71 shlokas
- 2
प्रणम्य श्रीगुरुं नाथं स्वात्मारामेण योगिना
केवलं राजयोगाय हठविद्योपदिश्यते
praṇamya śrīguruṃ nāthaṃ svātmārāmeṇa yoginā
kevalaṃ rājayogāya haṭhavidyopadiśyate
- 3
भ्रान्त्या बहुमतध्वान्ते राजयोगम् अजानताम्
हठप्रदीपिकां धत्ते स्वात्मारामः कृपाकरः
bhrāntyā bahumatadhvānte rājayogam ajānatām
haṭhapradīpikāṃ dhatte svātmārāmaḥ kṛpākaraḥ
- 4
हठविद्यां हि मत्स्येन्द्रगोरक्षाद्या विजानते
स्वात्मारामो ऽथवा योगी जानीते तत्प्रसादतः
haṭhavidyāṃ hi matsyendragorakṣādyā vijānate
svātmārāmo 'thavā yogī jānīte tatprasādataḥ
- 5
श्र्यादिनाथमत्स्येन्द्रशावरानन्दभैरवाः
चौरङ्गीमीनगोरक्षविरूपाक्षबिलेशयाः
śryādināthamatsyendraśāvarānandabhairavāḥ
cauraṅgīmīnagorakṣavirūpākṣabileśayāḥ
- 6
मन्थानो भैरवो योगी सिद्धिर्बुद्धश्च कन्थडिः
कोरण्टकः सुरानन्दः सिद्धपादश्च चर्पटिः
manthāno bhairavo yogī siddhirbuddhaśca kanthaḍiḥ
koraṇṭakaḥ surānandaḥ siddhapādaśca carpaṭiḥ
- 7
कानेरी पूज्यपादश्च नित्यनाथो निरञ्जनः
कपाली बिन्दुनाथश्च काकचण्डीश्वराह्वयः
kānerī pūjyapādaśca nityanātho nirañjanaḥ
kapālī bindunāthaśca kākacaṇḍīśvarāhvayaḥ
- 8
अल्लामः प्रभुदेवश्च घोडा चोली च टिण्टिणिः
भानुकी नारदेवश्च खण्डः कापालिकस्तथा
allāmaḥ prabhudevaśca ghoḍā colī ca ṭiṇṭiṇiḥ
bhānukī nāradevaśca khaṇḍaḥ kāpālikastathā
- 9
इत्यादयो महासिद्धा हठयोगप्रभावतः
खण्डयित्वा कालदण्डं ब्रह्माण्डे विचरन्ति ते
ityādayo mahāsiddhā haṭhayogaprabhāvataḥ
khaṇḍayitvā kāladaṇḍaṃ brahmāṇḍe vicaranti te
- 10
अशेषतापतप्तानां समाश्रयमठो हठः
अशेषयोगयुक्तानाम् आधारकमठो हठः
aśeṣatāpataptānāṃ samāśrayamaṭho haṭhaḥ
aśeṣayogayuktānām ādhārakamaṭho haṭhaḥ
- 11
हठविद्या परं गोप्या योगिना सिद्धिम् इच्छता
भवेद्वीर्यवती गुप्ता निर्वीर्या तु प्रकाशिता
haṭhavidyā paraṃ gopyā yoginā siddhim icchatā
bhavedvīryavatī guptā nirvīryā tu prakāśitā
- 12
सुराज्ये धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे
धनुःप्रमाणपर्यन्तं शिलाग्निजलवर्जिते
एकान्ते मठिकामध्ये स्थातव्यं हठयोगिना
surājye dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave
dhanuḥpramāṇaparyantaṃ śilāgnijalavarjite
ekānte maṭhikāmadhye sthātavyaṃ haṭhayoginā
- 13
अल्पद्वारम् अरन्ध्रगर्तविवरं नात्युच्चनीचायतं सम्यग्गोमयसान्द्रलिप्तम् अमलं निःशेषजन्तूझितम्
बाह्ये मण्डपवेदिकूपरुचिरं प्राकारसंवेष्टितं प्रोक्तं योगमठस्य लक्षणम् इदं सिद्धैर्हठाभ्यासिभिः
alpadvāram arandhragartavivaraṃ nātyuccanīcāyataṃ samyaggomayasāndraliptam amalaṃ niḥśeṣajantūjhitam
bāhye maṇḍapavedikūparuciraṃ prākārasaṃveṣṭitaṃ proktaṃ yogamaṭhasya lakṣaṇam idaṃ siddhairhaṭhābhyāsibhiḥ
- 14
एवंविधे मठे स्थित्वा सर्वचिन्ताविवर्जितः
गुरूपदिष्टमार्गेण योगम् एव समभ्यसेत्
evaṃvidhe maṭhe sthitvā sarvacintāvivarjitaḥ
gurūpadiṣṭamārgeṇa yogam eva samabhyaset
- 15
अत्याहारः प्रयासश्च प्रजल्पो नियमाग्रहः
जनसङ्गश्च लौल्यं च षड्भिर्योगो विनश्यति
atyāhāraḥ prayāsaśca prajalpo niyamāgrahaḥ
janasaṅgaśca laulyaṃ ca ṣaḍbhiryogo vinaśyati
- 16
उत्साहात्साहसाद्धैर्यात्तत्त्वज्ञानाच्च निश्चयात्
जनसङ्गपरित्यागात्षड्भिर्योगः प्रसिध्यति
utsāhātsāhasāddhairyāttattvajñānācca niścayāt
janasaṅgaparityāgātṣaḍbhiryogaḥ prasidhyati
- 17
अहिंसा सत्यम् अस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा धृतिः
दयार्जवं मिताहारः शौचं चैव यमा दश
ahiṃsā satyam asteyaṃ brahmacaryaṃ kṣamā dhṛtiḥ
dayārjavaṃ mitāhāraḥ śaucaṃ caiva yamā daśa
- 18
तपः संतोष आस्तिक्यं दानम् ईश्वरपूजनम्
सिद्धान्तवाक्यश्रवणं ह्रीमती च तपो हुतम्
tapaḥ saṃtoṣa āstikyaṃ dānam īśvarapūjanam
siddhāntavākyaśravaṇaṃ hrīmatī ca tapo hutam
- 19
नियमा दश सम्प्रोक्ता योगशास्त्रविशारदैः
हठस्य प्रथमाङ्गत्वाद् आसनं पूर्वम् उच्यते
niyamā daśa samproktā yogaśāstraviśāradaiḥ
haṭhasya prathamāṅgatvād āsanaṃ pūrvam ucyate
- 20
कुर्यात्तद् आसनं स्थैर्यम् आरोग्यं चाङ्गलाघवम्
वसिष्ठाद्यैश्च मुनिभिर्मत्स्येन्द्राद्यैश्च योगिभिः
kuryāttad āsanaṃ sthairyam ārogyaṃ cāṅgalāghavam
vasiṣṭhādyaiśca munibhirmatsyendrādyaiśca yogibhiḥ
- 21
अङ्गीकृतान्य् आसनानि कथ्यन्ते कानिचिन्मया
जानूर्वोर् अन्तरे सम्यक्कृत्वा पादतले उभे
aṅgīkṛtāny āsanāni kathyante kānicinmayā
jānūrvor antare samyakkṛtvā pādatale ubhe
- 22
ऋजुकायः समासीनः स्वस्तिकं तत्प्रचक्षते
सव्ये दक्षिणगुल्फं तु पृष्ठपार्श्वे नियोजयेत्
ṛjukāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tatpracakṣate
savye dakṣiṇagulphaṃ tu pṛṣṭhapārśve niyojayet
- 23
दक्षिणे ऽपि तथा सव्यं गोमुखं गोमुखाकृतिः
एकं पादं तथैकस्मिन्विन्यसेद् उरुणि स्थिरम्
dakṣiṇe 'pi tathā savyaṃ gomukhaṃ gomukhākṛtiḥ
ekaṃ pādaṃ tathaikasminvinyased uruṇi sthiram
- 24
इतरस्मिंस्तथा चोरुं वीरासनम् इतीरितम्
गुदं निरुध्य गुल्फाभ्यां व्युत्क्रमेण समाहितः
itarasmiṃstathā coruṃ vīrāsanam itīritam
gudaṃ nirudhya gulphābhyāṃ vyutkrameṇa samāhitaḥ
- 25
कूर्मासनं भवेद् एतद् इति योगविदो विदुः
पद्मासनं तु संस्थाप्य जानूर्वोर् अन्तरे करौ
kūrmāsanaṃ bhaved etad iti yogavido viduḥ
padmāsanaṃ tu saṃsthāpya jānūrvor antare karau
- 26
निवेश्य भूमौ संस्थाप्य व्योमस्थं कुक्कुटासनम्
कुक्कुटासनबन्धस्थो दोर्भ्यां सम्बध्य कन्धराम्
niveśya bhūmau saṃsthāpya vyomasthaṃ kukkuṭāsanam
kukkuṭāsanabandhastho dorbhyāṃ sambadhya kandharām
- 27
भवेत्कूर्मवद् उत्तान एतद् उत्तानकूर्मकम्
पादाङ्गुष्ठौ तु पाणिभ्यां गृहीत्वा श्रवणावधि
bhavetkūrmavad uttāna etad uttānakūrmakam
pādāṅguṣṭhau tu pāṇibhyāṃ gṛhītvā śravaṇāvadhi
- 28
धनुराकर्षणं कुर्याद्धनुरासनम् उच्यते
वामोरुमूलार्पितदक्षपादं जानोर्बहिर्वेष्टितवामपादम्
dhanurākarṣaṇaṃ kuryāddhanurāsanam ucyate
vāmorumūlārpitadakṣapādaṃ jānorbahirveṣṭitavāmapādam
- 29
प्रगृह्य तिष्ठेत्परिवर्तिताङ्गः श्रीमत्स्यनाथोदितम् आसनं स्यात्
मत्स्येन्द्रपीठं जठरप्रदीप्तिं प्रचण्डरुङ्मण्डलखण्डनास्त्रम्
pragṛhya tiṣṭhetparivartitāṅgaḥ śrīmatsyanāthoditam āsanaṃ syāt
matsyendrapīṭhaṃ jaṭharapradīptiṃ pracaṇḍaruṅmaṇḍalakhaṇḍanāstram
- 30
अभ्यासतः कुण्डलिनीप्रबोधं चन्द्रस्थिरत्वं च ददाति पुंसाम्
प्रसार्य पादौ भुवि दण्डरूपौ दोर्भ्यां पदाग्रद्वितयं गृहीत्वा
abhyāsataḥ kuṇḍalinīprabodhaṃ candrasthiratvaṃ ca dadāti puṃsām
prasārya pādau bhuvi daṇḍarūpau dorbhyāṃ padāgradvitayaṃ gṛhītvā
- 31
जानूपरिन्यस्तललाटदेशो वसेद् इदं पश्चिमतानम् आहुः
इति पश्चिमतानम् आसनाग्र्यं पवनं पश्चिमवाहिनं करोति
jānūparinyastalalāṭadeśo vased idaṃ paścimatānam āhuḥ
iti paścimatānam āsanāgryaṃ pavanaṃ paścimavāhinaṃ karoti

