249 shlokas
- 1
गुडूच्यमृतवल्ली च छिन्ना छिन्नरुहामृता
छिन्नोद्भवामृतलता धारा वत्सादनी स्मृता
guḍūcyamṛtavallī ca chinnā chinnaruhāmṛtā
chinnodbhavāmṛtalatā dhārā vatsādanī smṛtā
- 2
सैवोक्ता सोमवल्ली च कुण्डली चक्रलक्षणा
प्रोक्ता नागकुमारी च छिन्नाङ्गी ज्वरनाशिनी
saivoktā somavallī ca kuṇḍalī cakralakṣaṇā
proktā nāgakumārī ca chinnāṅgī jvaranāśinī
- 3
जीवन्ती मधुपर्णी च तन्त्रिका देवनिर्मिता
वयःस्था मण्डली सौम्या विशल्यामृतसम्भवा
jīvantī madhuparṇī ca tantrikā devanirmitā
vayaḥsthā maṇḍalī saumyā viśalyāmṛtasambhavā
- 4
रसायनी मृत्तिका च चन्द्रहासा भिषग्जिता
अन्या कन्दोद्भवा कन्दामृतकन्दगुडूचिका
rasāyanī mṛttikā ca candrahāsā bhiṣagjitā
anyā kandodbhavā kandāmṛtakandaguḍūcikā
- 5
पिण्डामृता बहुच्छिन्ना सा चोक्ता कन्दरोहिणी
गुडूची स्वरसे तिक्ता कषायोष्णा गुरुस्तथा
त्रिदोषजन्तुरक्तार्शःकुष्ठज्वरहरा परा
piṇḍāmṛtā bahucchinnā sā coktā kandarohiṇī
guḍūcī svarase tiktā kaṣāyoṣṇā gurustathā
tridoṣajanturaktārśaḥkuṣṭhajvaraharā parā
- 6
गुडूच्यायुष्प्रदा मेध्या तिक्ता संग्राहिणी बला
ज्वरतृट्पाण्डुवातासृक्छर्दिमेहत्रिदोषजित्
guḍūcyāyuṣpradā medhyā tiktā saṃgrāhiṇī balā
jvaratṛṭpāṇḍuvātāsṛkchardimehatridoṣajit
- 7
गुडूची कफवातघ्नी पित्तमेदोविशोषिणी
रक्तवातप्रशमनी कण्डूविसर्पनाशिनी
guḍūcī kaphavātaghnī pittamedoviśoṣiṇī
raktavātapraśamanī kaṇḍūvisarpanāśinī
- 8
कन्दोद्भवा गुडूची च कटूष्णा संनिपातहा
विषघ्नी ज्वरभूतघ्नी वलीपलितनाशिनी
kandodbhavā guḍūcī ca kaṭūṣṇā saṃnipātahā
viṣaghnī jvarabhūtaghnī valīpalitanāśinī
- 9
अतिविषा शुक्लकन्दा ज्ञेया विश्वा च भङ्गुरा
श्यामकन्दा प्रतिविषा शृङ्गी चोपविषा विषा
ativiṣā śuklakandā jñeyā viśvā ca bhaṅgurā
śyāmakandā prativiṣā śṛṅgī copaviṣā viṣā
- 10
आर्द्रा श्वेता विरूपा च विषदा पित्तवल्लभा
घुणप्रियातिसारघ्नी बालानां रोगनाशिनी
ārdrā śvetā virūpā ca viṣadā pittavallabhā
ghuṇapriyātisāraghnī bālānāṃ roganāśinī
- 11
कटूष्णातिविषा तिक्ता कफपित्तज्वरापहा
आमातीसारकासघ्नी विषच्छर्दिविनाशिनी
kaṭūṣṇātiviṣā tiktā kaphapittajvarāpahā
āmātīsārakāsaghnī viṣacchardivināśinī
- 12
मूर्वा मधुरसा देवी पृथक्पर्णी त्रिपर्ण्यपि
देवश्रेणी स्वादुरसा स्निग्धपर्णी च मोरटा
mūrvā madhurasā devī pṛthakparṇī triparṇyapi
devaśreṇī svādurasā snigdhaparṇī ca moraṭā
- 13
मूर्वा स्वादुरसा चोष्णा हृद्रोगकफवातजित्
कुष्ठकण्डूवमीमेहविषमज्वरनाशिनी
mūrvā svādurasā coṣṇā hṛdrogakaphavātajit
kuṣṭhakaṇḍūvamīmehaviṣamajvaranāśinī
- 14
मोरटः कीर्णपुष्पश्च पीलुपुष्पो मधुस्रवः
तेजनी दीर्घमूला च पुरुषः क्षीरमोरटः
moraṭaḥ kīrṇapuṣpaśca pīlupuṣpo madhusravaḥ
tejanī dīrghamūlā ca puruṣaḥ kṣīramoraṭaḥ
- 15
ज्वरघ्नो मुखवैरस्यतृष्णादाहविनाशनः
कफपित्तहरश्चासौ विज्ञेयः क्षीरमोरटः
jvaraghno mukhavairasyatṛṣṇādāhavināśanaḥ
kaphapittaharaścāsau vijñeyaḥ kṣīramoraṭaḥ
- 16
मञ्जिष्ठा कालमेषी च समङ्गा विकसारुणा
मञ्जुका रक्तयष्टी च भाण्डी योजनवल्ल्यपि
mañjiṣṭhā kālameṣī ca samaṅgā vikasāruṇā
mañjukā raktayaṣṭī ca bhāṇḍī yojanavallyapi
- 17
क्षेत्रिणी विजया रक्ता रक्ताङ्गी वस्त्रभूषणा
जिङ्गी भण्डी तथा काला गण्डाली कालमेषिका
kṣetriṇī vijayā raktā raktāṅgī vastrabhūṣaṇā
jiṅgī bhaṇḍī tathā kālā gaṇḍālī kālameṣikā
- 18
मञ्जिष्ठा मधुरा स्वादे कषायोष्णा गुरुस्तथा
कफोग्रव्रणमेहास्रविषनेत्रामयाञ्जयेत्
mañjiṣṭhā madhurā svāde kaṣāyoṣṇā gurustathā
kaphogravraṇamehāsraviṣanetrāmayāñjayet
- 19
धन्वयासो दुरालम्भा ताम्रमूली च कच्छुरा
दुरालभा च दुःस्पर्शा यासो धन्वयवासकः
dhanvayāso durālambhā tāmramūlī ca kacchurā
durālabhā ca duḥsparśā yāso dhanvayavāsakaḥ
- 20
दुरालम्भा स्वादुशीता तिक्ता दाहविनाशिनी
विषमज्वरतृट्छर्दिमेहमोहविनाशिनी
durālambhā svāduśītā tiktā dāhavināśinī
viṣamajvaratṛṭchardimehamohavināśinī
- 21
यासो यवासको ऽनन्तो बालपत्त्रो ऽधिकण्टकः
दूरमूलः समुद्रान्तो दीर्घमूलो मरूद्भवः
yāso yavāsako 'nanto bālapattro 'dhikaṇṭakaḥ
dūramūlaḥ samudrānto dīrghamūlo marūdbhavaḥ
- 22
यवासकः स्वादुतिक्तो ज्वरतृड्रक्तपित्तनुत्
वासकः सिंहपर्णी च वृषो वासाथ सिंहिका
आटरूषः सिंहमुखो भिषङ्माताटरूषकः
yavāsakaḥ svādutikto jvaratṛḍraktapittanut
vāsakaḥ siṃhaparṇī ca vṛṣo vāsātha siṃhikā
āṭarūṣaḥ siṃhamukho bhiṣaṅmātāṭarūṣakaḥ
- 23
आटरूषो हिमस्तिक्तः पित्तश्लेष्मास्रकासजित्
क्षयहृच्छर्दिकुष्ठघ्नो ज्वरतृष्णाविनाशनः
āṭarūṣo himastiktaḥ pittaśleṣmāsrakāsajit
kṣayahṛcchardikuṣṭhaghno jvaratṛṣṇāvināśanaḥ
- 24
खदिरो रक्तसारश्च गायत्री दन्तधावनः
कण्टकी बालपत्त्रश्च जिह्मशल्यः क्षतक्षमः
khadiro raktasāraśca gāyatrī dantadhāvanaḥ
kaṇṭakī bālapattraśca jihmaśalyaḥ kṣatakṣamaḥ
- 25
खदिरः स्याद्रसे तिक्तो हिमः पित्तकफास्रनुत्
कुष्ठामकास्रकण्डूतिकृमिदोषहरः स्मृतः
khadiraḥ syādrase tikto himaḥ pittakaphāsranut
kuṣṭhāmakāsrakaṇḍūtikṛmidoṣaharaḥ smṛtaḥ
- 26
खदिरः श्वेतसारोऽन्यः सोमवल्कः पथिद्रुमः
श्यामसारो नेमिवृक्षः कार्मुकः कुब्जकण्टकः
khadiraḥ śvetasāro'nyaḥ somavalkaḥ pathidrumaḥ
śyāmasāro nemivṛkṣaḥ kārmukaḥ kubjakaṇṭakaḥ
- 27
श्वेतस्तु खदिरस्तिक्तः शीतः पित्तकफापहः
रक्तदोषहरश्चैव कण्डूकुष्ठविनाशनः
śvetastu khadirastiktaḥ śītaḥ pittakaphāpahaḥ
raktadoṣaharaścaiva kaṇḍūkuṣṭhavināśanaḥ
- 28
निम्बो नियमनो नेता पिचुमन्दः सुतिक्तकः
अरिष्टः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः
nimbo niyamano netā picumandaḥ sutiktakaḥ
ariṣṭaḥ sarvatobhadraḥ prabhadraḥ pāribhadrakaḥ
- 29
निम्बस्तिक्तरसः शीतो लघुः श्लेष्मास्रपित्तनुत्
कुष्ठकण्डूव्रणान्हन्ति लेपाहारादिशीलितः
nimbastiktarasaḥ śīto laghuḥ śleṣmāsrapittanut
kuṣṭhakaṇḍūvraṇānhanti lepāhārādiśīlitaḥ
- 30
अपक्वं पाचयेच्छोफं व्रणं पक्वं विशोधयेत्
महानिम्बः स्मृतो द्रेकी कार्मुको विषमुष्टिकः
केशमुष्टिर्निम्बवरो रम्यको ऽक्षीब एव च
apakvaṃ pācayecchophaṃ vraṇaṃ pakvaṃ viśodhayet
mahānimbaḥ smṛto drekī kārmuko viṣamuṣṭikaḥ
keśamuṣṭirnimbavaro ramyako 'kṣība eva ca

