14 shlokas
- 1
अथ भिक्षुका मोक्षार्थिनः कुटीचका बहूदका हंसाः परमहंसाश्चेति चतुर्विधा भवन्ति
atha bhikṣukā mokṣārthinaḥ kuṭīcakā bahūdakā haṃsāḥ paramahaṃsāśceti caturvidhā bhavanti
- 2
तत्र कुटीचका गौतमभारद्वाजयाज्ञवल्क्यहारीतप्रभृतीनाम् आश्रमेष्व् अष्टौ ग्रासांश्चरन्तो योगमार्गतत्त्वज्ञा मोक्षम् एव प्रार्थयन्ते
tatra kuṭīcakā gautamabhāradvājayājñavalkyahārītaprabhṛtīnām āśrameṣv aṣṭau grāsāṃścaranto yogamārgatattvajñā mokṣam eva prārthayante
- 3
बहूदकास्त्रिदण्डकमण्डलुकाषायधातुवस्त्रग्रहणवेषधारिणो ब्रह्मर्षिगृहेषु चान्येषु साधुवृत्तेषु मांसलवणपर्युषितान्नं वर्जयन्तः सप्तागारेषु भैक्षं कृत्वा मोक्षम् एव प्रार्थयन्ते
bahūdakāstridaṇḍakamaṇḍalukāṣāyadhātuvastragrahaṇaveṣadhāriṇo brahmarṣigṛheṣu cānyeṣu sādhuvṛtteṣu māṃsalavaṇaparyuṣitānnaṃ varjayantaḥ saptāgāreṣu bhaikṣaṃ kṛtvā mokṣam eva prārthayante
- 4
हंसा नाम ग्रामे चैकरात्रं नगरे पञ्चरात्रं वसन्तस्तदुपरि न वसन्तो गोमूत्रगोमयाहारिणो वा मासोपवासिनो वा नित्यचान्द्रायणव्रतिनो नित्यम् उत्थानम् एव प्रार्थयन्ते
haṃsā nāma grāme caikarātraṃ nagare pañcarātraṃ vasantastadupari na vasanto gomūtragomayāhāriṇo vā māsopavāsino vā nityacāndrāyaṇavratino nityam utthānam eva prārthayante
- 5
परमहंसा नाम वृक्षैकमूले शून्यागारे श्मशाने आवासिनः साम्बरा दिगम्बरा वा
paramahaṃsā nāma vṛkṣaikamūle śūnyāgāre śmaśāne āvāsinaḥ sāmbarā digambarā vā
- 6
न तेषां धर्माधर्मौ सत्यानृते शुद्ध्यशुद्ध्यादि द्वैतम्
na teṣāṃ dharmādharmau satyānṛte śuddhyaśuddhyādi dvaitam
- 7
सर्वसमाः सर्वात्मानः समलोष्टकाञ्चनाः सर्ववर्णेषु भैक्षाचरणं कुर्वन्ति
sarvasamāḥ sarvātmānaḥ samaloṣṭakāñcanāḥ sarvavarṇeṣu bhaikṣācaraṇaṃ kurvanti
- 8
ब्राह्मणानां चातुराश्रम्यं क्षत्रियाणां त्रयाश्रम्यं वैश्यानां द्व्याश्रम्यं विहितं तत्फलं हि सकामं निष्कामं चेति द्विविधं भवति
brāhmaṇānāṃ cāturāśramyaṃ kṣatriyāṇāṃ trayāśramyaṃ vaiśyānāṃ dvyāśramyaṃ vihitaṃ tatphalaṃ hi sakāmaṃ niṣkāmaṃ ceti dvividhaṃ bhavati
- 9
सकामं नामेह संसारे ऽभिवृद्धिं ज्ञात्वा पुत्रलाभाद्यभिकाङ्क्षणम् अन्यत्स्वर्गादिफलकाङ्क्षणं वा
sakāmaṃ nāmeha saṃsāre 'bhivṛddhiṃ jñātvā putralābhādyabhikāṅkṣaṇam anyatsvargādiphalakāṅkṣaṇaṃ vā
- 10
निष्कामं नाम किंचिद् अनभिकाङ्क्ष्य यथाविहितानुष्ठानम् इति
niṣkāmaṃ nāma kiṃcid anabhikāṅkṣya yathāvihitānuṣṭhānam iti
- 11
तत्र निष्कामम्द्विविधं भवति प्रवृत्तिर्निवृत्तिश्चेति
tatra niṣkāmamdvividhaṃ bhavati pravṛttirnivṛttiśceti
- 12
प्रवृत्तिर्नाम संसारम् अनादृत्य संख्यज्ञानं समाश्रित्य प्राणायामासनप्रत्याहारधारणायुक्तो वायुजयं कृत्वाणिमाद्यैश्वर्यप्रापणम्
pravṛttirnāma saṃsāram anādṛtya saṃkhyajñānaṃ samāśritya prāṇāyāmāsanapratyāhāradhāraṇāyukto vāyujayaṃ kṛtvāṇimādyaiśvaryaprāpaṇam
- 13
तत्पुनर् अपि तपःक्षयाज्जन्मप्रापकत्वाद्व्याधिबाहुल्याच्च नाद्रियन्ते परमर्षयः
tatpunar api tapaḥkṣayājjanmaprāpakatvādvyādhibāhulyācca nādriyante paramarṣayaḥ
- 14
निवृत्तिर्नाम लोकानाम् अनित्यत्वं ज्ञात्वा परमात्मनो ऽन्यन्न किंचिद् अस्तीति संसारम् अनादृत्य छित्त्वा भार्यामयं पाशं जितेन्द्रियो भूत्वा शरीरं विहाय क्षेत्रज्ञपरमात्मनोर्योगं कृत्वातीन्द्रियं सर्वजगद्बीजम् अशेषविशेषं नित्यानन्दम् अमृतरसपानवत्सर्वदा तृप्तिकरं परं ज्योतिःप्रवेशकम् इति विज्ञायते
nivṛttirnāma lokānām anityatvaṃ jñātvā paramātmano 'nyanna kiṃcid astīti saṃsāram anādṛtya chittvā bhāryāmayaṃ pāśaṃ jitendriyo bhūtvā śarīraṃ vihāya kṣetrajñaparamātmanoryogaṃ kṛtvātīndriyaṃ sarvajagadbījam aśeṣaviśeṣaṃ nityānandam amṛtarasapānavatsarvadā tṛptikaraṃ paraṃ jyotiḥpraveśakam iti vijñāyate

