19 shlokas
- 1
इहा३ इहा३ इत्य् अभिषुणोति
इन्द्रम् एवैतद् आच्यावयति
बृहद्बृहद् इतीन्द्रम् एवैतद् आच्यावयति
ihā3 ihā3 ity abhiṣuṇoti
indram evaitad ācyāvayati
bṛhadbṛhad itīndram evaitad ācyāvayati
- 2
स शुक्रामन्थिनौ प्रथमौ गृह्णाति
शुक्रवद्ध्य् एतत्सवनम्
अथाग्रयणम्
सर्वेषु ह्य् एष सवनेषु गृह्यते
अथ मरुत्वतीयम् अथोक्थ्यम्
उक्थानि ह्य् अत्रापि भवन्ति
sa śukrāmanthinau prathamau gṛhṇāti
śukravaddhy etatsavanam
athāgrayaṇam
sarveṣu hy eṣa savaneṣu gṛhyate
atha marutvatīyam athokthyam
ukthāni hy atrāpi bhavanti
- 3
तद्धैक उक्थ्यं गृहीत्वाथ मरुत्वतीयं गृह्णन्ति
तद् उ तथा न कुर्यात्
मरुत्वतीयम् एव गृहीत्वाथोक्थ्यं गृह्णीयात्
taddhaika ukthyaṃ gṛhītvātha marutvatīyaṃ gṛhṇanti
tad u tathā na kuryāt
marutvatīyam eva gṛhītvāthokthyaṃ gṛhṇīyāt
- 4
तान्वा एतान्पञ्च ग्रहान्गृह्णाति
एष वै वज्रो यन्माध्यन्दिनः पवमानः
तस्मात्पञ्चदशः पञ्चसामा भवति
पञ्चदशो हि वज्रः
स एतैः पञ्चभिर्ग्रहैः
पञ्च वा इमा अङ्गुलयः
अङ्गुलिभिर्वै प्रहरति
tānvā etānpañca grahāngṛhṇāti
eṣa vai vajro yanmādhyandinaḥ pavamānaḥ
tasmātpañcadaśaḥ pañcasāmā bhavati
pañcadaśo hi vajraḥ
sa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ
pañca vā imā aṅgulayaḥ
aṅgulibhirvai praharati
- 5
इन्द्रो वृत्राय वज्रम्प्रजहार
स वृत्रम्पाप्मानं हत्वा विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे दक्षिणा निनाय
तस्माद् अप्य् एतर्हि यदैवैतेन माध्यन्दिनेन पवमानेन स्तुवते ऽथ विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे दक्षिणा नीयन्ते
तथो एवैष एतैः पञ्चभिर्ग्रहैः पाप्मने द्विषते भ्रातृव्याय वज्रम्प्रहरति
स वृत्रम्पाप्मानं हत्वा विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे दक्षिणा नयति
तस्माद्वा एतान्पञ्च ग्रहान्गृह्णाति
indro vṛtrāya vajramprajahāra
sa vṛtrampāpmānaṃ hatvā vijite 'bhaye 'nāṣṭre dakṣiṇā nināya
tasmād apy etarhi yadaivaitena mādhyandinena pavamānena stuvate 'tha vijite 'bhaye 'nāṣṭre dakṣiṇā nīyante
tatho evaiṣa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ pāpmane dviṣate bhrātṛvyāya vajrampraharati
sa vṛtrampāpmānaṃ hatvā vijite 'bhaye 'nāṣṭre dakṣiṇā nayati
tasmādvā etānpañca grahāngṛhṇāti
- 6
तद्यन्मरुत्वतीयान्गृह्णाति
एतद्वा इन्द्रस्य निष्केवल्यं सवनं यन्माध्यन्दिनं सवनम्
तेन वृत्रम् अजिघांसत्
तेन व्यजिगीषत
मरुतो वा इत्य् अश्वत्थे ऽपक्रम्य तस्थुः
क्षत्रं वा इन्द्रः
विशो मरुतः
विशा वै क्षत्रियो बलवान्भवति
तस्माद् आश्वत्थे ऋतुपात्रे स्याताम्
कार्ष्मर्यमये त्व् एव भवतः
tadyanmarutvatīyāngṛhṇāti
etadvā indrasya niṣkevalyaṃ savanaṃ yanmādhyandinaṃ savanam
tena vṛtram ajighāṃsat
tena vyajigīṣata
maruto vā ity aśvatthe 'pakramya tasthuḥ
kṣatraṃ vā indraḥ
viśo marutaḥ
viśā vai kṣatriyo balavānbhavati
tasmād āśvatthe ṛtupātre syātām
kārṣmaryamaye tv eva bhavataḥ
- 7
तान् इन्द्र उपमन्त्रयांचक्र उप मावर्तध्वम्
युष्माभिर्बलेन वृत्रं हनानीति
ते होचुः किं नस्ततः स्याद् इति
तेभ्य एतौ मरुत्वतीयौ ग्रहाव् अगृह्णात्
tān indra upamantrayāṃcakra upa māvartadhvam
yuṣmābhirbalena vṛtraṃ hanānīti
te hocuḥ kiṃ nastataḥ syād iti
tebhya etau marutvatīyau grahāv agṛhṇāt
- 8
ते होचुर् अपनिधायैनम् ओज उपावर्तामहा इति
त एनम् अपनिधायैवौज उपाववृतुः
तद्वा इन्द्रो ऽस्पृणुतापनिधाय वै मौज उपावृतन्न् इति
te hocur apanidhāyainam oja upāvartāmahā iti
ta enam apanidhāyaivauja upāvavṛtuḥ
tadvā indro 'spṛṇutāpanidhāya vai mauja upāvṛtann iti
- 9
स होवाच सहैव मौजसोपावर्तध्वम् इति
तेभ्यो वै नस्तृतीयं ग्रहं गृहाणेति
तेभ्य एतं तृतीयं ग्रहम् अगृह्णाद् उपयामगृहीतो ऽसि मरुतां त्वौजस इति
त एनं सहैवौजसोपावर्तन्त
तैर्व्यजयत
तैर्वृत्रम् अहन्
क्षत्रं वा इन्द्रः
विशो मरुतः
विशा वै क्षत्रियो बलवान्भवति
तत्क्षत्र एवैतद्बलं दधाति
तस्मान्मरुत्वतीयान्गृह्णाति
sa hovāca sahaiva maujasopāvartadhvam iti
tebhyo vai nastṛtīyaṃ grahaṃ gṛhāṇeti
tebhya etaṃ tṛtīyaṃ graham agṛhṇād upayāmagṛhīto 'si marutāṃ tvaujasa iti
ta enaṃ sahaivaujasopāvartanta
tairvyajayata
tairvṛtram ahan
kṣatraṃ vā indraḥ
viśo marutaḥ
viśā vai kṣatriyo balavānbhavati
tatkṣatra evaitadbalaṃ dadhāti
tasmānmarutvatīyāngṛhṇāti
- 10
स वा इन्द्रायैव मरुत्वते गृह्णीयान्नापि मरुद्भ्यः
स यद्धापि मरुद्भ्यो गृह्णीयात्प्रत्युद्यामिनीं ह क्षत्राय विशं कुर्यात्
अथैतद् इन्द्रम् एवानु मरुत आभजति
तत्क्षत्रायैवैतद्विशं कृतानुकराम् अनुवर्त्मानं करोति
तस्माद् इन्द्रायैव मरुत्वते गृह्णीयान्नापि मरुद्भ्यः
sa vā indrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ
sa yaddhāpi marudbhyo gṛhṇīyātpratyudyāminīṃ ha kṣatrāya viśaṃ kuryāt
athaitad indram evānu maruta ābhajati
tatkṣatrāyaivaitadviśaṃ kṛtānukarām anuvartmānaṃ karoti
tasmād indrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ
- 11
अपक्रमाद् उ हैवैषाम् एतद्बिभयांचकार यद् इमे मन्नापक्रामेयुर्यन्नान्यद्ध्रियेरन्न् इति
तान् एवैतद् अनपक्रमिणो ऽकुरुत
तस्माद् इन्द्रायैव मरुत्वते गृह्णीयान्नापि मरुद्भ्यः
apakramād u haivaiṣām etadbibhayāṃcakāra yad ime mannāpakrāmeyuryannānyaddhriyerann iti
tān evaitad anapakramiṇo 'kuruta
tasmād indrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ
- 12
ऋतुपात्राभ्यां गृह्णाति
ऋतवो वै संवत्सरो यज्ञः
ते ऽदः प्रातःसवने प्रत्यक्षम् अवकल्प्यन्ते यद् ऋतुग्रहान्गृह्णाति
अथैतत्परोक्षम्माध्यन्दिने सवने ऽवकल्पयन्ते यद् ऋतुपात्राभ्याम्मरुत्वतीयान्गृह्णाति
विशो वै मरुतः
अन्नं वै विशः
ऋतवो वा इदं सर्वम् अन्नाद्यम्पचन्ति
तस्माद् ऋतुपात्राभ्याम्मरुत्वतीयान्गृह्णाति
ṛtupātrābhyāṃ gṛhṇāti
ṛtavo vai saṃvatsaro yajñaḥ
te 'daḥ prātaḥsavane pratyakṣam avakalpyante yad ṛtugrahāngṛhṇāti
athaitatparokṣammādhyandine savane 'vakalpayante yad ṛtupātrābhyāmmarutvatīyāngṛhṇāti
viśo vai marutaḥ
annaṃ vai viśaḥ
ṛtavo vā idaṃ sarvam annādyampacanti
tasmād ṛtupātrābhyāmmarutvatīyāngṛhṇāti
- 13
अथातो गृह्णात्य् एवेन्द्र मरुत्व इह पाहि सोमं यथा शार्याते अपिबः सुतस्य
तव प्रणीती तव शूर शर्मन्न् आविवासन्ति कवयः सुयज्ञाः
उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा मरुत्वते
athāto gṛhṇāty evendra marutva iha pāhi somaṃ yathā śāryāte apibaḥ sutasya
tava praṇītī tava śūra śarmann āvivāsanti kavayaḥ suyajñāḥ
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonir indrāya tvā marutvate
- 14
मरुत्वन्तं वृषभं वावृधानम् अकवारिं दिव्यं शासम् इन्द्रम्
विश्वासाहम् अवसे नूतनायोग्रं सहोदाम् इह तं हुवेम
उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा मरुत्वते उपयामगृहीतो ऽसि मरुतां त्वौजस इति तृतीयं ग्रहं गृह्णाति
marutvantaṃ vṛṣabhaṃ vāvṛdhānam akavāriṃ divyaṃ śāsam indram
viśvāsāham avase nūtanāyograṃ sahodām iha taṃ huvema
upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonir indrāya tvā marutvate upayāmagṛhīto 'si marutāṃ tvaujasa iti tṛtīyaṃ grahaṃ gṛhṇāti
- 15
अथ माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति
पाप्मना वा एतद् इन्द्रः संसृष्टो ऽभूद्यद्विशा मरुद्भिः
स यथा विजयस्य कामाय विशा समाने पात्रे ऽश्नीयाद् एवं तद्यद् अस्मा एतं मरुद्भिः समानं ग्रहम् अगृह्णन्
atha māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti
pāpmanā vā etad indraḥ saṃsṛṣṭo 'bhūdyadviśā marudbhiḥ
sa yathā vijayasya kāmāya viśā samāne pātre 'śnīyād evaṃ tadyad asmā etaṃ marudbhiḥ samānaṃ graham agṛhṇan
- 16
तं देवाः सर्वस्मिन्विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे यथेषीकाम्मुञ्जाद्विवृहेद् एवं सर्वस्मात्पाप्मनो व्यवृहन्यन्माहेन्द्रं ग्रहम् अगृह्णन्
तथो एवैष एतद्यथेषीका विमुञ्जा स्याद् एवं सर्वस्मात्पाप्मनो निर्मुच्यते यन्माहेन्द्रं ग्रहम्गृह्णाति
taṃ devāḥ sarvasminvijite 'bhaye 'nāṣṭre yatheṣīkāmmuñjādvivṛhed evaṃ sarvasmātpāpmano vyavṛhanyanmāhendraṃ graham agṛhṇan
tatho evaiṣa etadyatheṣīkā vimuñjā syād evaṃ sarvasmātpāpmano nirmucyate yanmāhendraṃ grahamgṛhṇāti
- 17
यद्व् एव माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति
इन्द्रो वा एष पुरा वृत्रस्य वधात्
अथ वृत्रं हत्वा यथा महाराजो विजिग्यान एवम्महेन्द्रो ऽभवत्
तस्मान्माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति
महान्तम् उ चैवैनम् एतत्खलु करोति वृत्रस्य वधाय
तस्माद्व् एव माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति
शुक्रपात्रेण गृह्णाति
एष वै शुक्रो य एष तपति
एष उ एव महान्
तस्माच्छुक्रपात्रेण गृह्णाति
yadv eva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti
indro vā eṣa purā vṛtrasya vadhāt
atha vṛtraṃ hatvā yathā mahārājo vijigyāna evammahendro 'bhavat
tasmānmāhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti
mahāntam u caivainam etatkhalu karoti vṛtrasya vadhāya
tasmādv eva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti
śukrapātreṇa gṛhṇāti
eṣa vai śukro ya eṣa tapati
eṣa u eva mahān
tasmācchukrapātreṇa gṛhṇāti
- 18
अथातो गृह्णात्य् एव महाꣳ इन्द्रो नृवद् आ चर्षणिप्रा उत द्विबर्हा अमिनः सहोभिः
अस्मद्र्यग्वावृधे वीर्यायोरुः पृथुः सुकृतः कर्तृभिर्भूत्
उपयामगृहीतो ऽसि महेन्द्राय त्वैष ते योनिर्महेन्द्राय त्वेति सादयति
महेन्द्राय ह्य् एनं गृह्णाति
athāto gṛhṇāty eva mahām̐ indro nṛvad ā carṣaṇiprā uta dvibarhā aminaḥ sahobhiḥ
asmadryagvāvṛdhe vīryāyoruḥ pṛthuḥ sukṛtaḥ kartṛbhirbhūt
upayāmagṛhīto 'si mahendrāya tvaiṣa te yonirmahendrāya tveti sādayati
mahendrāya hy enaṃ gṛhṇāti
- 19
अथोपाकृत्यैतां वाचं वदत्य् अभिषोतारो ऽभिषुणुतौलूखलान् उद्वादयताग्नीद् आशिरं विनय सौम्यस्य वित्ताद् इति
ते वै तृतीयसवनायैवाभिषोतारो ऽभिषुण्वन्ति
तृतीयसवनायौलूखलान् उद्वादयन्ति
तृतीयसवनायाग्नीद् आशिरं विनयति
तृतीयसवनाय सौम्यं चरुं श्रपयति
एते वै शुक्रवती रसवती सवने यत्प्रातःसवनं च माध्यन्दिनं च सवनम्
अथैतन्निर्धीतशुक्रं यत्तृतीयसवनम्
तद् एवैतस्मान्माध्यन्दिनात्सवनान्निर्मिमीते
तथो हास्यैतच्छुक्रवद्रसवत्तृतीयसवनम्भवति
तस्माद् एताम् अत्र वाचं वदति
athopākṛtyaitāṃ vācaṃ vadaty abhiṣotāro 'bhiṣuṇutaulūkhalān udvādayatāgnīd āśiraṃ vinaya saumyasya vittād iti
te vai tṛtīyasavanāyaivābhiṣotāro 'bhiṣuṇvanti
tṛtīyasavanāyaulūkhalān udvādayanti
tṛtīyasavanāyāgnīd āśiraṃ vinayati
tṛtīyasavanāya saumyaṃ caruṃ śrapayati
ete vai śukravatī rasavatī savane yatprātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ca savanam
athaitannirdhītaśukraṃ yattṛtīyasavanam
tad evaitasmānmādhyandinātsavanānnirmimīte
tatho hāsyaitacchukravadrasavattṛtīyasavanambhavati
tasmād etām atra vācaṃ vadati

