311 shlokas
- 1
सो ऽप्याचचक्षे देव सो ऽहमपि सुहृत्साधारणभ्रमणकारणः सुह्मेषु दामलिप्ताह्वयस्य नगरस्य बाह्योद्याने महान्तमुत्सवसमाजमालोकयम्
so 'pyācacakṣe deva so 'hamapi suhṛtsādhāraṇabhramaṇakāraṇaḥ suhmeṣu dāmaliptāhvayasya nagarasya bāhyodyāne mahāntamutsavasamājamālokayam
- 2
तत्र क्वचिदतिमुक्तकलतामण्डपे कमपि वीणावादेनात्मानं विनोदयन्तमुत्कण्ठितं युवानमद्राक्षम्
tatra kvacidatimuktakalatāmaṇḍape kamapi vīṇāvādenātmānaṃ vinodayantamutkaṇṭhitaṃ yuvānamadrākṣam
- 3
अप्राक्षं च भद्र को नामायमुत्सवः किमर्थं वा समारब्धः केन वा निमित्तेनोत्सवम् अनादृत्यैकान्ते भवानुत्कण्ठित इव परिवादिनीद्वितीयस्तिष्ठति इति
aprākṣaṃ ca bhadra ko nāmāyamutsavaḥ kimarthaṃ vā samārabdhaḥ kena vā nimittenotsavam anādṛtyaikānte bhavānutkaṇṭhita iva parivādinīdvitīyastiṣṭhati iti
- 4
सो ऽभ्यधत्त सौम्य सुह्मपतिस्तुङ्गधन्वा नामानपत्यः प्रार्थितवानमुष्मिन्न् आयतने विस्मृतविन्ध्यवासरागं वसन्त्या विन्ध्यवासिन्याः पादमूलाद् अपत्यद्वयम्
so 'bhyadhatta saumya suhmapatistuṅgadhanvā nāmānapatyaḥ prārthitavānamuṣminn āyatane vismṛtavindhyavāsarāgaṃ vasantyā vindhyavāsinyāḥ pādamūlād apatyadvayam
- 5
अनया च किलास्मै प्रतिशयिताय स्वप्ने समादिष्टम्समुत्पत्स्यते तवैकः पुत्रः जनिष्यते चैका दुहिता
anayā ca kilāsmai pratiśayitāya svapne samādiṣṭamsamutpatsyate tavaikaḥ putraḥ janiṣyate caikā duhitā
- 6
स तु तस्याः पाणिग्राहकमनुजीविष्यति
sa tu tasyāḥ pāṇigrāhakamanujīviṣyati
- 7
सा तु सप्तमाद्वर्षाद् आरभ्या परिणयनात्प्रतिमासं कृत्तिकासु कन्दुकनृत्येन गुणवद्भर्तृलाभाय मां समाराधयतु
sā tu saptamādvarṣād ārabhyā pariṇayanātpratimāsaṃ kṛttikāsu kandukanṛtyena guṇavadbhartṛlābhāya māṃ samārādhayatu
- 8
यं चाभिलषेत्सामुष्मै देया
yaṃ cābhilaṣetsāmuṣmai deyā
- 9
स चोत्सवः कन्दुकोत्सवनामास्तु इति
sa cotsavaḥ kandukotsavanāmāstu iti
- 10
ततो ऽल्पीयसा कालेन राज्ञः प्रियमहिषी मेदिनी नामैकं पुत्रमसूत
tato 'lpīyasā kālena rājñaḥ priyamahiṣī medinī nāmaikaṃ putramasūta
- 11
समुत्पन्ना चैका दुहिता
samutpannā caikā duhitā
- 12
साद्य नाम कन्या कन्दुकावती सोमापीडां देवीं कन्दुकविहारेणाराधयिष्यति
sādya nāma kanyā kandukāvatī somāpīḍāṃ devīṃ kandukavihāreṇārādhayiṣyati
- 13
तस्यास्तु सखी चन्द्रसेना नाम धात्रेयिका मम प्रियासीत्
tasyāstu sakhī candrasenā nāma dhātreyikā mama priyāsīt
- 14
सा चैषु दिवसेषु राजपुत्रेण भीमधन्वना बलवदनुरुद्धा
sā caiṣu divaseṣu rājaputreṇa bhīmadhanvanā balavadanuruddhā
- 15
तदहमुत्कण्ठितो मन्मथशरशल्यदुःखोद्विग्नचेताः कलेन वीणारवेनात्मानं किंचिद् आश्वासयन्विविक्तम् अध्यासे इति
tadahamutkaṇṭhito manmathaśaraśalyaduḥkhodvignacetāḥ kalena vīṇāravenātmānaṃ kiṃcid āśvāsayanviviktam adhyāse iti
- 16
अस्मिन्न् एव च क्षणे किमपि नूपुरक्वणितमुपातिष्ठत्
asminn eva ca kṣaṇe kimapi nūpurakvaṇitamupātiṣṭhat
- 17
आगता च काचिदङ्गना दृष्टैव स एनामुत्फुल्लदृष्टिरुत्थायोपगूढकण्ठश्च तया तत्रैवोपाविशत्
āgatā ca kācidaṅganā dṛṣṭaiva sa enāmutphulladṛṣṭirutthāyopagūḍhakaṇṭhaśca tayā tatraivopāviśat
- 18
अशंसच्च सैषा मे प्राणसमा यद्विरहो दहन इव दहति माम्
aśaṃsacca saiṣā me prāṇasamā yadviraho dahana iva dahati mām
- 19
इदं च मे जीवितमपहरता राजपुत्रेण मृत्युनेव निरुष्मतां नीतः
idaṃ ca me jīvitamapaharatā rājaputreṇa mṛtyuneva niruṣmatāṃ nītaḥ
- 20
न च शक्ष्यामि राजसूनुरित्यमुष्मिन्पापमाचरितुम्
na ca śakṣyāmi rājasūnurityamuṣminpāpamācaritum
- 21
अतो ऽनयात्मानं सुदृष्टं कारयित्वा त्यक्ष्यामि निष्प्रतिक्रियान्प्राणान् इति
ato 'nayātmānaṃ sudṛṣṭaṃ kārayitvā tyakṣyāmi niṣpratikriyānprāṇān iti
- 22
सा तु पर्यश्रुमुखी समभ्यधात्मा स्म नाथ मत्कृते ऽध्यवस्यः साहसम्
sā tu paryaśrumukhī samabhyadhātmā sma nātha matkṛte 'dhyavasyaḥ sāhasam
- 23
यस्त्वमुत्तमात्सार्थवाहाद् अर्थदासाद् उत्पद्य कोशदास इति गुरुभिरभिहितनामधेयः पुनर्मदत्यासङ्गाद्वेशदास इति द्विषद्भिः प्रख्यापितो ऽसि तस्मिंस्त्वय्युपरते यद्यहं जीवेयं नृशंसो वेश इति समर्थयेयं लोकवादम्
yastvamuttamātsārthavāhād arthadāsād utpadya kośadāsa iti gurubhirabhihitanāmadheyaḥ punarmadatyāsaṅgādveśadāsa iti dviṣadbhiḥ prakhyāpito 'si tasmiṃstvayyuparate yadyahaṃ jīveyaṃ nṛśaṃso veśa iti samarthayeyaṃ lokavādam
- 24
अतो ऽद्यैव नय मामीप्सितं देशम् इति
ato 'dyaiva naya māmīpsitaṃ deśam iti
- 25
स तु मामभ्यधत्त भद्र भवद्दृष्टेषु राष्ट्रेषु कतमत्समृद्धं सम्पन्नसस्यं सत्पुरुषभूयिष्ठं च इति
sa tu māmabhyadhatta bhadra bhavaddṛṣṭeṣu rāṣṭreṣu katamatsamṛddhaṃ sampannasasyaṃ satpuruṣabhūyiṣṭhaṃ ca iti
- 26
तमहमीषद्विहस्याब्रवम्भद्र विस्तीर्णेयमर्णवाम्बरा
tamahamīṣadvihasyābravambhadra vistīrṇeyamarṇavāmbarā
- 27
न पर्यन्तो ऽस्ति स्थानस्थानेषु रम्याणां जनपदानाम्
na paryanto 'sti sthānasthāneṣu ramyāṇāṃ janapadānām
- 28
अपितु न चेदिह युवयोः सुखनिवासकारणं कमप्युपायम् उत्पादयितुं शक्नुयाम्
apitu na cediha yuvayoḥ sukhanivāsakāraṇaṃ kamapyupāyam utpādayituṃ śaknuyām
- 29
ततो ऽहमेव भवेयमध्वदर्शी
tato 'hameva bhaveyamadhvadarśī
- 30
तावतोदैरत रणितानि मणिनूपुराणाम्
tāvatodairata raṇitāni maṇinūpurāṇām

