83 shlokas
- 1
ततः स वत्सराज्यं च प्राप्य पित्रा समर्पितम्
कौशाम्ब्यवस्थितः सम्यक्छशासोदयनः प्रजाः
tataḥ sa vatsarājyaṃ ca prāpya pitrā samarpitam
kauśāmbyavasthitaḥ samyakchaśāsodayanaḥ prajāḥ
- 2
यौगन्धरायणाद्येषु भरं विन्यस्य मन्त्रिषु
बभूव स शनै राजा सुखेष्वेकान्ततत्परः
yaugandharāyaṇādyeṣu bharaṃ vinyasya mantriṣu
babhūva sa śanai rājā sukheṣvekāntatatparaḥ
- 3
सदा सिषेवे मृगयां वीणां घोषवतीं च ताम्
दत्तां वासुकिना पूर्वं नक्तंदिनमवादयत्
sadā siṣeve mṛgayāṃ vīṇāṃ ghoṣavatīṃ ca tām
dattāṃ vāsukinā pūrvaṃ naktaṃdinamavādayat
- 4
तत्तन्त्रीकलनिर्ह्रादमोहमन्त्रवशीकृतान्
अनिनाय च संयम्य सदा मत्तान्वनद्विपान्
tattantrīkalanirhrādamohamantravaśīkṛtān
anināya ca saṃyamya sadā mattānvanadvipān
- 5
स वारनारीवक्त्रेन्दुप्रतिमालंकृतां सुराम्
मन्त्रिणां च मुखच्छायां वत्सराजः समं पपौ
sa vāranārīvaktrendupratimālaṃkṛtāṃ surām
mantriṇāṃ ca mukhacchāyāṃ vatsarājaḥ samaṃ papau
- 6
कुलरूपानुरूपा मे भार्या क्वापि न विद्यते
एका वासवदत्ताख्या कन्यका श्रूयते परम्
kularūpānurūpā me bhāryā kvāpi na vidyate
ekā vāsavadattākhyā kanyakā śrūyate param
- 7
कथं प्राप्येत सा चेति चिन्तामेकामुवाह सः
सो ऽपि चण्डमहासेन उज्जयिन्याम् अचिन्तयत्
kathaṃ prāpyeta sā ceti cintāmekāmuvāha saḥ
so 'pi caṇḍamahāsena ujjayinyām acintayat
- 8
तुल्यो मद्दुहितुर्भर्ता जगत्यस्मिन्न विद्यते
अस्ति चोदयनो नाम विपक्षः स च मे सदा
tulyo madduhiturbhartā jagatyasminna vidyate
asti codayano nāma vipakṣaḥ sa ca me sadā
- 9
तत्कथं नाम जामाता वश्यश्च नियतं भवेत्
उपायस्त्व् एक एवास्ति यद् अटव्यां भ्रमत्य् असौ
tatkathaṃ nāma jāmātā vaśyaśca niyataṃ bhavet
upāyastv eka evāsti yad aṭavyāṃ bhramaty asau
- 10
एकाकी द्विरदान्बध्नन्मृगयाव्यसनी नृपः
तेन छिद्रेण तं युक्त्यावष्टभ्यानाययाम्य् अहम्
ekākī dviradānbadhnanmṛgayāvyasanī nṛpaḥ
tena chidreṇa taṃ yuktyāvaṣṭabhyānāyayāmy aham
- 11
गान्धर्वज्ञस्य तस्यैतां सुतां शिष्यीकरोमि च
ततश्चास्यां स्वयं तस्य चक्षुः स्निह्येद् असंशयम्
gāndharvajñasya tasyaitāṃ sutāṃ śiṣyīkaromi ca
tataścāsyāṃ svayaṃ tasya cakṣuḥ snihyed asaṃśayam
- 12
एवं स मम जामाता वश्यश्च नियतं भवेत्
नान्यो ऽस्त्युपायः को ऽप्यत्र येन वश्यो भवेच्च सः
evaṃ sa mama jāmātā vaśyaśca niyataṃ bhavet
nānyo 'styupāyaḥ ko 'pyatra yena vaśyo bhavecca saḥ
- 13
इति संचिन्त्य तत्सिद्ध्यै स गत्वा चण्डिकागृहम्
चण्डीमभ्यर्च्य तुष्टाव चक्रे ऽस्या उपयाचितम्
iti saṃcintya tatsiddhyai sa gatvā caṇḍikāgṛham
caṇḍīmabhyarcya tuṣṭāva cakre 'syā upayācitam
- 14
एतत्सम्पत्स्यते राजन्नचिराद्वाञ्छितं तव
इति शुश्राव तत्रासावशरीरां सरस्वतीम्
etatsampatsyate rājannacirādvāñchitaṃ tava
iti śuśrāva tatrāsāvaśarīrāṃ sarasvatīm
- 15
ततस्तुष्टः समागत्य बुद्धदत्तेन मन्त्रिणा
सह चण्डमहासेनस्तमेवार्थमचिन्तयत्
tatastuṣṭaḥ samāgatya buddhadattena mantriṇā
saha caṇḍamahāsenastamevārthamacintayat
- 16
मानोद्धतो वीतलोभो रक्तभृत्यो महाबलः
असाध्यो ऽपि स सामादेः साम्ना तावन्निरूप्यताम्
mānoddhato vītalobho raktabhṛtyo mahābalaḥ
asādhyo 'pi sa sāmādeḥ sāmnā tāvannirūpyatām
- 17
इति संमन्त्र्य स नृपो दूतमेकं समादिशत्
गच्छ मद्वचनाद्ब्रूहि वत्सराजमिदं वचः
iti saṃmantrya sa nṛpo dūtamekaṃ samādiśat
gaccha madvacanādbrūhi vatsarājamidaṃ vacaḥ
- 18
मत्पुत्री तव गान्धर्वे शिष्या भवितुमिच्छति
स्नेहस्ते ऽस्मासु चेत्तत्त्वं ताम् इहैवैत्य शिक्षय
matputrī tava gāndharve śiṣyā bhavitumicchati
snehaste 'smāsu cettattvaṃ tām ihaivaitya śikṣaya
- 19
इत्युक्त्वा प्रेषितस्तेन दूतो गत्वा न्यवेदयत्
कौशाम्ब्यां वत्सराजाय संदेशं तं तथैव सः
ityuktvā preṣitastena dūto gatvā nyavedayat
kauśāmbyāṃ vatsarājāya saṃdeśaṃ taṃ tathaiva saḥ
- 20
वत्सराजो ऽपि तच्छ्रुत्वा दूतादनुचितं वचः
यौगन्धरायणस्येदमेकान्ते मन्त्रिणो ऽब्रवीत्
vatsarājo 'pi tacchrutvā dūtādanucitaṃ vacaḥ
yaugandharāyaṇasyedamekānte mantriṇo 'bravīt
- 21
किमेतत्तेन संदिष्टं सदर्पं मम भूभुजा
एवं संदिशतस्तस्य को ऽभिप्रायो दुरात्मनः
kimetattena saṃdiṣṭaṃ sadarpaṃ mama bhūbhujā
evaṃ saṃdiśatastasya ko 'bhiprāyo durātmanaḥ
- 22
इत्युक्तो वत्सराजेन तदा यौगन्धरायणः
उवाचैनं महामन्त्री स स्वामिहितनिष्ठुरः
ityukto vatsarājena tadā yaugandharāyaṇaḥ
uvācainaṃ mahāmantrī sa svāmihitaniṣṭhuraḥ
- 23
भुवि व्यसनिताख्यातिः प्ररूढा ते लतेव या
इदं तस्या महाराज कषायकटुकं फलम्
bhuvi vyasanitākhyātiḥ prarūḍhā te lateva yā
idaṃ tasyā mahārāja kaṣāyakaṭukaṃ phalam
- 24
स हि त्वां रागिणं मत्वा कन्यारत्नेन लोभयन्
नीत्वा चण्डमहासेनो बद्ध्वा स्वीकर्तुमिच्छति
sa hi tvāṃ rāgiṇaṃ matvā kanyāratnena lobhayan
nītvā caṇḍamahāseno baddhvā svīkartumicchati
- 25
तन्मुञ्च व्यसनानि त्वं सुखेन हि परैर्नृपाः
सीदन्तस्तेषु गृह्यन्ते खातेष्विव वनद्विपाः
tanmuñca vyasanāni tvaṃ sukhena hi parairnṛpāḥ
sīdantasteṣu gṛhyante khāteṣviva vanadvipāḥ
- 26
इत्य् उक्तो मन्त्रिणा धीरः प्रतिदूतं व्यसर्जयत्
स वत्सराजस्तं चण्डमहासेननृपं प्रति
ity ukto mantriṇā dhīraḥ pratidūtaṃ vyasarjayat
sa vatsarājastaṃ caṇḍamahāsenanṛpaṃ prati
- 27
संदिदेश च यद्यस्ति वाञ्छा मच्छिष्यतां प्रति
त्वत्पुत्र्यास्तदिहैवैषा भवता प्रेष्यतामिति
saṃdideśa ca yadyasti vāñchā macchiṣyatāṃ prati
tvatputryāstadihaivaiṣā bhavatā preṣyatāmiti
- 28
एवं कृत्वा च सचिवान्वत्सराजो जगाद सः
यामि चण्डमहासेनमिह बद्ध्वानयामि तम्
evaṃ kṛtvā ca sacivānvatsarājo jagāda saḥ
yāmi caṇḍamahāsenamiha baddhvānayāmi tam
- 29
तच्छ्रुत्वा तम् उवाचाग्र्यो मन्त्री यौगन्धरायणः
न चैतच्छक्यते राजन्कर्तुं नैव च युज्यते
tacchrutvā tam uvācāgryo mantrī yaugandharāyaṇaḥ
na caitacchakyate rājankartuṃ naiva ca yujyate
- 30
स हि प्रभाववान्राजा स्वीकार्यश्च तव प्रभो
तथा च तद्गतं सर्वं शृण्विदं कथयामि ते
sa hi prabhāvavānrājā svīkāryaśca tava prabho
tathā ca tadgataṃ sarvaṃ śṛṇvidaṃ kathayāmi te

