13 shlokas
- 1
प्राचुर्येण कन्याया विविक्तदर्शनस्यालाभे धात्रेयिकां प्रियहिताभ्याम् उपगृह्योपसर्पेत्
prācuryeṇa kanyāyā viviktadarśanasyālābhe dhātreyikāṃ priyahitābhyām upagṛhyopasarpet
- 2
सा चैनाम् अविदिता नाम नायकस्य भूत्वा तद्गुणैर् अनुरञ्जयेत्
तस्याश्च रुच्यान्नायकगुणान्भूयिष्ठम् उपवर्णयेत्
अन्येषां वरपितॄणां दोषान् अभिप्रायविरुद्धान्प्रतिपादयेत्
मातापित्रोश्च गुणान् अभिज्ञतां लुब्धतां च चपलतां च बान्धवानाम्
याश्चान्या अपि समानजातीयाः कन्याः शकुन्तलाद्याः स्वबुद्ध्या भर्तारं प्राप्य सम्प्रयुक्ता मोदन्ते स्म ताश्चास्या निदर्शयेत्
महाकुलेषु सापत्नकैर्बाध्यमाना विद्विष्टा दुःखिताः परित्यक्ताश्च दृश्यन्ते
आयतिं चास्य वर्णयेत्
सुखम् अनुपहतम् एकचारितायां नायिकानुरागं च वर्णयेत्
समनोरथायाश्चास्या अपायं साध्वसं व्रीडां च हेतुभिर् अवच्छिन्द्यात्
दूतीकल्पं च सकलम् आचरेत्
त्वाम् अजानतीम् इव नायको बलाद्ग्रहीष्यतीति तथा सुपरिगृहीतं स्याद् इति योजयेत्
sā cainām aviditā nāma nāyakasya bhūtvā tadguṇair anurañjayet
tasyāśca rucyānnāyakaguṇānbhūyiṣṭham upavarṇayet
anyeṣāṃ varapitṝṇāṃ doṣān abhiprāyaviruddhānpratipādayet
mātāpitrośca guṇān abhijñatāṃ lubdhatāṃ ca capalatāṃ ca bāndhavānām
yāścānyā api samānajātīyāḥ kanyāḥ śakuntalādyāḥ svabuddhyā bhartāraṃ prāpya samprayuktā modante sma tāścāsyā nidarśayet
mahākuleṣu sāpatnakairbādhyamānā vidviṣṭā duḥkhitāḥ parityaktāśca dṛśyante
āyatiṃ cāsya varṇayet
sukham anupahatam ekacāritāyāṃ nāyikānurāgaṃ ca varṇayet
samanorathāyāścāsyā apāyaṃ sādhvasaṃ vrīḍāṃ ca hetubhir avacchindyāt
dūtīkalpaṃ ca sakalam ācaret
tvām ajānatīm iva nāyako balādgrahīṣyatīti tathā suparigṛhītaṃ syād iti yojayet
- 3
प्रतिपन्नाम् अभिप्रेतावकाशवर्तिनीं नायकः श्रोत्रियागाराद् अग्निम् आनाय्य कुशान् आस्तीर्य यथास्मृति हुत्वा च त्रिः परिक्रमेत्
ततो मातरि पितरि च प्रकाशयेत्
अग्निसाक्षिका हि विवाहा न निवर्तन्त इत्याचार्यसमयः
pratipannām abhipretāvakāśavartinīṃ nāyakaḥ śrotriyāgārād agnim ānāyya kuśān āstīrya yathāsmṛti hutvā ca triḥ parikramet
tato mātari pitari ca prakāśayet
agnisākṣikā hi vivāhā na nivartanta ityācāryasamayaḥ
- 4
दूषयित्वा चैनां शनैः स्वजने प्रकाशयेत्
तद्बान्धवाश्च यथा कुलस्याधं परिहरन्तो दण्डभयाच्च तस्मा एवैनां दद्युस्तथा योजयेत्
अनन्तरं च प्रीत्युपग्रहेण रागेण तद्बान्धवान्प्रीणयेद् इति
गान्धर्वेण विवाहेन वा चेष्टेत
dūṣayitvā caināṃ śanaiḥ svajane prakāśayet
tadbāndhavāśca yathā kulasyādhaṃ pariharanto daṇḍabhayācca tasmā evaināṃ dadyustathā yojayet
anantaraṃ ca prītyupagraheṇa rāgeṇa tadbāndhavānprīṇayed iti
gāndharveṇa vivāhena vā ceṣṭeta
- 5
अप्रतिपद्यमानायाम् अन्तश्चारिणीम् अन्यां कुलप्रमदां पूर्वसंसृष्टां प्रीयमाणां चोपगृह्य तया सह विषह्यम् अवकाशम् एनाम् अन्यकार्यापदेशेनानाययेत्
ततः श्रोत्रियागाराद् अग्निम् इति समानं पूर्वेण
apratipadyamānāyām antaścāriṇīm anyāṃ kulapramadāṃ pūrvasaṃsṛṣṭāṃ prīyamāṇāṃ copagṛhya tayā saha viṣahyam avakāśam enām anyakāryāpadeśenānāyayet
tataḥ śrotriyāgārād agnim iti samānaṃ pūrveṇa
- 6
आसन्ने च विवाहे मातरम् अस्यास्तद् अभिमतदोषैर् अनुशयं ग्राहयेत्
ततस्तदनुमतेन प्रातिवेश्याभवने निशि नायकम् आनाय्य श्रोत्रियागाराद् अग्निम् इति समानं पूर्वेण
āsanne ca vivāhe mātaram asyāstad abhimatadoṣair anuśayaṃ grāhayet
tatastadanumatena prātiveśyābhavane niśi nāyakam ānāyya śrotriyāgārād agnim iti samānaṃ pūrveṇa
- 7
भ्रातरम् अस्या वा समानवयसं वेश्यासु परस्त्रीषु वा प्रसक्तम् असुकरेण साहायदानेन प्रियोपग्रहैश्च सुदीर्घकालम् अनुरञ्जयेत्
अन्ते च स्वाभिप्रायं ग्राहयेत्
प्रायेण हि युवानः समानशीलव्यसनवयसां वयस्यानाम् अर्थे जीवितम् अपि त्यजन्ति
ततस्तेनैवान्यकार्यात्ताम् आनाययेत्
विषह्यं सावकाशम् इति समानं पूर्वेण
bhrātaram asyā vā samānavayasaṃ veśyāsu parastrīṣu vā prasaktam asukareṇa sāhāyadānena priyopagrahaiśca sudīrghakālam anurañjayet
ante ca svābhiprāyaṃ grāhayet
prāyeṇa hi yuvānaḥ samānaśīlavyasanavayasāṃ vayasyānām arthe jīvitam api tyajanti
tatastenaivānyakāryāttām ānāyayet
viṣahyaṃ sāvakāśam iti samānaṃ pūrveṇa
- 8
अष्टमीचन्द्रिकादिषु च धात्रेयिका मदनीयम् एनां पाययित्वा किंचिद् आत्मनः कार्यम् उद्दिश्य नायकस्य विषह्यं देशम् आनयेत्
तत्रैनां मदात्संज्ञाम् अप्रतिपद्यमानां दूषयित्वेति समानं पूर्वेण
aṣṭamīcandrikādiṣu ca dhātreyikā madanīyam enāṃ pāyayitvā kiṃcid ātmanaḥ kāryam uddiśya nāyakasya viṣahyaṃ deśam ānayet
tatraināṃ madātsaṃjñām apratipadyamānāṃ dūṣayitveti samānaṃ pūrveṇa
- 9
सुप्तां चैकचारिणीं धात्रेयिकां वारयित्वा संज्ञाम् अप्रतिपद्यमानां दूषयित्वेति समानं पूर्वेण
suptāṃ caikacāriṇīṃ dhātreyikāṃ vārayitvā saṃjñām apratipadyamānāṃ dūṣayitveti samānaṃ pūrveṇa
- 10
ग्रामान्तरम् उद्यानं वा गच्छन्तीं विदित्वा सुसंभृतसहायो नायकस्तदा रक्षिणो वित्रास्य हत्वा वा कन्याम् अपहरेत्
इति विवाहयोगाः
grāmāntaram udyānaṃ vā gacchantīṃ viditvā susaṃbhṛtasahāyo nāyakastadā rakṣiṇo vitrāsya hatvā vā kanyām apaharet
iti vivāhayogāḥ
- 11
पूर्वः पूर्वः प्रधानं स्याद्विवाहो धर्मतः स्थितेः
पूर्वाभावे ततः कार्यो यो य उत्तर उत्तरः
pūrvaḥ pūrvaḥ pradhānaṃ syādvivāho dharmataḥ sthiteḥ
pūrvābhāve tataḥ kāryo yo ya uttara uttaraḥ
- 12
व्यूढानां हि विवाहानाम् अनुरागः फलं यतः
मध्यमो ऽपि हि सद्योगो गान्धर्वस्तेन पूजितः
vyūḍhānāṃ hi vivāhānām anurāgaḥ phalaṃ yataḥ
madhyamo 'pi hi sadyogo gāndharvastena pūjitaḥ
- 13
सुखत्वाद् अबहुक्लेशाद् अपि चावरणाद् इह
अनुरागात्मकत्वाच्च गान्धर्वः प्रवरो मतः
sukhatvād abahukleśād api cāvaraṇād iha
anurāgātmakatvācca gāndharvaḥ pravaro mataḥ

