44 shlokas
- 1
शतपुष्पा मिशिर्घोषा पीतिका माधवी शिफा
अतिच्छत्रा त्ववाक्पुष्पी शताह्वा कारवी स्मृता
śatapuṣpā miśirghoṣā pītikā mādhavī śiphā
aticchatrā tvavākpuṣpī śatāhvā kāravī smṛtā
- 2
शताह्वा कटुका तिक्ता स्निग्धोष्णा श्लेष्मवातजित्
ज्वरनेत्रव्रणान्हन्ति बस्तिकर्मणि शस्यते
śatāhvā kaṭukā tiktā snigdhoṣṇā śleṣmavātajit
jvaranetravraṇānhanti bastikarmaṇi śasyate
- 3
शतपुष्पादलं चोक्तं वृष्यं रुधिरगुल्मजित्
वातघ्नं दीपनं स्तन्यं पित्तकृत्रुचिदायकम्
śatapuṣpādalaṃ coktaṃ vṛṣyaṃ rudhiragulmajit
vātaghnaṃ dīpanaṃ stanyaṃ pittakṛtrucidāyakam
- 4
मिश्रेया तालपर्णी तु तालपत्री मिशिस्तथा
शालेयः स च शालीनो नाम्ना शीतशिवो मतः
miśreyā tālaparṇī tu tālapatrī miśistathā
śāleyaḥ sa ca śālīno nāmnā śītaśivo mataḥ
- 5
तिक्ता स्वादुहिमा वृष्या दुर्नामक्षयजिन्मिशिः
क्षतक्षीणहिता बल्या वातपित्तास्रदोषजित्
tiktā svāduhimā vṛṣyā durnāmakṣayajinmiśiḥ
kṣatakṣīṇahitā balyā vātapittāsradoṣajit
- 6
वचोग्रगन्धा गोलोमी जटिलोग्रा च लोमशा
अन्या श्वेतवचा मेध्या षड्ग्रन्था हैमवत्यपि
vacogragandhā golomī jaṭilogrā ca lomaśā
anyā śvetavacā medhyā ṣaḍgranthā haimavatyapi
- 7
वामनी कटुतिक्तोष्णा वातश्लेष्मरुजापहा
कण्ठ्या मेध्या च कृमिहृद्विबन्धाध्मानशूलनुत्
vāmanī kaṭutiktoṣṇā vātaśleṣmarujāpahā
kaṇṭhyā medhyā ca kṛmihṛdvibandhādhmānaśūlanut
- 8
वचाद्वयं तु कटुकं रूक्षोष्णं मलमूत्रलम्
दीपनं कफवातघ्नं मेध्यायुष्यं च पाचनम्
vacādvayaṃ tu kaṭukaṃ rūkṣoṣṇaṃ malamūtralam
dīpanaṃ kaphavātaghnaṃ medhyāyuṣyaṃ ca pācanam
- 9
जन्तुघ्नं चोग्रगन्धं च स्याल्लघु कण्ठास्यरोगजित्
हपुषा विपुषा विस्रा विस्रगन्धातिगन्धिका
अपरा चाश्वत्थफला कच्छूघ्नी ध्वाङ्क्षनाशिनी
jantughnaṃ cogragandhaṃ ca syāllaghu kaṇṭhāsyarogajit
hapuṣā vipuṣā visrā visragandhātigandhikā
aparā cāśvatthaphalā kacchūghnī dhvāṅkṣanāśinī
- 10
हपुषा कटुतिक्तोष्णा गुरुर्वातबलासजित्
अर्शांसि गुल्मशूलानि हन्ति जन्तूदरैः सह
hapuṣā kaṭutiktoṣṇā gururvātabalāsajit
arśāṃsi gulmaśūlāni hanti jantūdaraiḥ saha
- 11
विडङ्गा जन्तुहन्त्री च कृमिघ्नी चित्रतण्डुला
तण्डुली कृमिहामोघा कैरली मृगगामिनी
viḍaṅgā jantuhantrī ca kṛmighnī citrataṇḍulā
taṇḍulī kṛmihāmoghā kairalī mṛgagāminī
- 12
रूक्षोष्णं कटुकं पाके लघु वातकफापहम्
ईषत्तिक्तं विषान्हन्ति विडङ्गं कृमिनाशनम्
rūkṣoṣṇaṃ kaṭukaṃ pāke laghu vātakaphāpaham
īṣattiktaṃ viṣānhanti viḍaṅgaṃ kṛmināśanam
- 13
कुटजः कौटजः कौटो वत्सको गिरिमल्लिका
कलिङ्गो मल्लिकापुष्प इन्द्रवृक्षोऽथ वृक्षकः
kuṭajaḥ kauṭajaḥ kauṭo vatsako girimallikā
kaliṅgo mallikāpuṣpa indravṛkṣo'tha vṛkṣakaḥ
- 14
कुटजः कटुकस्तिक्तः कषायो रूक्षशीतलः
कुष्ठातीसारपित्तास्रगुदजानि विनाशयेत्
kuṭajaḥ kaṭukastiktaḥ kaṣāyo rūkṣaśītalaḥ
kuṣṭhātīsārapittāsragudajāni vināśayet
- 15
फलानि तस्येन्द्रयवाः शक्राह्वाः स्युः कलिङ्गकाः
तथा वत्सकबीजानि प्रोक्ता भद्रयवास्तथा
phalāni tasyendrayavāḥ śakrāhvāḥ syuḥ kaliṅgakāḥ
tathā vatsakabījāni proktā bhadrayavāstathā
- 16
शक्राह्वाः कटुतिक्तोष्णास्त्रिदोषघ्नाश्च दीपनाः
रक्तार्शांस्यतिसारं च घ्नन्ति शूलवमीस्तथा
śakrāhvāḥ kaṭutiktoṣṇāstridoṣaghnāśca dīpanāḥ
raktārśāṃsyatisāraṃ ca ghnanti śūlavamīstathā
- 17
यवक्षारः स्मृतः पाक्यो यवजो यवशूकजः
यवाह्वः शूकजो यव्यो यावशूको यवाग्रजः
yavakṣāraḥ smṛtaḥ pākyo yavajo yavaśūkajaḥ
yavāhvaḥ śūkajo yavyo yāvaśūko yavāgrajaḥ
- 18
यवक्षारः कटूष्णश्च कफवातोदरार्तिजित्
आमशूलाश्मरीकृच्छ्रविषदोषहरः सरः
yavakṣāraḥ kaṭūṣṇaśca kaphavātodarārtijit
āmaśūlāśmarīkṛcchraviṣadoṣaharaḥ saraḥ
- 19
उष्णो विरूक्षणस्तीक्ष्णो दीपनः कफवातजित्
पित्तास्रदूषणो हृद्यो यवजः क्षार उच्यते
uṣṇo virūkṣaṇastīkṣṇo dīpanaḥ kaphavātajit
pittāsradūṣaṇo hṛdyo yavajaḥ kṣāra ucyate
- 20
क्षारोऽन्यः स्वर्जिकाक्षारः स्वर्जिकाथ सुवर्चिका
सुवर्चिकः सुवर्चोऽथ सुखवर्चः स एव च
kṣāro'nyaḥ svarjikākṣāraḥ svarjikātha suvarcikā
suvarcikaḥ suvarco'tha sukhavarcaḥ sa eva ca
- 21
स्वर्जिकोष्णा कटुः क्षाररसा वातकफौ जयेत्
गुल्माध्मानकृमीन्हन्ति मेदोजठरनाशिनी
svarjikoṣṇā kaṭuḥ kṣārarasā vātakaphau jayet
gulmādhmānakṛmīnhanti medojaṭharanāśinī
- 22
टङ्कणष्टङ्कणक्षारो मालतीरससम्भवः
द्रावी द्रावणकश्चैव लोहानां शुद्धिकारकः
ṭaṅkaṇaṣṭaṅkaṇakṣāro mālatīrasasambhavaḥ
drāvī drāvaṇakaścaiva lohānāṃ śuddhikārakaḥ
- 23
कथितष्टङ्कणक्षारः कटूष्णः कफनाशनः
स्थावरादिविषघ्नश्च कासश्वासापहारकः
kathitaṣṭaṅkaṇakṣāraḥ kaṭūṣṇaḥ kaphanāśanaḥ
sthāvarādiviṣaghnaśca kāsaśvāsāpahārakaḥ
- 24
विरूक्षणोऽनिलहरः श्लेष्महा पित्तदूषणः
अग्निदीप्तिकरस्तीक्ष्णष्टङ्कणक्षार उच्यते
virūkṣaṇo'nilaharaḥ śleṣmahā pittadūṣaṇaḥ
agnidīptikarastīkṣṇaṣṭaṅkaṇakṣāra ucyate
- 25
सैन्धवं सिन्धु सिन्धूत्थं नादेयं सिन्धुजं शिवम्
शुद्धं शीतशिवं चान्यन्मणिमन्थं शिलात्मकम्
saindhavaṃ sindhu sindhūtthaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivam
śuddhaṃ śītaśivaṃ cānyanmaṇimanthaṃ śilātmakam
- 26
सैन्धवं शिशिरं स्निग्धं लघु स्वादु त्रिदोषजित्
हृद्यं हृन्नेत्ररोगघ्नं व्रणरोचकनाशनम्
saindhavaṃ śiśiraṃ snigdhaṃ laghu svādu tridoṣajit
hṛdyaṃ hṛnnetrarogaghnaṃ vraṇarocakanāśanam
- 27
सैन्धवं स्वादु चक्षुष्यं वृष्यं रोचनदीपनम्
अविदाहि विबन्धघ्नं सुखदं स्यात्त्रिदोषजित्
saindhavaṃ svādu cakṣuṣyaṃ vṛṣyaṃ rocanadīpanam
avidāhi vibandhaghnaṃ sukhadaṃ syāttridoṣajit
- 28
विडं कृत्रिमकं धूर्तं क्षारं द्राविडमासुरम्
सुपाक्यं खण्डलवणं कृतकं चेति नामतः
viḍaṃ kṛtrimakaṃ dhūrtaṃ kṣāraṃ drāviḍamāsuram
supākyaṃ khaṇḍalavaṇaṃ kṛtakaṃ ceti nāmataḥ
- 29
सक्षारं दीपनं शूलहृद्रोगकफनाशनम्
रोचनं तीक्ष्णमुष्णं च विडं वातानुलोमनम्
sakṣāraṃ dīpanaṃ śūlahṛdrogakaphanāśanam
rocanaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ ca viḍaṃ vātānulomanam
- 30
अक्षं सौवर्चलं प्रोक्तं रुचकं हृद्यगन्धकम्
तिलकं कृष्णलवणं तत्काललवणं स्मृतम्
akṣaṃ sauvarcalaṃ proktaṃ rucakaṃ hṛdyagandhakam
tilakaṃ kṛṣṇalavaṇaṃ tatkālalavaṇaṃ smṛtam

