28 shlokas
- 1
कामश्चतुर्षु वर्णेषु सवर्णतः शास्त्रतश्चानन्यपूर्वायां प्रयुज्यमानः पुत्रीयो यशस्यो लौकिकश्च भवति
kāmaścaturṣu varṇeṣu savarṇataḥ śāstrataścānanyapūrvāyāṃ prayujyamānaḥ putrīyo yaśasyo laukikaśca bhavati
- 2
तद्विपरीत उत्तमवर्णासु परपरिगृहीतासु च
प्रतिषिद्धो ऽवरवर्णास्वनिरवसितासु
वेश्यासु पुनर्भूषु च न शिष्टो न प्रतिषिद्धः
सुखार्थत्वात्
tadviparīta uttamavarṇāsu paraparigṛhītāsu ca
pratiṣiddho 'varavarṇāsvaniravasitāsu
veśyāsu punarbhūṣu ca na śiṣṭo na pratiṣiddhaḥ
sukhārthatvāt
- 3
तत्र नायिकास्तिस्रः कन्या पुनर्भूर्वेश्या च
इति
tatra nāyikāstisraḥ kanyā punarbhūrveśyā ca
iti
- 4
अन्यकारणवशात्परपरिगृहीतापि पाक्षिकी चतुर्थीति गोणिकापुत्रः
anyakāraṇavaśātparaparigṛhītāpi pākṣikī caturthīti goṇikāputraḥ
- 5
स यदा मन्यते स्वैरिणीयम्
sa yadā manyate svairiṇīyam
- 6
अन्यतो ऽपि बहुशो व्यवसितचारित्रा तस्यां वेश्यायाम् इव गमनम् उत्तमवर्णिन्याम् अपि न धर्मपीडां करिष्यति
पुनर्भूर् इयम्
anyato 'pi bahuśo vyavasitacāritrā tasyāṃ veśyāyām iva gamanam uttamavarṇinyām api na dharmapīḍāṃ kariṣyati
punarbhūr iyam
- 7
अन्यपूर्वावरुद्धा नात्र शङ्कास्ति
anyapūrvāvaruddhā nātra śaṅkāsti
- 8
पतिं वा महान्तम् ईश्वरम् अस्मदमित्रसंसृष्टम् इयम् अवगृह्य प्रभुत्वेन चरति
सा मया संसृष्टा स्नेहाद् एनं व्यावर्तयिष्यति
patiṃ vā mahāntam īśvaram asmadamitrasaṃsṛṣṭam iyam avagṛhya prabhutvena carati
sā mayā saṃsṛṣṭā snehād enaṃ vyāvartayiṣyati
- 9
विरसं वा मयि शक्तम् अपकर्तुकामं च प्रकृतिम् आपादयिष्यति
virasaṃ vā mayi śaktam apakartukāmaṃ ca prakṛtim āpādayiṣyati
- 10
तया वा मित्रीकृतेन मित्रकार्यम् अमित्रप्रतीघातम् अन्यद्वा दुष्प्रतिपादकं कार्यं साधयिष्यामि
tayā vā mitrīkṛtena mitrakāryam amitrapratīghātam anyadvā duṣpratipādakaṃ kāryaṃ sādhayiṣyāmi
- 11
संसृष्टो वानया हत्वास्याः पतिम् अस्मद्भाव्यं तदैश्वर्यम् एवम् अधिगमिष्यामि
saṃsṛṣṭo vānayā hatvāsyāḥ patim asmadbhāvyaṃ tadaiśvaryam evam adhigamiṣyāmi
- 12
निरत्ययं वास्या गमनम् अर्थानुबद्धम्
अहं च निःसारत्वात्क्षीणवृत्त्युपायः
सो ऽहम् अनेनोपायेन तद्धनम् अतिमहद् अकृच्छ्राद् अधिगमिष्यामि
मर्मज्ञा वा मयि दृढम् अभिकामा सा माम् अनिच्छन्तं दोषविख्यापनेन दूषयिष्यति
niratyayaṃ vāsyā gamanam arthānubaddham
ahaṃ ca niḥsāratvātkṣīṇavṛttyupāyaḥ
so 'ham anenopāyena taddhanam atimahad akṛcchrād adhigamiṣyāmi
marmajñā vā mayi dṛḍham abhikāmā sā mām anicchantaṃ doṣavikhyāpanena dūṣayiṣyati
- 13
असद्भूतं वा दोषं श्रद्धेयं दुष्परिहारं मयि क्षेप्स्यति येन मे विनाशः स्यात्
asadbhūtaṃ vā doṣaṃ śraddheyaṃ duṣparihāraṃ mayi kṣepsyati yena me vināśaḥ syāt
- 14
आयतिमन्तं वा वश्यं पतिं मत्तो विभिद्य द्विषतः संग्राहयिष्यति
āyatimantaṃ vā vaśyaṃ patiṃ matto vibhidya dviṣataḥ saṃgrāhayiṣyati
- 15
स्वयं वा तैः सह संसृज्येत
मदवरोधानां वा दूषयिता पतिर् अस्यास्तद् अस्याहम् अपि दारान् एव दूषयन्प्रतिकरिष्यामि
svayaṃ vā taiḥ saha saṃsṛjyeta
madavarodhānāṃ vā dūṣayitā patir asyāstad asyāham api dārān eva dūṣayanpratikariṣyāmi
- 16
राजनियोगाच्चान्तर्वर्तिनं शत्रुं वास्य निर्हनिष्यामि
rājaniyogāccāntarvartinaṃ śatruṃ vāsya nirhaniṣyāmi
- 17
यामन्यां कामयिष्ये सास्या वशगा
ताम् अनेन संक्रमेणाधिगमिष्यामि
कन्याम् अलभ्यां वात्माधीनाम् अर्थरूपवतीं मयि संक्रामयिष्यति
ममामित्रो वास्याः पत्या सहैकीभावम् उपगतस्तम् अनया रसेन योजयिष्यामीत्येवमादिभिः कारणैः परस्त्रियम् अपि प्रकुर्वीत
yāmanyāṃ kāmayiṣye sāsyā vaśagā
tām anena saṃkrameṇādhigamiṣyāmi
kanyām alabhyāṃ vātmādhīnām artharūpavatīṃ mayi saṃkrāmayiṣyati
mamāmitro vāsyāḥ patyā sahaikībhāvam upagatastam anayā rasena yojayiṣyāmītyevamādibhiḥ kāraṇaiḥ parastriyam api prakurvīta
- 18
इति साहसिक्यं न केवलं रागाद् एव
एतैर् एव कारणैर्महामात्रसम्बद्धा राजसम्बद्धा वा तत्रैकदेशचारिणी काचिद् अन्या वा कार्यसंपादिनी विधवा पञ्चमीति चारायणः
सैव प्रव्रजिता षष्ठीति सुवर्णनाभः
गणिकाया दुहिता परिचारिका वानन्यपूर्वा सप्तमीति घोटकमुखः
उत्क्रान्तबालभावा कुलयुवतिर् उपचारान्यत्वाद् अष्टमीति गोनर्दीयः
कार्यान्तराभावाद् एतासाम् अपि पूर्वास्वेवोपलक्षणम्तस्माच्चतस्र एव नायिका इति वात्स्यायनः
भिन्नत्वात्तृतीया प्रकृतिः पञ्चमीत्येके
iti sāhasikyaṃ na kevalaṃ rāgād eva
etair eva kāraṇairmahāmātrasambaddhā rājasambaddhā vā tatraikadeśacāriṇī kācid anyā vā kāryasaṃpādinī vidhavā pañcamīti cārāyaṇaḥ
saiva pravrajitā ṣaṣṭhīti suvarṇanābhaḥ
gaṇikāyā duhitā paricārikā vānanyapūrvā saptamīti ghoṭakamukhaḥ
utkrāntabālabhāvā kulayuvatir upacārānyatvād aṣṭamīti gonardīyaḥ
kāryāntarābhāvād etāsām api pūrvāsvevopalakṣaṇamtasmāccatasra eva nāyikā iti vātsyāyanaḥ
bhinnatvāttṛtīyā prakṛtiḥ pañcamītyeke
- 19
एक एव तु सार्वलौकिको नायकः
प्रच्छन्नस्तु द्वितीयः
विशेषालाभात्
उत्तमाधममध्यमतां तु गुणागुणतो विद्यात्
तांस्तूभयोर् अपि गुणागुणान्वैशिके वक्ष्यामः
eka eva tu sārvalaukiko nāyakaḥ
pracchannastu dvitīyaḥ
viśeṣālābhāt
uttamādhamamadhyamatāṃ tu guṇāguṇato vidyāt
tāṃstūbhayor api guṇāguṇānvaiśike vakṣyāmaḥ
- 20
अगम्यास्त्वेवैताः कुष्ठिन्युन्मत्ता पतिता भिन्नरहस्या प्रकाशप्रार्थिनी गतप्राययौवनातिश्वेतातिकृष्णा दुर्गन्धा संबन्धिनी सखी प्रव्रजिता संबन्धिसखिश्रोत्रियराजदाराश्च
agamyāstvevaitāḥ kuṣṭhinyunmattā patitā bhinnarahasyā prakāśaprārthinī gataprāyayauvanātiśvetātikṛṣṇā durgandhā saṃbandhinī sakhī pravrajitā saṃbandhisakhiśrotriyarājadārāśca
- 21
दृष्टपञ्चपुरुषा नागम्या काचिद् अस्तीति बाभ्रवीयाः
dṛṣṭapañcapuruṣā nāgamyā kācid astīti bābhravīyāḥ
- 22
संबन्धिसखिश्रोत्रियराजदारवर्जम् इति गोणिकापुत्रः
saṃbandhisakhiśrotriyarājadāravarjam iti goṇikāputraḥ
- 23
सह पांसुक्रीडितम् उपकारसम्बद्धं समानशीलव्यसनं सहाध्यायिनं यश्चास्य मर्माणि रहस्यानि च विद्यात्यस्य चायं विद्याद्वा धात्रपत्यं सहसंवृद्धं मित्रम्
saha pāṃsukrīḍitam upakārasambaddhaṃ samānaśīlavyasanaṃ sahādhyāyinaṃ yaścāsya marmāṇi rahasyāni ca vidyātyasya cāyaṃ vidyādvā dhātrapatyaṃ sahasaṃvṛddhaṃ mitram
- 24
पितृपैतामहम् अविसंवादकम् अदृष्टवैकृतं वश्यं ध्रुवम् अलोभशीलम् अपरिहार्यम् अमन्त्रविस्रावीति मित्रसंपत्
pitṛpaitāmaham avisaṃvādakam adṛṣṭavaikṛtaṃ vaśyaṃ dhruvam alobhaśīlam aparihāryam amantravisrāvīti mitrasaṃpat
- 25
रजकनापितमालाकारगान्धिकसौरिकभिक्षुकगोपालकताम्बूलिकसौवर्णिकपीठमर्दविटविदूषकादयो मित्राणि
तद्योषिन्मित्राश्च नागरकाः स्युर् इति वात्स्यायनः
rajakanāpitamālākāragāndhikasaurikabhikṣukagopālakatāmbūlikasauvarṇikapīṭhamardaviṭavidūṣakādayo mitrāṇi
tadyoṣinmitrāśca nāgarakāḥ syur iti vātsyāyanaḥ
- 26
यद् उभयोः साधारणम् उभयत्रोदारं विशेषतो नायिकायाः सुविस्रब्धं तत्र दूतकर्म
yad ubhayoḥ sādhāraṇam ubhayatrodāraṃ viśeṣato nāyikāyāḥ suvisrabdhaṃ tatra dūtakarma
- 27
पटुता धार्ष्ट्यम् इङ्गिताकारज्ञता प्रतारणकालज्ञता विषह्यबुद्धित्वं लघ्वी प्रतिपत्तिः सोपाया चेति दूतगुणाः
paṭutā dhārṣṭyam iṅgitākārajñatā pratāraṇakālajñatā viṣahyabuddhitvaṃ laghvī pratipattiḥ sopāyā ceti dūtaguṇāḥ
- 28
भवति चात्र श्लोकः
आत्मवान्मित्रवान्युक्तो भावज्ञो देशकालवित्
अलभ्याम् अप्ययत्नेन स्त्रियं संसाधयेन्नरः
bhavati cātra ślokaḥ
ātmavānmitravānyukto bhāvajño deśakālavit
alabhyām apyayatnena striyaṃ saṃsādhayennaraḥ

