161 shlokas
- 1
चन्दनं गन्धसारं च महार्हं श्वेतचन्दनम्
भद्रश्रियं मलयजं गोशीर्षं तिलपर्णकम्
candanaṃ gandhasāraṃ ca mahārhaṃ śvetacandanam
bhadraśriyaṃ malayajaṃ gośīrṣaṃ tilaparṇakam
- 2
श्रीखण्डं शीतलं स्वादु तिक्तं पित्तविनाशनम्
रक्तप्रसादनं वृष्यमन्तर्दाहापहारकम्
śrīkhaṇḍaṃ śītalaṃ svādu tiktaṃ pittavināśanam
raktaprasādanaṃ vṛṣyamantardāhāpahārakam
- 3
पित्तास्रविषतृड्दाहकृमिघ्नं गुरु रूक्षणम्
सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम्
pittāsraviṣatṛḍdāhakṛmighnaṃ guru rūkṣaṇam
sarvaṃ satiktamadhuraṃ candanaṃ śiśiraṃ param
- 4
रक्तचन्दनमप्यन्यल्लोहितं हरिचन्दनम्
रक्तसारं ताम्रसारं निर्दिष्टं क्षुद्रचन्दनम्
raktacandanamapyanyallohitaṃ haricandanam
raktasāraṃ tāmrasāraṃ nirdiṣṭaṃ kṣudracandanam
- 5
रक्तचन्दनमप्याहू रक्षोघ्नं तिक्तशीतलम्
रक्तोद्रेकहरं हन्ति पित्तकोपं सुदारुणम्
raktacandanamapyāhū rakṣoghnaṃ tiktaśītalam
raktodrekaharaṃ hanti pittakopaṃ sudāruṇam
- 6
कुचन्दनं पतङ्गं च रक्तकाष्ठं सुरङ्गकम्
पत्त्राङ्गं पट्टरागं च पट्टरञ्जनमेव च
kucandanaṃ pataṅgaṃ ca raktakāṣṭhaṃ suraṅgakam
pattrāṅgaṃ paṭṭarāgaṃ ca paṭṭarañjanameva ca
- 7
स्वादु पाकरसे शीतं श्लेष्मलं नातिपित्तलम्
कुचन्दनं तु तिक्तं स्यात्सुगन्धि व्रणरोपणम्
svādu pākarase śītaṃ śleṣmalaṃ nātipittalam
kucandanaṃ tu tiktaṃ syātsugandhi vraṇaropaṇam
- 8
कालीयकं तु पीतं स्यात्तथा नारायणप्रियम्
मलयोत्थं पीतकाष्ठं चतुर्थं हरिचन्दनम्
kālīyakaṃ tu pītaṃ syāttathā nārāyaṇapriyam
malayotthaṃ pītakāṣṭhaṃ caturthaṃ haricandanam
- 9
कालीयकं पवित्राढ्यं शीतलं रक्तपित्तजित्
अथ बर्बरिकं श्वेतं निर्गन्धं बर्बरोद्भवम्
पित्तासृक्कफदाहघ्नं कृमिघ्नं गुरु रूक्षणम्
kālīyakaṃ pavitrāḍhyaṃ śītalaṃ raktapittajit
atha barbarikaṃ śvetaṃ nirgandhaṃ barbarodbhavam
pittāsṛkkaphadāhaghnaṃ kṛmighnaṃ guru rūkṣaṇam
- 10
सर्वाण्येतानि तुल्यानि रसतो वीर्यतस्तथा
गन्धेन तु विशेषः स्यात्पूर्वं श्रेष्ठतमं गुणैः
sarvāṇyetāni tulyāni rasato vīryatastathā
gandhena tu viśeṣaḥ syātpūrvaṃ śreṣṭhatamaṃ guṇaiḥ
- 11
कुङ्कुमं रुधिरं रक्तमसृगस्रं च पीतकम्
काश्मीरं चारु बाह्लीकं संकोचं पिशुनं वरम्
kuṅkumaṃ rudhiraṃ raktamasṛgasraṃ ca pītakam
kāśmīraṃ cāru bāhlīkaṃ saṃkocaṃ piśunaṃ varam
- 12
कुङ्कुमं कटुकं तिक्तमुष्णं श्लेष्मसमीरजित्
व्रणदृष्टिशिरोरोगविषहृत्कायकान्तिकृत्
kuṅkumaṃ kaṭukaṃ tiktamuṣṇaṃ śleṣmasamīrajit
vraṇadṛṣṭiśirorogaviṣahṛtkāyakāntikṛt
- 13
उशीरं चामृणालं स्यादभयं समगन्धिकम्
रणप्रियं वीरतरु वीरं वीरणमूलकम्
uśīraṃ cāmṛṇālaṃ syādabhayaṃ samagandhikam
raṇapriyaṃ vīrataru vīraṃ vīraṇamūlakam
- 14
उशीरं शीतलं तिक्तं दाहकान्तिहरं च तत्
वातघ्नं ज्वरतृण्मेहनुद्रक्तं हन्ति योगतः
uśīraṃ śītalaṃ tiktaṃ dāhakāntiharaṃ ca tat
vātaghnaṃ jvaratṛṇmehanudraktaṃ hanti yogataḥ
- 15
उशीरं स्वेददौर्गन्ध्यपित्तघ्नं स्निग्धतिक्तकम्
प्रियङ्गुः प्रियवल्ली च फलिनी कङ्गुनी प्रिया
वृत्ता गोवन्दनी श्यामा कारम्भा वर्णभेदनी
uśīraṃ svedadaurgandhyapittaghnaṃ snigdhatiktakam
priyaṅguḥ priyavallī ca phalinī kaṅgunī priyā
vṛttā govandanī śyāmā kārambhā varṇabhedanī
- 16
प्रियङ्गुः शीतला तिक्ता मोहदाहविनाशिनी
ज्वरवान्तिहरा रक्तमुद्रिक्तं च प्रसादयेत्
priyaṅguḥ śītalā tiktā mohadāhavināśinī
jvaravāntiharā raktamudriktaṃ ca prasādayet
- 17
तूणिस्तूणीकणः पीततूणिकः कनकस्तथा
कुठेरकः कान्तलको नन्दिवृक्षोऽथ नन्दिकः
tūṇistūṇīkaṇaḥ pītatūṇikaḥ kanakastathā
kuṭherakaḥ kāntalako nandivṛkṣo'tha nandikaḥ
- 18
तूणी त्रिदोषहृद्वृष्यः कण्डूकुष्ठव्रणापहः
गण्डमालापहरणः सन्निपातनिकृन्तनः
tūṇī tridoṣahṛdvṛṣyaḥ kaṇḍūkuṣṭhavraṇāpahaḥ
gaṇḍamālāpaharaṇaḥ sannipātanikṛntanaḥ
- 19
रोचना पिङ्गला पिङ्गा मेध्या गौरी च गोमती
माङ्गल्या वन्दनीयाग्र्या पावनी रुचिरा रुचिः
rocanā piṅgalā piṅgā medhyā gaurī ca gomatī
māṅgalyā vandanīyāgryā pāvanī rucirā ruciḥ
- 20
रोचना पाचनी शीता विषनेत्ररुजो जयेत्
सौभाग्यकरणी भूतग्रहदोषं च नाशयेत्
rocanā pācanī śītā viṣanetrarujo jayet
saubhāgyakaraṇī bhūtagrahadoṣaṃ ca nāśayet
- 21
तुरुष्को यावनः कल्कः पिण्याकः पिण्डितः कपिः
कपिजः कृत्रिमो धूम्रो धूम्रवर्णश्च सिल्हकः
turuṣko yāvanaḥ kalkaḥ piṇyākaḥ piṇḍitaḥ kapiḥ
kapijaḥ kṛtrimo dhūmro dhūmravarṇaśca silhakaḥ
- 22
सुगन्धिः कृतकश्चैव युक्तियुक्तश्च पिण्डकः
कपितैलमिति ख्यातं तथा पिङ्गलनामकम्
sugandhiḥ kṛtakaścaiva yuktiyuktaśca piṇḍakaḥ
kapitailamiti khyātaṃ tathā piṅgalanāmakam
- 23
तुरुष्कः कटुतिक्तोष्णः स्निग्धो वातबलासजित्
स्वादुश्च कटुकः पाके सुरभिर्देवताप्रियः
turuṣkaḥ kaṭutiktoṣṇaḥ snigdho vātabalāsajit
svāduśca kaṭukaḥ pāke surabhirdevatāpriyaḥ
- 24
अगरु प्रवरं लोहं कृमिजग्धमनार्यकम्
कृष्णागरु स्वाद्वगरु योगजं विश्वरूपकम्
agaru pravaraṃ lohaṃ kṛmijagdhamanāryakam
kṛṣṇāgaru svādvagaru yogajaṃ viśvarūpakam
- 25
कटुतिक्तोष्णमगुरु स्निग्धं वातकफापहम्
श्रुतिनेत्ररुजं हन्ति माङ्गल्यं कुष्ठनुत्परम्
kaṭutiktoṣṇamaguru snigdhaṃ vātakaphāpaham
śrutinetrarujaṃ hanti māṅgalyaṃ kuṣṭhanutparam
- 26
कालेयकं ससारं च पीतवर्णं च शब्दतः
वर्णप्रसादनं चैव लघुचन्दनमेव च
kāleyakaṃ sasāraṃ ca pītavarṇaṃ ca śabdataḥ
varṇaprasādanaṃ caiva laghucandanameva ca
- 27
कस्तूरिका मृगमदो मृगनाभिर्मृगाण्डजा
मार्जारी वेधमुख्या च मदनी गन्धचेलिका
kastūrikā mṛgamado mṛganābhirmṛgāṇḍajā
mārjārī vedhamukhyā ca madanī gandhacelikā
- 28
कस्तूरिका रसे तिक्ता कटुः श्लेष्मानिलापहा
विषघ्नी दोषशमनी मुखशोषहरा परा
kastūrikā rase tiktā kaṭuḥ śleṣmānilāpahā
viṣaghnī doṣaśamanī mukhaśoṣaharā parā
- 29
कर्पूरः शीतलरजः शीताभ्रः स्फटिको हिमः
चन्द्रस्तुषारस्तुहिनः शशीन्दुर्हिमवालुकः
karpūraḥ śītalarajaḥ śītābhraḥ sphaṭiko himaḥ
candrastuṣārastuhinaḥ śaśīndurhimavālukaḥ
- 30
कर्पूरं कटुतिक्तं च मधुरं शिशिरं विदुः
तृण्मेदोविषदोषघ्नं चक्षुष्यं मदकारकम्
karpūraṃ kaṭutiktaṃ ca madhuraṃ śiśiraṃ viduḥ
tṛṇmedoviṣadoṣaghnaṃ cakṣuṣyaṃ madakārakam

