20 shlokas
- 1
तृतीये वर्षे चूडाकर्म
tṛtīye varṣe cūḍākarma
- 2
आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे ऽग्निम् उपसमाधाय व्याहृतिपर्यन्तं कृत्वा जुहोतीमं मे वरुण
तत्त्वा यामि
त्वं नो अग्ने
स त्वं नो अग्ने
त्वमग्ने अयासि
प्रजापते
यदस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचम्
इति च अत्रैके जयाभ्यातानान्राष्ट्रभृत इत्युपजुह्वति यथा पुरस्तात्
ब्राह्मणानन्नेन परिविष्य पुण्याहं स्वस्त्ययनमृद्धिमिति वाचयित्वापरेणाग्निं प्राङ्मुखः कुमार उपविशति
āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre 'gnim upasamādhāya vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā juhotīmaṃ me varuṇa
tattvā yāmi
tvaṃ no agne
sa tvaṃ no agne
tvamagne ayāsi
prajāpate
yadasya karmaṇo 'tyarīricam
iti ca atraike jayābhyātānānrāṣṭrabhṛta ityupajuhvati yathā purastāt
brāhmaṇānannena pariviṣya puṇyāhaṃ svastyayanamṛddhimiti vācayitvāpareṇāgniṃ prāṅmukhaḥ kumāra upaviśati
- 3
उत्तरतो माता ब्रह्मचारी वानडुहं शकृत्पिण्डं धारयति
uttarato mātā brahmacārī vānaḍuhaṃ śakṛtpiṇḍaṃ dhārayati
- 4
तेनास्य केशान्प्रतिगृह्णाति
tenāsya keśānpratigṛhṇāti
- 5
अथोष्णशीता आपः संसृजति
athoṣṇaśītā āpaḥ saṃsṛjati
- 6
शीतासूष्णा आनीय
आप उन्दन्तु जीवस इति दक्षिणं गोदानमुनत्ति
śītāsūṣṇā ānīya
āpa undantu jīvasa iti dakṣiṇaṃ godānamunatti
- 7
ओषधे त्रायस्वैनम्
इत्यूर्ध्वाग्रामोषधिमन्तर्दधाति
oṣadhe trāyasvainam
ityūrdhvāgrāmoṣadhimantardadhāti
- 8
स्वधिते मैनं हिंसीः
इति क्षुरेणाभिनिदधाति
svadhite mainaṃ hiṃsīḥ
iti kṣureṇābhinidadhāti
- 9
देवश्रूर् एतानि प्रवप इति प्रवपति
devaśrūr etāni pravapa iti pravapati
- 10
एवमितरान्प्रदक्षिणम्
evamitarānpradakṣiṇam
- 11
येनावपत्सविता क्षुरेण सोमस्य राज्ञो वरुणस्य विद्वान्
तेन ब्रह्माणो वपतेदमस्य ऊर्जेमं रय्या वर्चसा संसृजाथ
इति पश्चात्
येन पूषा बृहस्पतेरग्नेरिन्द्रस्य चायुषे ऽवपत्
तेन ते ऽहं वपाम्यसाव् इत्युत्तरतः
यथा ज्योक्सुमना असत्
ज्योक्च सूर्यं दृश इति पुरस्तात्
yenāvapatsavitā kṣureṇa somasya rājño varuṇasya vidvān
tena brahmāṇo vapatedamasya ūrjemaṃ rayyā varcasā saṃsṛjātha
iti paścāt
yena pūṣā bṛhaspateragnerindrasya cāyuṣe 'vapat
tena te 'haṃ vapāmyasāv ityuttarataḥ
yathā jyoksumanā asat
jyokca sūryaṃ dṛśa iti purastāt
- 12
उप्त्वा यथोचितं चूडाः कारयति यथर्षि वा
uptvā yathocitaṃ cūḍāḥ kārayati yatharṣi vā
- 13
संयम्य केशान्
यत्र पूषा बृहस्पतिः सविता सोमो अग्निः
तेभ्यो निधानं बहुधा व्यैच्छन्नन्तरा द्यावापृथवी अपः सुवः
इति गोष्ठ उदुम्बरे दर्भस्तम्बे वा निखनति यो ऽस्य रातिर्भवति
saṃyamya keśān
yatra pūṣā bṛhaspatiḥ savitā somo agniḥ
tebhyo nidhānaṃ bahudhā vyaicchannantarā dyāvāpṛthavī apaḥ suvaḥ
iti goṣṭha udumbare darbhastambe vā nikhanati yo 'sya rātirbhavati
- 14
यथाश्रद्धं ब्राह्मणाय ददाति
yathāśraddhaṃ brāhmaṇāya dadāti
- 15
सर्पिष्मन्तमोदनं नापिताय
sarpiṣmantamodanaṃ nāpitāya
- 16
एवं विहितं षोडशे वर्षे गोदानकर्म
evaṃ vihitaṃ ṣoḍaśe varṣe godānakarma
- 17
सशिखं वापयते
saśikhaṃ vāpayate
- 18
शिखाम् अत्रावशिनष्टीत्येकेषाम्
śikhām atrāvaśinaṣṭītyekeṣām
- 19
अग्निगोदानो वा भवति
agnigodāno vā bhavati
- 20
गुरवे गां ददाति
gurave gāṃ dadāti

