114 shlokas
- 1
नमः शिवाय गुरवे नादबिन्दुकलात्मने
निरञ्जनपदं याति नित्यं तत्र परायणः
namaḥ śivāya gurave nādabindukalātmane
nirañjanapadaṃ yāti nityaṃ tatra parāyaṇaḥ
- 2
अथेदानीं प्रवक्ष्यामि समाधिक्रमम् उत्तमम्
मृत्युघ्नं च सुखोपायं ब्रह्मानन्दकरं परम्
athedānīṃ pravakṣyāmi samādhikramam uttamam
mṛtyughnaṃ ca sukhopāyaṃ brahmānandakaraṃ param
- 3
राजयोगः समाधिश्च उन्मनी च मनोन्मनी
अमरत्वं लयस्तत्त्वं शून्याशून्यं परं पदम्
rājayogaḥ samādhiśca unmanī ca manonmanī
amaratvaṃ layastattvaṃ śūnyāśūnyaṃ paraṃ padam
- 4
अमनस्कं तथाद्वैतं निरालम्बं निरञ्जनम्
जीवन्मुक्तिश्च सहजा तुर्या चेत्य् एकवाचकाः
amanaskaṃ tathādvaitaṃ nirālambaṃ nirañjanam
jīvanmuktiśca sahajā turyā cety ekavācakāḥ
- 5
सलिले सैन्धवं यद्वत्साम्यं भजति योगतः
तथात्ममनसोर् ऐक्यं समाधिर् अभिधीयते
salile saindhavaṃ yadvatsāmyaṃ bhajati yogataḥ
tathātmamanasor aikyaṃ samādhir abhidhīyate
- 6
यदा संक्षीयते प्राणो मानसं च प्रलीयते
तदा समरसत्वं च समाधिर् अभिधीयते
yadā saṃkṣīyate prāṇo mānasaṃ ca pralīyate
tadā samarasatvaṃ ca samādhir abhidhīyate
- 7
तत्समं च द्वयोर् ऐक्यं जीवात्मपरमात्मनोः
प्रणष्टसर्वसंकल्पः समाधिः सो ऽभिधीयते
tatsamaṃ ca dvayor aikyaṃ jīvātmaparamātmanoḥ
praṇaṣṭasarvasaṃkalpaḥ samādhiḥ so 'bhidhīyate
- 8
राजयोगस्य माहात्म्यं को वा जानाति तत्त्वतः
ज्ञानं मुक्तिः स्थितिः सिद्धिर्गुरुवाक्येन लभ्यते
rājayogasya māhātmyaṃ ko vā jānāti tattvataḥ
jñānaṃ muktiḥ sthitiḥ siddhirguruvākyena labhyate
- 9
दुर्लभो विषयत्यागो दुर्लभं तत्त्वदर्शनम्
दुर्लभा सहजावस्था सद्गुरोः करुणां विना
durlabho viṣayatyāgo durlabhaṃ tattvadarśanam
durlabhā sahajāvasthā sadguroḥ karuṇāṃ vinā
- 10
विविधैर् आसनैः कुम्भैर्विचित्रैः करणैर् अपि
प्रबुद्धायां महाशक्तौ प्राणः शून्ये प्रलीयते
vividhair āsanaiḥ kumbhairvicitraiḥ karaṇair api
prabuddhāyāṃ mahāśaktau prāṇaḥ śūnye pralīyate
- 11
उत्पन्नशक्तिबोधस्य त्यक्तनिःशेषकर्मणः
योगिनः सहजावस्था स्वयम् एव प्रजायते
utpannaśaktibodhasya tyaktaniḥśeṣakarmaṇaḥ
yoginaḥ sahajāvasthā svayam eva prajāyate
- 12
सुषुम्णावाहिनि प्राणे शून्ये विशति मानसे
तदा सर्वाणि कर्माणि निर्मूलयति योगवित्
suṣumṇāvāhini prāṇe śūnye viśati mānase
tadā sarvāṇi karmāṇi nirmūlayati yogavit
- 13
अमराय नमस्तुभ्यं सो ऽपि कालस्त्वया जितः
पतितं वदने यस्य जगद् एतच्चराचरम्
amarāya namastubhyaṃ so 'pi kālastvayā jitaḥ
patitaṃ vadane yasya jagad etaccarācaram
- 14
चित्ते समत्वम् आपन्ने वायौ व्रजति मध्यमे
तदामरोली वज्रोली सहजोली प्रजायते
citte samatvam āpanne vāyau vrajati madhyame
tadāmarolī vajrolī sahajolī prajāyate
- 15
ज्ञानं कुतो मनसि सम्भवतीह तावत्प्राणोऽपि जीवति मनो म्रियते न यावत्
प्राणो मनो द्वयम् इदं विलयं नयेद्यो मोक्षं स गच्छति नरो न कथंचिद् अन्यः
jñānaṃ kuto manasi sambhavatīha tāvatprāṇo'pi jīvati mano mriyate na yāvat
prāṇo mano dvayam idaṃ vilayaṃ nayedyo mokṣaṃ sa gacchati naro na kathaṃcid anyaḥ
- 16
ज्ञात्वा सुषुम्णासद्भेदं कृत्वा वायुं च मध्यगम्
स्थित्वा सदैव सुस्थाने ब्रह्मरन्ध्रे निरोधयेत्
jñātvā suṣumṇāsadbhedaṃ kṛtvā vāyuṃ ca madhyagam
sthitvā sadaiva susthāne brahmarandhre nirodhayet
- 17
सूर्यचन्द्रमसौ धत्तः कालं रात्रिंदिवात्मकम्
भोक्त्री सुषुम्ना कालस्य गुह्यम् एतद् उदाहृतम्
sūryacandramasau dhattaḥ kālaṃ rātriṃdivātmakam
bhoktrī suṣumnā kālasya guhyam etad udāhṛtam
- 18
द्वासप्ततिसहस्राणि नाडीद्वाराणि पञ्जरे
सुषुम्णा शाम्भवी शक्तिः शेषास्त्व् एव निरर्थकाः
dvāsaptatisahasrāṇi nāḍīdvārāṇi pañjare
suṣumṇā śāmbhavī śaktiḥ śeṣāstv eva nirarthakāḥ
- 19
वायुः परिचितो यस्माद् अग्निना सह कुण्डलीम्
बोधयित्वा सुषुम्णायां प्रविशेद् अनिरोधतः
vāyuḥ paricito yasmād agninā saha kuṇḍalīm
bodhayitvā suṣumṇāyāṃ praviśed anirodhataḥ
- 20
सुषुम्णावाहिनि प्राणे सिध्यत्य् एव मनोन्मनी
अन्यथा त्व् इतराभ्यासाः प्रयासायैव योगिनाम्
suṣumṇāvāhini prāṇe sidhyaty eva manonmanī
anyathā tv itarābhyāsāḥ prayāsāyaiva yoginām
- 21
पवनो बध्यते येन मनस्तेनैव बध्यते
मनश्च बध्यते येन पवनस्तेन बध्यते
pavano badhyate yena manastenaiva badhyate
manaśca badhyate yena pavanastena badhyate
- 22
हेतुद्वयं तु चित्तस्य वासना च समीरणः
तयोर्विनष्ट एकस्मिन्तौ द्वाव् अपि विनश्यतः
hetudvayaṃ tu cittasya vāsanā ca samīraṇaḥ
tayorvinaṣṭa ekasmintau dvāv api vinaśyataḥ
- 23
मनो यत्र विलीयेत पवनस्तत्र लीयते
पवनो लीयते यत्र मनस्तत्र विलीयते
mano yatra vilīyeta pavanastatra līyate
pavano līyate yatra manastatra vilīyate
- 24
दुग्धाम्बुवत्संमिलिताव् उभौ तौ तुल्यक्रियौ मानसमारुतौ हि
यतो मरुत्तत्र मनःप्रवृत्तिर्यतो मनस्तत्र मरुत्प्रवृत्तिः
dugdhāmbuvatsaṃmilitāv ubhau tau tulyakriyau mānasamārutau hi
yato maruttatra manaḥpravṛttiryato manastatra marutpravṛttiḥ
- 25
तत्रैकनाशाद् अपरस्य नाश एकप्रवृत्तेर् अपरप्रवृत्तिः
अध्वस्तयोश्चेन्द्रियवर्गवृत्तिः प्रध्वस्तयोर्मोक्षपदस्य सिद्धिः
tatraikanāśād aparasya nāśa ekapravṛtter aparapravṛttiḥ
adhvastayoścendriyavargavṛttiḥ pradhvastayormokṣapadasya siddhiḥ
- 26
रसस्य मनसश्चैव चञ्चलत्वं स्वभावतः
रसो बद्धो मनो बद्धं किं न सिध्यति भूतले
rasasya manasaścaiva cañcalatvaṃ svabhāvataḥ
raso baddho mano baddhaṃ kiṃ na sidhyati bhūtale
- 27
मूर्छितो हरते व्याधीन्मृतो जीवयति स्वयम्
बद्धः खेचरतां धत्ते रसो वायुश्च पार्वति
mūrchito harate vyādhīnmṛto jīvayati svayam
baddhaḥ khecaratāṃ dhatte raso vāyuśca pārvati
- 28
मनः स्थैर्यं स्थिरो वायुस्ततो बिन्दुः स्थिरो भवेत्
बिन्दुस्थैर्यात्सदा सत्त्वं पिण्डस्थैर्यं प्रजायते
manaḥ sthairyaṃ sthiro vāyustato binduḥ sthiro bhavet
bindusthairyātsadā sattvaṃ piṇḍasthairyaṃ prajāyate
- 29
इन्द्रियाणां मनो नाथो मनोनाथस्तु मारुतः
मारुतस्य लयो नाथः स लयो नादम् आश्रितः
indriyāṇāṃ mano nātho manonāthastu mārutaḥ
mārutasya layo nāthaḥ sa layo nādam āśritaḥ
- 30
सो ऽयम् एवास्तु मोक्षाख्यो मास्तु वापि मतान्तरे
मनःप्राणलये कश्चिद् आनन्दः सम्प्रवर्तते
so 'yam evāstu mokṣākhyo māstu vāpi matāntare
manaḥprāṇalaye kaścid ānandaḥ sampravartate

