101 shlokas
- 1
अथातो गर्भावक्रान्तिशारीरं व्याख्यास्यामः
इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः
शुद्धे शुक्रार्तवे सत्त्वः स्वकर्मक्लेशचोदितः
गर्भः सम्पद्यते युक्तिवशाद् अग्निरिवारणौ
athāto garbhāvakrāntiśārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ
iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ
śuddhe śukrārtave sattvaḥ svakarmakleśacoditaḥ
garbhaḥ sampadyate yuktivaśād agnirivāraṇau
- 2
बीजात्मकैर्महाभूतैः सूक्ष्मैः सत्त्वानुगैश्च सः
मातुश्चाहाररसजैः क्रमात्कुक्षौ विवर्धते
bījātmakairmahābhūtaiḥ sūkṣmaiḥ sattvānugaiśca saḥ
mātuścāhārarasajaiḥ kramātkukṣau vivardhate
- 3
तेजो यथार्करश्मीनां स्फटिकेन तिरस्कृतम्
नेन्धनं दृश्यते गच्छत्सत्त्वो गर्भाशयं तथा
tejo yathārkaraśmīnāṃ sphaṭikena tiraskṛtam
nendhanaṃ dṛśyate gacchatsattvo garbhāśayaṃ tathā
- 4
कारणानुविधायित्वात्कार्याणां तत्स्वभावता
नानायोन्याकृतीः सत्त्वो धत्ते ऽतो द्रुतलोहवत्
kāraṇānuvidhāyitvātkāryāṇāṃ tatsvabhāvatā
nānāyonyākṛtīḥ sattvo dhatte 'to drutalohavat
- 5
अत एव च शुक्रस्य बाहुल्याज्जायते पुमान्
रक्तस्य स्त्री तयोः साम्ये क्लीबः शुक्रार्तवे पुनः
ata eva ca śukrasya bāhulyājjāyate pumān
raktasya strī tayoḥ sāmye klībaḥ śukrārtave punaḥ
- 6
वायुना बहुशो भिन्ने यथास्वं बह्वपत्यता
वियोनिविकृताकारा जायन्ते विकृतैर्मलैः
vāyunā bahuśo bhinne yathāsvaṃ bahvapatyatā
viyonivikṛtākārā jāyante vikṛtairmalaiḥ
- 7
मासि मासि रजः स्त्रीणां रसजं स्रवति त्र्यहम्
वत्सराद्द्वादशाद् ऊर्ध्वं याति पञ्चाशतः क्षयम्
māsi māsi rajaḥ strīṇāṃ rasajaṃ sravati tryaham
vatsarāddvādaśād ūrdhvaṃ yāti pañcāśataḥ kṣayam
- 8
पूर्णषोडशवर्षा स्त्री पूर्णविंशेन संगता
शुद्धे गर्भाशये मार्गे रक्ते शुक्रे ऽनिले हृदि
pūrṇaṣoḍaśavarṣā strī pūrṇaviṃśena saṃgatā
śuddhe garbhāśaye mārge rakte śukre 'nile hṛdi
- 9
वीर्यवन्तं सुतं सूते ततो न्यूनाब्दयोः पुनः
रोग्यल्पायुरधन्यो वा गर्भो भवति नैव वा
vīryavantaṃ sutaṃ sūte tato nyūnābdayoḥ punaḥ
rogyalpāyuradhanyo vā garbho bhavati naiva vā
- 10
वातादिकुणपग्रन्थिपूयक्षीणमलाह्वयम्
बीजासमर्थं रेतोऽस्रं स्वलिङ्गैर्दोषजं वदेत्
vātādikuṇapagranthipūyakṣīṇamalāhvayam
bījāsamarthaṃ reto'sraṃ svaliṅgairdoṣajaṃ vadet
- 11
रक्तेन कुणपं श्लेष्मवाताभ्यां ग्रन्थिसंनिभम्
पूयाभं रक्तपित्ताभ्यां क्षीणं मारुतपित्ततः
raktena kuṇapaṃ śleṣmavātābhyāṃ granthisaṃnibham
pūyābhaṃ raktapittābhyāṃ kṣīṇaṃ mārutapittataḥ
- 12
कृच्छ्राण्येतान्यसाध्यं तु त्रिदोषं मूत्रविट्प्रभम्
कुर्याद्वातादिभिर्दुष्टे स्वौषधं कुणपे पुनः
kṛcchrāṇyetānyasādhyaṃ tu tridoṣaṃ mūtraviṭprabham
kuryādvātādibhirduṣṭe svauṣadhaṃ kuṇape punaḥ
- 13
धातकीपुष्पखदिरदाडिमार्जुनसाधितम्
पाययेत्सर्पिरथवा विपक्वम् असनादिभिः
dhātakīpuṣpakhadiradāḍimārjunasādhitam
pāyayetsarpirathavā vipakvam asanādibhiḥ
- 14
पलाशभस्माश्मभिदा ग्रन्थ्याभे पूयरेतसि
परूषकवटादिभ्यां क्षीणे शुक्रकरी क्रिया
palāśabhasmāśmabhidā granthyābhe pūyaretasi
parūṣakavaṭādibhyāṃ kṣīṇe śukrakarī kriyā
- 15
संशुद्धो विट्प्रभे सर्पिर्हिङ्गुसेव्यादिसाधितम्
पिबेद्ग्रन्थ्यार्तवे पाठाव्योषवृक्षकजं जलम्
saṃśuddho viṭprabhe sarpirhiṅgusevyādisādhitam
pibedgranthyārtave pāṭhāvyoṣavṛkṣakajaṃ jalam
- 16
पेयं कुणपपूयास्रे चन्दनं वक्ष्यते तु यत्
गुह्यरोगे च तत्सर्वं कार्यं सोत्तरवस्तिकम्
peyaṃ kuṇapapūyāsre candanaṃ vakṣyate tu yat
guhyaroge ca tatsarvaṃ kāryaṃ sottaravastikam
- 17
शुक्रं शुक्लं गुरु स्निग्धं मधुरं बहलं बहु
घृतमाक्षिकतैलाभं सद्गर्भायार्तवं पुनः
śukraṃ śuklaṃ guru snigdhaṃ madhuraṃ bahalaṃ bahu
ghṛtamākṣikatailābhaṃ sadgarbhāyārtavaṃ punaḥ
- 18
लाक्षारसशशास्राभं धौतं यच्च विरज्यते
शुद्धशुक्रार्तवं स्वस्थं संरक्तं मिथुनं मिथः
lākṣārasaśaśāsrābhaṃ dhautaṃ yacca virajyate
śuddhaśukrārtavaṃ svasthaṃ saṃraktaṃ mithunaṃ mithaḥ
- 19
स्नेहैः पुंसवनैः स्निग्धं शुद्धं शीलितबस्तिकम्
नरं विशेषात्क्षीराज्यैर्मधुरौषधसंस्कृतैः
snehaiḥ puṃsavanaiḥ snigdhaṃ śuddhaṃ śīlitabastikam
naraṃ viśeṣātkṣīrājyairmadhurauṣadhasaṃskṛtaiḥ
- 20
नारीं तैलेन माषैश्च पित्तलैः समुपाचरेत्
क्षामप्रसन्नवदनां स्फुरच्छ्रोणिपयोधराम्
nārīṃ tailena māṣaiśca pittalaiḥ samupācaret
kṣāmaprasannavadanāṃ sphuracchroṇipayodharām
- 21
स्रस्ताक्षिकुक्षिं पुंस्कामां विद्याद् ऋतुमतीं स्त्रियम्
पद्मं संकोचम् आयाति दिने ऽतीते यथा तथा
srastākṣikukṣiṃ puṃskāmāṃ vidyād ṛtumatīṃ striyam
padmaṃ saṃkocam āyāti dine 'tīte yathā tathā
- 22
ऋतावतीते योनिः सा शुक्रं नातः प्रतीच्छति
मासेनोपचितं रक्तं धमनीभ्याम् ऋतौ पुनः
ṛtāvatīte yoniḥ sā śukraṃ nātaḥ pratīcchati
māsenopacitaṃ raktaṃ dhamanībhyām ṛtau punaḥ
- 23
ईषत्कृष्णं विगन्धं च वायुर्योनिमुखान्नुदेत्
ततः पुष्पेक्षणाद् एव कल्याणध्यायिनी त्र्यहम्
īṣatkṛṣṇaṃ vigandhaṃ ca vāyuryonimukhānnudet
tataḥ puṣpekṣaṇād eva kalyāṇadhyāyinī tryaham
- 24
मृजालङ्काररहिता दर्भसंस्तरशायिनी
क्षैरेयं यावकं स्तोकं कोष्ठशोधनकर्षणम्
mṛjālaṅkārarahitā darbhasaṃstaraśāyinī
kṣaireyaṃ yāvakaṃ stokaṃ koṣṭhaśodhanakarṣaṇam
- 25
पर्णे शरावे हस्ते वा भुञ्जीत ब्रह्मचारिणी
चतुर्थे ऽह्नि ततः स्नाता शुक्लमाल्याम्बरा शुचिः
parṇe śarāve haste vā bhuñjīta brahmacāriṇī
caturthe 'hni tataḥ snātā śuklamālyāmbarā śuciḥ
- 26
इच्छन्ती भर्तृसदृशं पुत्रं पश्येत्पुरः पतिम्
ऋतुस्तु द्वादश निशाः पूर्वास्तिस्रो ऽत्र निन्दिताः
icchantī bhartṛsadṛśaṃ putraṃ paśyetpuraḥ patim
ṛtustu dvādaśa niśāḥ pūrvāstisro 'tra ninditāḥ
- 27
एकादशी च युग्मासु स्यात्पुत्रो ऽन्यासु कन्यका
उपाध्यायो ऽथ पुत्रीयं कुर्वीत विधिवद्विधिम्
ekādaśī ca yugmāsu syātputro 'nyāsu kanyakā
upādhyāyo 'tha putrīyaṃ kurvīta vidhivadvidhim
- 28
नमस्कारपरायास्तु शूद्राया मन्त्रवर्जितम्
अवन्ध्य एवं संयोगः स्याद् अपत्यं च कामतः
namaskāraparāyāstu śūdrāyā mantravarjitam
avandhya evaṃ saṃyogaḥ syād apatyaṃ ca kāmataḥ
- 29
सन्तो ह्याहुरपत्यार्थं दम्पत्योः संगतिं रहः
दुरपत्यं कुलाङ्गारो गोत्रे जातं महत्यपि
santo hyāhurapatyārthaṃ dampatyoḥ saṃgatiṃ rahaḥ
durapatyaṃ kulāṅgāro gotre jātaṃ mahatyapi
- 30
इच्छेतां यादृशं पुत्रं तद्रूपचरितांश्च तौ
चिन्तयेतां जनपदांस्तदाचारपरिच्छदौ
icchetāṃ yādṛśaṃ putraṃ tadrūpacaritāṃśca tau
cintayetāṃ janapadāṃstadācāraparicchadau

