90 shlokas
- 1
गौरीनवपरिष्वङ्गे विभोः स्वेदाम्बु पातु वः
नेत्राग्निभीत्या कामेन वारुणास्त्रमिवाहितम्
gaurīnavapariṣvaṅge vibhoḥ svedāmbu pātu vaḥ
netrāgnibhītyā kāmena vāruṇāstramivāhitam
- 2
कैलासे धूर्जटेर्वक्त्रात्पुष्पदन्तं गणोत्तमम्
तस्माद्वररुचीभूतात्काणभूतिं च भूतले
kailāse dhūrjaṭervaktrātpuṣpadantaṃ gaṇottamam
tasmādvararucībhūtātkāṇabhūtiṃ ca bhūtale
- 3
काणभूतेर्गुणाढ्यं च गुणाढ्यात्सातवाहनम्
यत्प्राप्तं शृणुतेदं तद्विद्याधरकथाद्भुतम्
kāṇabhūterguṇāḍhyaṃ ca guṇāḍhyātsātavāhanam
yatprāptaṃ śṛṇutedaṃ tadvidyādharakathādbhutam
- 4
अस्ति वत्स इति ख्यातो देशो दर्पोपशान्तये
स्वर्गस्य निर्मितो धात्रा प्रतिमल्ल इव क्षितौ
asti vatsa iti khyāto deśo darpopaśāntaye
svargasya nirmito dhātrā pratimalla iva kṣitau
- 5
कौशाम्बी नाम तत्रास्ति मध्यभागे महापुरी
लक्ष्मीविलासवसतिर्भूतलस्येव कर्णिका
kauśāmbī nāma tatrāsti madhyabhāge mahāpurī
lakṣmīvilāsavasatirbhūtalasyeva karṇikā
- 6
तस्यां राजा शतानीकः पाण्डवान्वयसंभवः
जनमेजयपुत्रो ऽभूत्पौत्रो राज्ञः परीक्षितः
tasyāṃ rājā śatānīkaḥ pāṇḍavānvayasaṃbhavaḥ
janamejayaputro 'bhūtpautro rājñaḥ parīkṣitaḥ
- 7
अभिमन्युप्रपौत्रश्च यस्यादिपुरुषो ऽर्जुनः
त्रिपुरारिभुजस्तम्भदृष्टदोर्दण्डविक्रमः
abhimanyuprapautraśca yasyādipuruṣo 'rjunaḥ
tripurāribhujastambhadṛṣṭadordaṇḍavikramaḥ
- 8
कलत्रं भूरभूत्तस्य राज्ञी विष्णुमती तथा
एका रत्नानि सुषुवे न तावदपरा सुतम्
kalatraṃ bhūrabhūttasya rājñī viṣṇumatī tathā
ekā ratnāni suṣuve na tāvadaparā sutam
- 9
एकदा मृगयासङ्गाद्भ्राम्यतश्चास्य भूपतेः
अभूच्छाण्डिल्यमुनिना समं परिचयो वने
ekadā mṛgayāsaṅgādbhrāmyataścāsya bhūpateḥ
abhūcchāṇḍilyamuninā samaṃ paricayo vane
- 10
सो ऽस्य पुत्रार्थिनो राज्ञः कौशाम्बीमेत्य साधितम्
मन्त्रपूतं चरुं राज्ञीं प्राशयन्मुनिसत्तमः
so 'sya putrārthino rājñaḥ kauśāmbīmetya sādhitam
mantrapūtaṃ caruṃ rājñīṃ prāśayanmunisattamaḥ
- 11
ततस्तस्य सुतो जज्ञे सहस्रानीकसंज्ञकः
शुशुभे स पिता तेन विनयेन गुणो यथा
tatastasya suto jajñe sahasrānīkasaṃjñakaḥ
śuśubhe sa pitā tena vinayena guṇo yathā
- 12
युवराजं क्रमात्कृत्वा शतानीको ऽथ तं सुतम्
संभोगैरेव राजाभून्न तु भूभारचिन्तनैः
yuvarājaṃ kramātkṛtvā śatānīko 'tha taṃ sutam
saṃbhogaireva rājābhūnna tu bhūbhāracintanaiḥ
- 13
अथासुरैः समं युद्धे प्राप्ते साहायकेच्छया
दूतस्तस्मै विसृष्टो ऽभूद्राज्ञे शक्रेण मातलिः
athāsuraiḥ samaṃ yuddhe prāpte sāhāyakecchayā
dūtastasmai visṛṣṭo 'bhūdrājñe śakreṇa mātaliḥ
- 14
ततो युगंधराख्यस्य हस्ते धूर्यस्य मन्त्रिणः
सुप्रतीकाभिधानस्य मुख्यसेनापतेश्च सः
tato yugaṃdharākhyasya haste dhūryasya mantriṇaḥ
supratīkābhidhānasya mukhyasenāpateśca saḥ
- 15
समर्प्य पुत्रं राज्यं च निहन्तुमसुरान्रणे
शक्रान्तिकं शतानीकः सह मातलिना ययौ
samarpya putraṃ rājyaṃ ca nihantumasurānraṇe
śakrāntikaṃ śatānīkaḥ saha mātalinā yayau
- 16
असुरान्यमदंष्ट्रादीन्बहून्पश्यति वासवे
हत्वा तत्रैव सङ्ग्रामे प्राप मृत्युं स भूपतिः
asurānyamadaṃṣṭrādīnbahūnpaśyati vāsave
hatvā tatraiva saṅgrāme prāpa mṛtyuṃ sa bhūpatiḥ
- 17
मातल्यानीतदेहं च देवी तं नृपमन्वगात्
राजलक्ष्मीश्च तत्पुत्रं सहस्रानीकमाश्रयत्
mātalyānītadehaṃ ca devī taṃ nṛpamanvagāt
rājalakṣmīśca tatputraṃ sahasrānīkamāśrayat
- 18
चित्रं तस्मिन्समारूढे पित्र्यं सिंहासनं नृपे
भरेण सर्वतो राज्ञां शिरांसि नतिमाययुः
citraṃ tasminsamārūḍhe pitryaṃ siṃhāsanaṃ nṛpe
bhareṇa sarvato rājñāṃ śirāṃsi natimāyayuḥ
- 19
ततः शक्रः सुहृत्पुत्रं विपक्षविजयोत्सवे
स्वर्गं सहस्रानीकं तं निनाय प्रेष्य मातलिम्
tataḥ śakraḥ suhṛtputraṃ vipakṣavijayotsave
svargaṃ sahasrānīkaṃ taṃ nināya preṣya mātalim
- 20
स तत्र नन्दने देवान्क्रीडतः कामिनीसखान्
दृष्ट्वा स्वोचितभार्यार्थी राजा शोकम् इवाविशत्
sa tatra nandane devānkrīḍataḥ kāminīsakhān
dṛṣṭvā svocitabhāryārthī rājā śokam ivāviśat
- 21
विज्ञायैतमभिप्रायं तमुवाचाथ वासवः
राजन्नलं विषादेन वाञ्छेयं तव सेत्स्यति
vijñāyaitamabhiprāyaṃ tamuvācātha vāsavaḥ
rājannalaṃ viṣādena vāñcheyaṃ tava setsyati
- 22
उत्पन्ना हि क्षितौ भार्या तुल्या ते पूर्वनिर्मिता
इमं च शृणु वृत्तान्तमत्र ते वर्णयाम्यहम्
utpannā hi kṣitau bhāryā tulyā te pūrvanirmitā
imaṃ ca śṛṇu vṛttāntamatra te varṇayāmyaham
- 23
पुरा पितामहं द्रष्टुमगच्छं तत्सभामहम्
विधूमो नाम पश्चाच्च ममैको वसुरागमत्
purā pitāmahaṃ draṣṭumagacchaṃ tatsabhāmaham
vidhūmo nāma paścācca mamaiko vasurāgamat
- 24
स्थितेष्वस्मासु तत्रैव विरिञ्चं द्रष्टुमप्सराः
आगादलम्बुषा नाम वातविस्रंसितांशुका
sthiteṣvasmāsu tatraiva viriñcaṃ draṣṭumapsarāḥ
āgādalambuṣā nāma vātavisraṃsitāṃśukā
- 25
तां दृष्ट्वैव स कामस्य वशं वसुरुपागमत्
साप्यप्सरा झगित्यासीत्तद्रूपाकृष्टलोचना
tāṃ dṛṣṭvaiva sa kāmasya vaśaṃ vasurupāgamat
sāpyapsarā jhagityāsīttadrūpākṛṣṭalocanā
- 26
तद् आलोक्य ममापश्यन्मुखं कमलसंभवः
अभिप्रायं विदित्वास्य तावहं शप्तवान्क्रुधा
tad ālokya mamāpaśyanmukhaṃ kamalasaṃbhavaḥ
abhiprāyaṃ viditvāsya tāvahaṃ śaptavānkrudhā
- 27
मर्त्यलोके ऽवतारो ऽस्तु युवयोर् अविनीतयोः
भविष्यथश्च तत्रैव युवां भार्यापती इति
martyaloke 'vatāro 'stu yuvayor avinītayoḥ
bhaviṣyathaśca tatraiva yuvāṃ bhāryāpatī iti
- 28
स वसुस्त्वं समुत्पन्नः सहस्रानीकभूपते
शतानीकस्य तनयो भूषणं शशिनः कुले
sa vasustvaṃ samutpannaḥ sahasrānīkabhūpate
śatānīkasya tanayo bhūṣaṇaṃ śaśinaḥ kule
- 29
साप्यप्सरा अयोध्यायां कृतवर्मनृपात्मजा
जाता मृगावती नाम सा ते भार्या भविष्यति
sāpyapsarā ayodhyāyāṃ kṛtavarmanṛpātmajā
jātā mṛgāvatī nāma sā te bhāryā bhaviṣyati
- 30
इतीन्द्रवाक्यपवनैरुद्भूतो हृदि भूपतेः
सस्नेहे तस्य झगिति प्राज्वलन्मदनानलः
itīndravākyapavanairudbhūto hṛdi bhūpateḥ
sasnehe tasya jhagiti prājvalanmadanānalaḥ

