13 shlokas
- 1
यथा कन्या स्वयम् अभियोगसाध्या न तथा दूत्या
परस्त्रियस्तु सूक्ष्मभावा दूतीसाध्या न तथात्मनेत्याचार्याः
yathā kanyā svayam abhiyogasādhyā na tathā dūtyā
parastriyastu sūkṣmabhāvā dūtīsādhyā na tathātmanetyācāryāḥ
- 2
सर्वत्र शक्तिविषये स्वयं साधनम् उपपन्नतरकं दुरुपपादत्वात्तस्य दूतीप्रयोग इति वात्स्यायनः
sarvatra śaktiviṣaye svayaṃ sādhanam upapannatarakaṃ durupapādatvāttasya dūtīprayoga iti vātsyāyanaḥ
- 3
प्रथमसाहसा अनियन्त्रणसंभाषाश्च स्वयं प्रतार्याः
तद्विपरीताश्च दूत्येति प्रायोवादः
prathamasāhasā aniyantraṇasaṃbhāṣāśca svayaṃ pratāryāḥ
tadviparītāśca dūtyeti prāyovādaḥ
- 4
स्वयम् अभियोक्ष्यमाणस्त्व् आदाव् एव परिचयं कुर्यात्
svayam abhiyokṣyamāṇastv ādāv eva paricayaṃ kuryāt
- 5
तस्याः स्वाभाविकं दर्शनं प्रायत्निकं च
स्वाभाविकम् आत्मनो भवनसंनिकर्षे प्रायत्निकं मित्रज्ञातिमहामात्रवैद्यभवनसंनिकर्षे विवाहयज्ञोत्सवव्यसनोद्यानगमनादिषु
tasyāḥ svābhāvikaṃ darśanaṃ prāyatnikaṃ ca
svābhāvikam ātmano bhavanasaṃnikarṣe prāyatnikaṃ mitrajñātimahāmātravaidyabhavanasaṃnikarṣe vivāhayajñotsavavyasanodyānagamanādiṣu
- 6
दर्शने चास्याः सततं साकारं प्रेक्षणं केशसंयमनं नखाछुरणम् आभरणप्रह्लादनम् अधरओष्ठविमर्दनं तास्ताश्च लीला वयस्यैः सह प्रेक्षमाणायास्तत्सम्बद्धाः परापदेशिन्यश्च कथास्त्यागोपभोगप्रकाशनं सख्युर् उत्सङ्गनिषण्णस्य साङ्गभङ्गं जृम्भणम् एकभ्रूक्षेपणं मन्दवाक्यता तद्वाक्यश्रवणं ताम् उद्दिश्य बालेनान्यजनेन वा सहान्योपदिष्टा द्व्यर्था कथा तस्यां स्वयं मनोरथावेदनम् अन्यापदेशेन ताम् एवोद्दिश्य बालचुम्बनम् आलिङ्गनं च जिह्वया चास्य ताम्बूलदानं प्रदेशिन्या हनुदेशघट्टनं तत्तद्यथायोगं यथावकाशं च प्रयोक्तव्यम्
तस्याश्चाङ्कगतस्य बालस्य लालनं बालक्रीडनकानां चास्य दानं ग्रहणं तेन संनिकृष्टत्वात्कथायोजनं तत्संभाषणक्षमेण जनेन च प्रीतिम् आसाद्य कार्यं तदनुबन्धं च गमनागमनस्य योजनं संश्रये चास्यास्ताम् अपश्यतो नाम कामसूत्रसंकथा
darśane cāsyāḥ satataṃ sākāraṃ prekṣaṇaṃ keśasaṃyamanaṃ nakhāchuraṇam ābharaṇaprahlādanam adharaoṣṭhavimardanaṃ tāstāśca līlā vayasyaiḥ saha prekṣamāṇāyāstatsambaddhāḥ parāpadeśinyaśca kathāstyāgopabhogaprakāśanaṃ sakhyur utsaṅganiṣaṇṇasya sāṅgabhaṅgaṃ jṛmbhaṇam ekabhrūkṣepaṇaṃ mandavākyatā tadvākyaśravaṇaṃ tām uddiśya bālenānyajanena vā sahānyopadiṣṭā dvyarthā kathā tasyāṃ svayaṃ manorathāvedanam anyāpadeśena tām evoddiśya bālacumbanam āliṅganaṃ ca jihvayā cāsya tāmbūladānaṃ pradeśinyā hanudeśaghaṭṭanaṃ tattadyathāyogaṃ yathāvakāśaṃ ca prayoktavyam
tasyāścāṅkagatasya bālasya lālanaṃ bālakrīḍanakānāṃ cāsya dānaṃ grahaṇaṃ tena saṃnikṛṣṭatvātkathāyojanaṃ tatsaṃbhāṣaṇakṣameṇa janena ca prītim āsādya kāryaṃ tadanubandhaṃ ca gamanāgamanasya yojanaṃ saṃśraye cāsyāstām apaśyato nāma kāmasūtrasaṃkathā
- 7
प्रसृते तु परिचये तस्या हस्ते न्यासं निक्षेपं च निदध्यात्
तत्प्रतिदिनं प्रतिक्षणं चैकदेशतो गृह्णीयात्
सौगन्धिकं पूगफलानि च
ताम् आत्मनो दारैः सह विस्रम्भगोष्ठ्यां विविक्तासने च योजयेत्नित्यदर्शनार्थं विश्वासनार्थं च
सुवर्णकारमणिकारवैकटिकनीलीकुसुम्भरञ्जकादिषु च कामार्थिन्यां सहात्मनो वश्यैश्चैषां तत्संपादने स्वयं प्रयतेत
तदनुष्ठाननिरतस्य लोकविदितो दीर्घकालं संदर्शनयोगः
तस्मिंश्चान्येषाम् अपि कर्मणाम् अनुसंधानम्
येन कर्मणा द्रव्येण कौशलेन चार्थिनी स्यात्तस्य प्रयोगम् उत्पत्तिम् आगमम् उपायं विज्ञानं चात्मायत्तं दर्शयेत्
पूर्वप्रवृत्तेषु लोकचरितेषु द्रव्यगुणपरीक्षासु च तया तत्परिजनेन च सह विवादः
तत्र निर्दिष्टानि पणितानि तेष्व् एनां प्राश्निकत्वेन योजयेत्
तया तु विवदमानो ऽत्यन्ताद्भुतम् इति ब्रूयाद् इति परिचयकारणानि
prasṛte tu paricaye tasyā haste nyāsaṃ nikṣepaṃ ca nidadhyāt
tatpratidinaṃ pratikṣaṇaṃ caikadeśato gṛhṇīyāt
saugandhikaṃ pūgaphalāni ca
tām ātmano dāraiḥ saha visrambhagoṣṭhyāṃ viviktāsane ca yojayetnityadarśanārthaṃ viśvāsanārthaṃ ca
suvarṇakāramaṇikāravaikaṭikanīlīkusumbharañjakādiṣu ca kāmārthinyāṃ sahātmano vaśyaiścaiṣāṃ tatsaṃpādane svayaṃ prayateta
tadanuṣṭhānaniratasya lokavidito dīrghakālaṃ saṃdarśanayogaḥ
tasmiṃścānyeṣām api karmaṇām anusaṃdhānam
yena karmaṇā dravyeṇa kauśalena cārthinī syāttasya prayogam utpattim āgamam upāyaṃ vijñānaṃ cātmāyattaṃ darśayet
pūrvapravṛtteṣu lokacariteṣu dravyaguṇaparīkṣāsu ca tayā tatparijanena ca saha vivādaḥ
tatra nirdiṣṭāni paṇitāni teṣv enāṃ prāśnikatvena yojayet
tayā tu vivadamāno 'tyantādbhutam iti brūyād iti paricayakāraṇāni
- 8
कृतपरिचयां दर्शितेङ्गिताकारां कन्याम् इवोपायतो ऽभियुञ्जीतेति
प्रायेण तत्र सूक्ष्मा अभियोगाः
कन्यानाम् असंप्रयुक्तत्वात्
इतरासु तान् एव स्फुटम् उपदध्यात्
सम्प्रयुक्तत्वात्
संदर्शिताकारायां निर्भिन्नसद्भावायां समुपभोगव्यतिकरे तदीयान्युपयुञ्जीत
तत्र महार्हगन्धम् उत्तरीयं कुसुमं च आत्मीयं स्याद् अङ्गुलीयकं च
तद्धस्ताद्गृहीतताम्बूलया गोष्ठीगमनोद्यतस्य केशहस्तपुष्पयाचनम्
तत्र महार्हगन्धं स्पृहणीयं स्वनखदशनपदचिह्नितं साकारं दद्यात्
अधिकैर् अधिकैश्चाभियोगैः साध्वसविच्छेदनम्
kṛtaparicayāṃ darśiteṅgitākārāṃ kanyām ivopāyato 'bhiyuñjīteti
prāyeṇa tatra sūkṣmā abhiyogāḥ
kanyānām asaṃprayuktatvāt
itarāsu tān eva sphuṭam upadadhyāt
samprayuktatvāt
saṃdarśitākārāyāṃ nirbhinnasadbhāvāyāṃ samupabhogavyatikare tadīyānyupayuñjīta
tatra mahārhagandham uttarīyaṃ kusumaṃ ca ātmīyaṃ syād aṅgulīyakaṃ ca
taddhastādgṛhītatāmbūlayā goṣṭhīgamanodyatasya keśahastapuṣpayācanam
tatra mahārhagandhaṃ spṛhaṇīyaṃ svanakhadaśanapadacihnitaṃ sākāraṃ dadyāt
adhikair adhikaiścābhiyogaiḥ sādhvasavicchedanam
- 9
क्रमेण च विविक्तदेशे गमनम् आलिङ्गनं चुम्बनं ताम्बूलस्य ग्राहणं दानान्ते द्रव्याणां परिवर्तनं गुह्यदेशाभिमर्शनं चेत्यभियोगाः
krameṇa ca viviktadeśe gamanam āliṅganaṃ cumbanaṃ tāmbūlasya grāhaṇaṃ dānānte dravyāṇāṃ parivartanaṃ guhyadeśābhimarśanaṃ cetyabhiyogāḥ
- 10
यत्र चैकाभियुक्ता न तत्रापराम् अभियुञ्जीत
तत्र या वृद्धानुभूतविषया प्रियोपग्रहैश्च ताम् उपगृह्णीयात्
yatra caikābhiyuktā na tatrāparām abhiyuñjīta
tatra yā vṛddhānubhūtaviṣayā priyopagrahaiśca tām upagṛhṇīyāt
- 11
श्लोकावत्र भवतः
अन्यत्र दृष्टसंचारस्तद्भर्ता यत्र नायकः
न तत्र योषितं कांचित्सुप्रापाम् अपि लङ्घयेत्
ślokāvatra bhavataḥ
anyatra dṛṣṭasaṃcārastadbhartā yatra nāyakaḥ
na tatra yoṣitaṃ kāṃcitsuprāpām api laṅghayet
- 12
शङ्कितां रक्षितां भीतां सश्वश्रूकां च योषितम्
śaṅkitāṃ rakṣitāṃ bhītāṃ saśvaśrūkāṃ ca yoṣitam
- 13
न तर्कयेत मेधावी जानन्प्रत्ययम् आत्मनः
na tarkayeta medhāvī jānanpratyayam ātmanaḥ

