22 shlokas
- 1
एते उक्त्वा यद् अध्रिगोः परिशिष्टम्भवति तदाह वासो ऽधिवासं हिरण्यम् इत्य् अश्वायोपस्तृणन्ति तस्मिन्न् एनम् अधि संज्ञपयन्ति संज्ञप्तेषु पशुषु पत्न्यः पान्नेजनैर् उदायन्ति चतस्रश्च जायाः कुमारी पञ्चमी चत्वारि च शतान्यनुचरीणाम्
ete uktvā yad adhrigoḥ pariśiṣṭambhavati tadāha vāso 'dhivāsaṃ hiraṇyam ity aśvāyopastṛṇanti tasminn enam adhi saṃjñapayanti saṃjñapteṣu paśuṣu patnyaḥ pānnejanair udāyanti catasraśca jāyāḥ kumārī pañcamī catvāri ca śatānyanucarīṇām
- 2
निष्ठितेषु पान्नेजनेषु महिषीम् अश्वायोपनिपादयन्त्य् अथैनावधिवासेन संप्रोर्णुवन्ति स्वर्गे लोके प्रोर्णुवथाम् इत्य् एष वै स्वर्गो लोको यत्र पशुं संज्ञपयन्ति निरायत्याश्वस्य शिश्नम्महिष्युपस्थे निधत्ते वृषा वाजी रेतोधा रेतो दधात्विति मिथुनस्यैव सर्वत्वाय
niṣṭhiteṣu pānnejaneṣu mahiṣīm aśvāyopanipādayanty athaināvadhivāsena saṃprorṇuvanti svarge loke prorṇuvathām ity eṣa vai svargo loko yatra paśuṃ saṃjñapayanti nirāyatyāśvasya śiśnammahiṣyupasthe nidhatte vṛṣā vājī retodhā reto dadhātviti mithunasyaiva sarvatvāya
- 3
तयोः शयानयोः अश्वं यजमानो ऽभिमेथत्य् उत्सक्थ्या अव गुदं धेहीति तं न कश्चन प्रत्यभिमेथति नेद्यजमानम्प्रतिप्रतिः कश्चिद् असद् इति
tayoḥ śayānayoḥ aśvaṃ yajamāno 'bhimethaty utsakthyā ava gudaṃ dhehīti taṃ na kaścana pratyabhimethati nedyajamānampratipratiḥ kaścid asad iti
- 4
अथाध्वर्युः कुमारीम् अभिमेथति कुमारि हये हये कुमारि यकासकौ शकुन्तिकेति तं कुमारी प्रत्यभिमेथत्य् अध्वर्यो हये हये ऽध्वर्यो यको ऽसकौ शकुन्तक इति
athādhvaryuḥ kumārīm abhimethati kumāri haye haye kumāri yakāsakau śakuntiketi taṃ kumārī pratyabhimethaty adhvaryo haye haye 'dhvaryo yako 'sakau śakuntaka iti
- 5
अथ ब्रह्मा महिषीम् अभिमेथति महिषि हये हये महिषि माता च ते पिता च ते ऽग्रम्वृक्षस्य रोहत इति तस्यै शतं राजपुत्र्यो ऽनुचर्यो भवन्ति ता ब्रह्माणम्प्रत्यभिमेथन्ति ब्रह्मन्हये हये ब्रह्मन्माता च ते पिता च ते ऽग्रे वृक्षस्य क्रीडत इति
atha brahmā mahiṣīm abhimethati mahiṣi haye haye mahiṣi mātā ca te pitā ca te 'gramvṛkṣasya rohata iti tasyai śataṃ rājaputryo 'nucaryo bhavanti tā brahmāṇampratyabhimethanti brahmanhaye haye brahmanmātā ca te pitā ca te 'gre vṛkṣasya krīḍata iti
- 6
अथोद्गाता वावाताम् अभिमेथति वावाते हये हये वावात ऊर्ध्वाम् एनाम् उच्छ्रापयेति तस्यै शतं राजन्या अनुचर्यो भवन्ति ता उद्गातारम्प्रत्यभिमेथन्त्य् उद्गातर्हये हय उद्गातर् ऊर्ध्वम् एनम् उच्छ्रयतादिति
athodgātā vāvātām abhimethati vāvāte haye haye vāvāta ūrdhvām enām ucchrāpayeti tasyai śataṃ rājanyā anucaryo bhavanti tā udgātārampratyabhimethanty udgātarhaye haya udgātar ūrdhvam enam ucchrayatāditi
- 7
अथ होता परिवृक्ताम् अभिमेथति परिवृक्ते हये हये परिवृक्ते यद् अस्या अंहुभेद्या इति तस्यै शतं सूतग्रामण्यां दुहितरो ऽनुचर्यो भवन्ति ता होतारम्प्रत्यभिमेथन्ति होतर्हये हये होतर्यद्देवासो ललामगुमिति
atha hotā parivṛktām abhimethati parivṛkte haye haye parivṛkte yad asyā aṃhubhedyā iti tasyai śataṃ sūtagrāmaṇyāṃ duhitaro 'nucaryo bhavanti tā hotārampratyabhimethanti hotarhaye haye hotaryaddevāso lalāmagumiti
- 8
अथ क्षत्ता पालागलीम् अभिमेथति पालागलि हये हये पालागलि यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टम्पशु मन्यत इति तस्यै शतं क्षात्त्रसंग्रहीतॄणां दुहितरो ऽनुचर्यो भवन्ति ताः क्षत्तारम्प्रत्यभिमेथन्ति क्षत्तर्हये हये क्षत्तर्यद्धरिणो यवम् अत्ति न पुष्टम्बहु मन्यत इति
atha kṣattā pālāgalīm abhimethati pālāgali haye haye pālāgali yaddhariṇo yavam atti na puṣṭampaśu manyata iti tasyai śataṃ kṣāttrasaṃgrahītṝṇāṃ duhitaro 'nucaryo bhavanti tāḥ kṣattārampratyabhimethanti kṣattarhaye haye kṣattaryaddhariṇo yavam atti na puṣṭambahu manyata iti
- 9
सर्वाप्तिर्वा एषा वाचः यद् अभिमेथिकाः सर्वे कामा अश्वमेधे सर्वया वाचा सर्वान्कामान् आप्नवामेत्य् उत्थापयन्ति महिषीं ततस्ता यथेतम्प्रतिपरायन्त्य् अथेतरे सुरभिमतीम् ऋचम् अन्ततो ऽन्वाहुर्दधिक्राव्णो अकारिषमिति
sarvāptirvā eṣā vācaḥ yad abhimethikāḥ sarve kāmā aśvamedhe sarvayā vācā sarvānkāmān āpnavāmety utthāpayanti mahiṣīṃ tatastā yathetampratiparāyanty athetare surabhimatīm ṛcam antato 'nvāhurdadhikrāvṇo akāriṣamiti
- 10
अप वा एतेभ्य आयुर्देवताः क्रामन्ति ये यज्ञे पूताम्वाचम्वदन्ति वाचम् एवैतत्पुनते देवयज्यायै देवतानाम् अनपक्रमाय या च गोमृगे वपा भवति या चाजे तूपरे ते अश्वे प्रत्यवधायाहरन्ति नाश्वस्य वपास्तीति वदन्तो न तथा कुर्याद् अश्वस्यैव प्रत्यक्षम्मेद आहरेत्प्रज्ञाता इतराः
apa vā etebhya āyurdevatāḥ krāmanti ye yajñe pūtāmvācamvadanti vācam evaitatpunate devayajyāyai devatānām anapakramāya yā ca gomṛge vapā bhavati yā cāje tūpare te aśve pratyavadhāyāharanti nāśvasya vapāstīti vadanto na tathā kuryād aśvasyaiva pratyakṣammeda āharetprajñātā itarāḥ
- 12
स होताध्वर्युम्पृच्छति कः स्विद् एकाकी चरतीति तम्प्रत्याह सूर्य एकाकी चरतीति
sa hotādhvaryumpṛcchati kaḥ svid ekākī caratīti tampratyāha sūrya ekākī caratīti
- 13
अथाध्वर्युर्होतारम्पृच्छति किं स्वित्सूर्यसमं ज्योतिरिति तम्प्रत्याह ब्रह्म सूर्यसमं ज्योतिरिति
athādhvaryurhotārampṛcchati kiṃ svitsūryasamaṃ jyotiriti tampratyāha brahma sūryasamaṃ jyotiriti
- 14
अथ ब्रह्मोद्गातारम्पृच्छति पृच्छामि त्वा चितये देवसखेति तम्प्रत्याहापि तेषु त्रिषु पदेष्वस्मीति
atha brahmodgātārampṛcchati pṛcchāmi tvā citaye devasakheti tampratyāhāpi teṣu triṣu padeṣvasmīti
- 15
अथोद्गाता ब्रह्माणम्पृच्छति केष्व् अन्तः पुरुष आविवेशेति तम्प्रत्याह पञ्चस्वन्तः पुरुष आविवेशेति
athodgātā brahmāṇampṛcchati keṣv antaḥ puruṣa āviveśeti tampratyāha pañcasvantaḥ puruṣa āviveśeti
- 16
एतस्याम् उक्तायाम् उत्थाय सदसो ऽधि प्राञ्चो यजमानम् अभ्यायन्त्य् अग्रेण हविर्धाने आसीनम् एत्य यथायतनम्पर्युपविशन्ति
etasyām uktāyām utthāya sadaso 'dhi prāñco yajamānam abhyāyanty agreṇa havirdhāne āsīnam etya yathāyatanamparyupaviśanti
- 17
स होताध्वर्युम्पृच्छति का स्विद् आसीत्पूर्वचित्तिरिति तम्प्रत्याह द्यौर् आसीत्पूर्वचित्तिरिति
sa hotādhvaryumpṛcchati kā svid āsītpūrvacittiriti tampratyāha dyaur āsītpūrvacittiriti
- 18
अथाध्वर्युर्होतारम्पृच्छति क ईम् अरे पिशङ्गिलेति तम्प्रत्याहाजारे पिशङ्गिलेति
athādhvaryurhotārampṛcchati ka īm are piśaṅgileti tampratyāhājāre piśaṅgileti
- 19
अथ ब्रह्मोद्गातारम्पृच्छति कत्य् अस्य विष्ठाः कत्य् अक्षराणीति तम्प्रत्याह षडस्य विष्ठाः शतम् अक्षराणीति
atha brahmodgātārampṛcchati katy asya viṣṭhāḥ katy akṣarāṇīti tampratyāha ṣaḍasya viṣṭhāḥ śatam akṣarāṇīti
- 20
अथोद्गाता ब्रह्माणम्पृच्छति को अस्य वेद भुवनस्य नाभिमिति तम्प्रत्याह वेदाहमस्य भुवनस्य नाभिमिति
athodgātā brahmāṇampṛcchati ko asya veda bhuvanasya nābhimiti tampratyāha vedāhamasya bhuvanasya nābhimiti
- 21
अथाध्वर्युं यजमानः पृच्छति पृच्छामि त्वा परमन्तम्पृथिव्या इति तम्प्रत्याहेयम्वेदिः परो अन्तः पृथिव्या इति
athādhvaryuṃ yajamānaḥ pṛcchati pṛcchāmi tvā paramantampṛthivyā iti tampratyāheyamvediḥ paro antaḥ pṛthivyā iti
- 22
सर्वाप्तिर्वा एषा वाचः यद्ब्रह्मोद्यं सर्वे कामा अश्वमेधे सर्वया वाचा सर्वान्कामान् आप्नवामेति
sarvāptirvā eṣā vācaḥ yadbrahmodyaṃ sarve kāmā aśvamedhe sarvayā vācā sarvānkāmān āpnavāmeti
- 23
उदिते ब्रह्मोद्ये प्रपद्याध्वर्युर्हिरण्मयेन पात्रेण प्राजापत्यम्महिमानं ग्रहं गृह्णाति तस्य पुरोरुग्घिरण्यगर्भः समवर्तताग्र इत्य् अथास्य पुरोनुवाक्या सुभूः स्वयंभूः प्रथम इति होता यक्षत्प्रजापतिमिति प्रैषः प्रजापते न त्वद् एतान्यन्य इति होता यजति वषट्कृते जुहोति यस्ते ऽहन्त्संवत्सरे महिमा संबभूवेति नानुवषट्करोति सर्वहुतं हि जुहोति
udite brahmodye prapadyādhvaryurhiraṇmayena pātreṇa prājāpatyammahimānaṃ grahaṃ gṛhṇāti tasya purorugghiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra ity athāsya puronuvākyā subhūḥ svayaṃbhūḥ prathama iti hotā yakṣatprajāpatimiti praiṣaḥ prajāpate na tvad etānyanya iti hotā yajati vaṣaṭkṛte juhoti yaste 'hantsaṃvatsare mahimā saṃbabhūveti nānuvaṣaṭkaroti sarvahutaṃ hi juhoti

