावत्यां च लब्धायां संबन्धी मगधाधिपः
पश्चात्कोपं न कुरुते सहायत्वं च गच्छति
padmāvatyāṃ ca labdhāyāṃ saṃbandhī magadhādhipaḥ
paścātkopaṃ na kurute sahāyatvaṃ ca gacchati
- 26
ततः पूर्वां दिशं जेतुं गच्छामो ऽन्याश्च तत्क्रमात्
इत्थं वत्सेश्वरस्यैतां साधयामो ऽखिलां भुवम्
tataḥ pūrvāṃ diśaṃ jetuṃ gacchāmo 'nyāśca tatkramāt
itthaṃ vatseśvarasyaitāṃ sādhayāmo 'khilāṃ bhuvam
- 27
कृतोद्योगेषु चास्मासु पृथिवीमेष भूपतिः
प्राप्नुयादेव पूर्वं हि दिव्या वागेवमब्रवीत्
kṛtodyogeṣu cāsmāsu pṛthivīmeṣa bhūpatiḥ
prāpnuyādeva pūrvaṃ hi divyā vāgevamabravīt
- 28
श्रुत्वेति मन्त्रिवृषभाद्वचो यौगन्धरायणात्
साहसं चैतदाशङ्क्य रुमण्वांस्तमभाषत
śrutveti mantrivṛṣabhādvaco yaugandharāyaṇāt
sāhasaṃ caitadāśaṅkya rumaṇvāṃstamabhāṣata
- 29
व्याजः पद्मावतीहेतोः क्रियमाणः कदाचन
दोषायास्माकमेव स्यात्तथा ह्यत्र कथां शृणु
vyājaḥ padmāvatīhetoḥ kriyamāṇaḥ kadācana
doṣāyāsmākameva syāttathā hyatra kathāṃ śṛṇu
- 30
अस्ति माकन्दिका नाम नगरी जाह्नवीतटे
तस्यां मौनव्रतः कश्चिदासीत्प्रव्राजकः पुरा
asti mākandikā nāma nagarī jāhnavītaṭe
tasyāṃ maunavrataḥ kaścidāsītpravrājakaḥ purā

