41 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स्थिते मुहूर्तं पार्थे तु धर्मराजे युधिष्ठिरे
आजग्मुस्तत्र कौरव्य देवाः शक्रपुरोगमाः
vaiśaṃpāyana uvāca
sthite muhūrtaṃ pārthe tu dharmarāje yudhiṣṭhire
ājagmustatra kauravya devāḥ śakrapurogamāḥ
- 2
स्वयं विग्रहवान्धर्मो राजानं प्रसमीक्षितुम्
तत्राजगाम यत्रासौ कुरुराजो युधिष्ठिरः
svayaṃ vigrahavāndharmo rājānaṃ prasamīkṣitum
tatrājagāma yatrāsau kururājo yudhiṣṭhiraḥ
- 3
तेषु भास्वरदेहेषु पुण्याभिजनकर्मसु
समागतेषु देवेषु व्यगमत्तत्तमो नृप
teṣu bhāsvaradeheṣu puṇyābhijanakarmasu
samāgateṣu deveṣu vyagamattattamo nṛpa
- 4
नादृश्यन्त च तास्तत्र यातनाः पापकर्मिणाम्
नदी वैतरणी चैव कूटशाल्मलिना सह
nādṛśyanta ca tāstatra yātanāḥ pāpakarmiṇām
nadī vaitaraṇī caiva kūṭaśālmalinā saha
- 5
लोहकुम्भ्यः शिलाश्चैव नादृश्यन्त भयानकाः
विकृतानि शरीराणि यानि तत्र समन्ततः
ददर्श राजा कौन्तेयस्तान्यदृश्यानि चाभवन्
lohakumbhyaḥ śilāścaiva nādṛśyanta bhayānakāḥ
vikṛtāni śarīrāṇi yāni tatra samantataḥ
dadarśa rājā kaunteyastānyadṛśyāni cābhavan
- 6
ततो वायुः सुखस्पर्शः पुण्यगन्धवहः शिवः
ववौ देवसमीपस्थः शीतलो ऽतीव भारत
tato vāyuḥ sukhasparśaḥ puṇyagandhavahaḥ śivaḥ
vavau devasamīpasthaḥ śītalo 'tīva bhārata
- 7
मरुतः सह शक्रेण वसवश्चाश्विनौ सह
साध्या रुद्रास्तथादित्या ये चान्ये ऽपि दिवौकसः
marutaḥ saha śakreṇa vasavaścāśvinau saha
sādhyā rudrāstathādityā ye cānye 'pi divaukasaḥ
- 8
सर्वे तत्र समाजग्मुः सिद्धाश्च परमर्षयः
यत्र राजा महातेजा धर्मपुत्रः स्थितो ऽभवत्
sarve tatra samājagmuḥ siddhāśca paramarṣayaḥ
yatra rājā mahātejā dharmaputraḥ sthito 'bhavat
- 9
ततः शक्रः सुरपतिः श्रिया परमया युतः
युधिष्ठिरम् उवाचेदं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः
tataḥ śakraḥ surapatiḥ śriyā paramayā yutaḥ
yudhiṣṭhiram uvācedaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ
- 10
युधिष्ठिर महाबाहो प्रीता देवगणास्तव
एह्येहि पुरुषव्याघ्र कृतम् एतावता विभो
सिद्धिः प्राप्ता त्वया राजंल्लोकाश्चाप्यक्षयास्तव
yudhiṣṭhira mahābāho prītā devagaṇāstava
ehyehi puruṣavyāghra kṛtam etāvatā vibho
siddhiḥ prāptā tvayā rājaṃllokāścāpyakṣayāstava
- 11
न च मन्युस्त्वया कार्यः शृणु चेदं वचो मम
अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः
na ca manyustvayā kāryaḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama
avaśyaṃ narakastāta draṣṭavyaḥ sarvarājabhiḥ
- 12
शुभानाम् अशुभानां च द्वौ राशी पुरुषर्षभ
यः पूर्वं सुकृतं भुङ्क्ते पश्चान्निरयम् एति सः
पूर्वं नरकभाग्यस्तु पश्चात्स्वर्गम् उपैति सः
śubhānām aśubhānāṃ ca dvau rāśī puruṣarṣabha
yaḥ pūrvaṃ sukṛtaṃ bhuṅkte paścānnirayam eti saḥ
pūrvaṃ narakabhāgyastu paścātsvargam upaiti saḥ
- 13
भूयिष्ठं पापकर्मा यः स पूर्वं स्वर्गम् अश्नुते
तेन त्वम् एवं गमितो मया श्रेयोऽर्थिना नृप
bhūyiṣṭhaṃ pāpakarmā yaḥ sa pūrvaṃ svargam aśnute
tena tvam evaṃ gamito mayā śreyo'rthinā nṛpa
- 14
व्याजेन हि त्वया द्रोण उपचीर्णः सुतं प्रति
व्याजेनैव ततो राजन्दर्शितो नरकस्तव
vyājena hi tvayā droṇa upacīrṇaḥ sutaṃ prati
vyājenaiva tato rājandarśito narakastava
- 15
यथैव त्वं तथा भीमस्तथा पार्थो यमौ तथा
द्रौपदी च तथा कृष्णा व्याजेन नरकं गताः
yathaiva tvaṃ tathā bhīmastathā pārtho yamau tathā
draupadī ca tathā kṛṣṇā vyājena narakaṃ gatāḥ
- 16
आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव किल्बिषात्
स्वपक्षाश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे
सर्वे स्वर्गम् अनुप्राप्तास्तान्पश्य पुरुषर्षभ
āgaccha naraśārdūla muktāste caiva kilbiṣāt
svapakṣāścaiva ye tubhyaṃ pārthivā nihatā raṇe
sarve svargam anuprāptāstānpaśya puruṣarṣabha
- 17
कर्णश्चैव महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतां वरः
स गतः परमां सिद्धिं यदर्थं परितप्यसे
karṇaścaiva maheṣvāsaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ
sa gataḥ paramāṃ siddhiṃ yadarthaṃ paritapyase
- 18
तं पश्य पुरुषव्याघ्रम् आदित्यतनयं विभो
स्वस्थानस्थं महाबाहो जहि शोकं नरर्षभ
taṃ paśya puruṣavyāghram ādityatanayaṃ vibho
svasthānasthaṃ mahābāho jahi śokaṃ nararṣabha
- 19
भ्रातॄंश्चान्यांस्तथा पश्य स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान्
स्वं स्वं स्थानम् अनुप्राप्तान्व्येतु ते मानसो ज्वरः
bhrātṝṃścānyāṃstathā paśya svapakṣāṃścaiva pārthivān
svaṃ svaṃ sthānam anuprāptānvyetu te mānaso jvaraḥ
- 20
अनुभूय पूर्वं त्वं कृच्छ्रम् इतः प्रभृति कौरव
विहरस्व मया सार्धं गतशोको निरामयः
anubhūya pūrvaṃ tvaṃ kṛcchram itaḥ prabhṛti kaurava
viharasva mayā sārdhaṃ gataśoko nirāmayaḥ
- 21
कर्मणां तात पुण्यानां जितानां तपसा स्वयम्
दानानां च महाबाहो फलं प्राप्नुहि पाण्डव
karmaṇāṃ tāta puṇyānāṃ jitānāṃ tapasā svayam
dānānāṃ ca mahābāho phalaṃ prāpnuhi pāṇḍava
- 22
अद्य त्वां देवगन्धर्वा दिव्याश्चाप्सरसो दिवि
उपसेवन्तु कल्याणं विरजोऽम्बरवाससः
adya tvāṃ devagandharvā divyāścāpsaraso divi
upasevantu kalyāṇaṃ virajo'mbaravāsasaḥ
- 23
राजसूयजितांल्लोकान् अश्वमेधाभिवर्धितान्
प्राप्नुहि त्वं महाबाहो तपसश्च फलं महत्
rājasūyajitāṃllokān aśvamedhābhivardhitān
prāpnuhi tvaṃ mahābāho tapasaśca phalaṃ mahat
- 24
उपर्युपरि राज्ञां हि तव लोका युधिष्ठिर
हरिश्चन्द्रसमाः पार्थ येषु त्वं विहरिष्यसि
uparyupari rājñāṃ hi tava lokā yudhiṣṭhira
hariścandrasamāḥ pārtha yeṣu tvaṃ vihariṣyasi
- 25
मान्धाता यत्र राजर्षिर्यत्र राजा भगीरथः
दौःषन्तिर्यत्र भरतस्तत्र त्वं विहरिष्यसि
māndhātā yatra rājarṣiryatra rājā bhagīrathaḥ
dauḥṣantiryatra bharatastatra tvaṃ vihariṣyasi
- 26
एषा देवनदी पुण्या पार्थ त्रैलोक्यपावनी
आकाशगङ्गा राजेन्द्र तत्राप्लुत्य गमिष्यसि
eṣā devanadī puṇyā pārtha trailokyapāvanī
ākāśagaṅgā rājendra tatrāplutya gamiṣyasi
- 27
अत्र स्नातस्य ते भावो मानुषो विगमिष्यति
गतशोको निरायासो मुक्तवैरो भविष्यसि
atra snātasya te bhāvo mānuṣo vigamiṣyati
gataśoko nirāyāso muktavairo bhaviṣyasi
- 28
एवं ब्रुवति देवेन्द्रे कौरवेन्द्रं युधिष्ठिरम्
धर्मो विग्रहवान्साक्षाद् उवाच सुतम् आत्मनः
evaṃ bruvati devendre kauravendraṃ yudhiṣṭhiram
dharmo vigrahavānsākṣād uvāca sutam ātmanaḥ
- 29
भो भो राजन्महाप्राज्ञ प्रीतो ऽस्मि तव पुत्रक
मद्भक्त्या सत्यवाक्येन क्षमया च दमेन च
bho bho rājanmahāprājña prīto 'smi tava putraka
madbhaktyā satyavākyena kṣamayā ca damena ca
- 30
एषा तृतीया जिज्ञासा तव राजन्कृता मया
न शक्यसे चालयितुं स्वभावात्पार्थ हेतुभिः
eṣā tṛtīyā jijñāsā tava rājankṛtā mayā
na śakyase cālayituṃ svabhāvātpārtha hetubhiḥ

