54 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
भीष्मद्रोणौ महात्मानौ धृतराष्ट्रश्च पार्थिवः
विराटद्रुपदौ चोभौ शङ्खश्चैवोत्तरस्तथा
janamejaya uvāca
bhīṣmadroṇau mahātmānau dhṛtarāṣṭraśca pārthivaḥ
virāṭadrupadau cobhau śaṅkhaścaivottarastathā
- 2
धृष्टकेतुर्जयत्सेनो राजा चैव स सत्यजित्
दुर्योधनसुताश्चैव शकुनिश्चैव सौबलः
dhṛṣṭaketurjayatseno rājā caiva sa satyajit
duryodhanasutāścaiva śakuniścaiva saubalaḥ
- 3
कर्णपुत्राश्च विक्रान्ता राजा चैव जयद्रथः
घटोत्कचादयश्चैव ये चान्ये नानुकीर्तिताः
karṇaputrāśca vikrāntā rājā caiva jayadrathaḥ
ghaṭotkacādayaścaiva ye cānye nānukīrtitāḥ
- 4
ये चान्ये कीर्तितास्तत्र राजानो दीप्तमूर्तयः
स्वर्गे कालं कियन्तं ते तस्थुस्तद् अपि शंस मे
ye cānye kīrtitāstatra rājāno dīptamūrtayaḥ
svarge kālaṃ kiyantaṃ te tasthustad api śaṃsa me
- 5
आहो स्विच्छाश्वतं स्थानं तेषां तत्र द्विजोत्तम
अन्ते वा कर्मणः कां ते गतिं प्राप्ता नरर्षभाः
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं प्रोच्यमानं त्वया द्विज
āho svicchāśvataṃ sthānaṃ teṣāṃ tatra dvijottama
ante vā karmaṇaḥ kāṃ te gatiṃ prāptā nararṣabhāḥ
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ procyamānaṃ tvayā dvija
- 6
सूत उवाच
इत्य् उक्तः स तु विप्रर्षिर् अनुज्ञातो महात्मना
व्यासेन तस्य नृपतेर् आख्यातुम् उपचक्रमे
sūta uvāca
ity uktaḥ sa tu viprarṣir anujñāto mahātmanā
vyāsena tasya nṛpater ākhyātum upacakrame
- 7
वैशंपायन उवाच
गन्तव्यं कर्मणाम् अन्ते सर्वेण मनुजाधिप
शृणु गुह्यम् इदं राजन्देवानां भरतर्षभ
यद् उवाच महातेजा दिव्यचक्षुः प्रतापवान्
vaiśaṃpāyana uvāca
gantavyaṃ karmaṇām ante sarveṇa manujādhipa
śṛṇu guhyam idaṃ rājandevānāṃ bharatarṣabha
yad uvāca mahātejā divyacakṣuḥ pratāpavān
- 8
मुनिः पुराणः कौरव्य पाराशर्यो महाव्रतः
अगाधबुद्धिः सर्वज्ञो गतिज्ञः सर्वकर्मणाम्
muniḥ purāṇaḥ kauravya pārāśaryo mahāvrataḥ
agādhabuddhiḥ sarvajño gatijñaḥ sarvakarmaṇām
- 9
वसून् एव महातेजा भीष्मः प्राप महाद्युतिः
अष्टावेव हि दृश्यन्ते वसवो भरतर्षभ
vasūn eva mahātejā bhīṣmaḥ prāpa mahādyutiḥ
aṣṭāveva hi dṛśyante vasavo bharatarṣabha
- 10
बृहस्पतिं विवेशाथ द्रोणो ह्य् अङ्गिरसां वरम्
कृतवर्मा तु हार्दिक्यः प्रविवेश मरुद्गणम्
bṛhaspatiṃ viveśātha droṇo hy aṅgirasāṃ varam
kṛtavarmā tu hārdikyaḥ praviveśa marudgaṇam
- 11
सनत्कुमारं प्रद्युम्नः प्रविवेश यथागतम्
धृतराष्ट्रो धनेशस्य लोकान्प्राप दुरासदान्
sanatkumāraṃ pradyumnaḥ praviveśa yathāgatam
dhṛtarāṣṭro dhaneśasya lokānprāpa durāsadān
- 12
धृतराष्ट्रेण सहिता गान्धारी च यशस्विनी
पत्नीभ्यां सहितः पाण्डुर्महेन्द्रसदनं ययौ
dhṛtarāṣṭreṇa sahitā gāndhārī ca yaśasvinī
patnībhyāṃ sahitaḥ pāṇḍurmahendrasadanaṃ yayau
- 13
विराटद्रुपदौ चोभौ धृष्टकेतुश्च पार्थिवः
निशठाक्रूरसाम्बाश्च भानुः कम्पो विडूरथः
virāṭadrupadau cobhau dhṛṣṭaketuśca pārthivaḥ
niśaṭhākrūrasāmbāśca bhānuḥ kampo viḍūrathaḥ
- 14
भूरिश्रवाः शलश्चैव भूरिश्च पृथिवीपतिः
उग्रसेनस्तथा कंसो वसुदेवश्च वीर्यवान्
bhūriśravāḥ śalaścaiva bhūriśca pṛthivīpatiḥ
ugrasenastathā kaṃso vasudevaśca vīryavān
- 15
उत्तरश्च सह भ्रात्रा शङ्खेन नरपुंगवः
विश्वेषां देवतानां ते विविशुर्नरसत्तमाः
uttaraśca saha bhrātrā śaṅkhena narapuṃgavaḥ
viśveṣāṃ devatānāṃ te viviśurnarasattamāḥ
- 16
वर्चा नाम महातेजाः सोमपुत्रः प्रतापवान्
सो ऽभिमन्युर्नृसिंहस्य फल्गुनस्य सुतो ऽभवत्
varcā nāma mahātejāḥ somaputraḥ pratāpavān
so 'bhimanyurnṛsiṃhasya phalgunasya suto 'bhavat
- 17
स युद्ध्वा क्षत्रधर्मेण यथा नान्यः पुमान्क्वचित्
विवेश सोमं धर्मात्मा कर्मणो ऽन्ते महारथः
sa yuddhvā kṣatradharmeṇa yathā nānyaḥ pumānkvacit
viveśa somaṃ dharmātmā karmaṇo 'nte mahārathaḥ
- 18
आविवेश रविं कर्णः पितरं पुरुषर्षभ
द्वापरं शकुनिः प्राप धृष्टद्युम्नस्तु पावकम्
āviveśa raviṃ karṇaḥ pitaraṃ puruṣarṣabha
dvāparaṃ śakuniḥ prāpa dhṛṣṭadyumnastu pāvakam
- 19
धृतराष्ट्रात्मजाः सर्वे यातुधाना बलोत्कटाः
ऋद्धिमन्तो महात्मानः शस्त्रपूता दिवं गताः
धर्मम् एवाविशत्क्षत्ता राजा चैव युधिष्ठिरः
dhṛtarāṣṭrātmajāḥ sarve yātudhānā balotkaṭāḥ
ṛddhimanto mahātmānaḥ śastrapūtā divaṃ gatāḥ
dharmam evāviśatkṣattā rājā caiva yudhiṣṭhiraḥ
- 20
अनन्तो भगवान्देवः प्रविवेश रसातलम्
पितामहनियोगाद्धि यो योगाद्गाम् अधारयत्
ananto bhagavāndevaḥ praviveśa rasātalam
pitāmahaniyogāddhi yo yogādgām adhārayat
- 21
षोडशस्त्रीसहस्राणि वासुदेवपरिग्रहः
न्यमज्जन्त सरस्वत्यां कालेन जनमेजय
ताश्चाप्यप्सरसो भूत्वा वासुदेवम् उपागमन्
ṣoḍaśastrīsahasrāṇi vāsudevaparigrahaḥ
nyamajjanta sarasvatyāṃ kālena janamejaya
tāścāpyapsaraso bhūtvā vāsudevam upāgaman
- 22
हतास्तस्मिन्महायुद्धे ये वीरास्तु महारथाः
घटोत्कचादयः सर्वे देवान्यक्षांश्च भेजिरे
hatāstasminmahāyuddhe ye vīrāstu mahārathāḥ
ghaṭotkacādayaḥ sarve devānyakṣāṃśca bhejire
- 23
दुर्योधनसहायाश्च राक्षसाः परिकीर्तिताः
प्राप्तास्ते क्रमशो राजन्सर्वलोकान् अनुत्तमान्
duryodhanasahāyāśca rākṣasāḥ parikīrtitāḥ
prāptāste kramaśo rājansarvalokān anuttamān
- 24
भवनं च महेन्द्रस्य कुबेरस्य च धीमतः
वरुणस्य तथा लोकान्विविशुः पुरुषर्षभाः
bhavanaṃ ca mahendrasya kuberasya ca dhīmataḥ
varuṇasya tathā lokānviviśuḥ puruṣarṣabhāḥ
- 25
एतत्ते सर्वम् आख्यातं विस्तरेण महाद्युते
कुरूणां चरितं कृत्स्नं पाण्डवानां च भारत
etatte sarvam ākhyātaṃ vistareṇa mahādyute
kurūṇāṃ caritaṃ kṛtsnaṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata
- 26
सूत उवाच
एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठात्स राजा जनमेजयः
विस्मितो ऽभवद् अत्यर्थं यज्ञकर्मान्तरेष्व् अथ
sūta uvāca
etacchrutvā dvijaśreṣṭhātsa rājā janamejayaḥ
vismito 'bhavad atyarthaṃ yajñakarmāntareṣv atha
- 27
ततः समापयामासुः कर्म तत्तस्य याजकाः
आस्तीकश्चाभवत्प्रीतः परिमोक्ष्य भुजंगमान्
tataḥ samāpayāmāsuḥ karma tattasya yājakāḥ
āstīkaścābhavatprītaḥ parimokṣya bhujaṃgamān
- 28
ततो द्विजातीन्सर्वांस्तान्दक्षिणाभिर् अतोषयत्
पूजिताश्चापि ते राज्ञा ततो जग्मुर्यथागतम्
tato dvijātīnsarvāṃstāndakṣiṇābhir atoṣayat
pūjitāścāpi te rājñā tato jagmuryathāgatam
- 29
विसर्जयित्वा विप्रांस्तान्राजापि जनमेजयः
ततस्तक्षशिलायाः स पुनर् आयाद्गजाह्वयम्
visarjayitvā viprāṃstānrājāpi janamejayaḥ
tatastakṣaśilāyāḥ sa punar āyādgajāhvayam
- 30
एतत्ते सर्वम् आख्यातं वैशंपायनकीर्तितम्
व्यासाज्ञया समाख्यातं सर्पसत्रे नृपस्य ह
etatte sarvam ākhyātaṃ vaiśaṃpāyanakīrtitam
vyāsājñayā samākhyātaṃ sarpasatre nṛpasya ha

