219 shlokas
- 1
एषो ऽस्मि पर्यटन्नेकदा गतो विदेहेषु
eṣo 'smi paryaṭannekadā gato videheṣu
- 2
मिथिलाम् अप्रविश्यैव बहिः क्वचिन्मठिकायां विश्रमितुम् एत्य कयापि वृद्धतापस्या दत्तपाद्यः क्षणमलिन्दभूमाव् अवास्थिषि
mithilām apraviśyaiva bahiḥ kvacinmaṭhikāyāṃ viśramitum etya kayāpi vṛddhatāpasyā dattapādyaḥ kṣaṇamalindabhūmāv avāsthiṣi
- 3
तस्यास्तु मद्दर्शनादेव किमप्याबद्धधारमश्रु प्रावर्तत
tasyāstu maddarśanādeva kimapyābaddhadhāramaśru prāvartata
- 4
किमेतदम्ब कथय कारणम् इति पृष्टा सकरुणमाचष्ट जैवातृक ननु श्रूयते पतिरस्या मिथिलायाः प्रहारवर्मा नामासीत्
kimetadamba kathaya kāraṇam iti pṛṣṭā sakaruṇamācaṣṭa jaivātṛka nanu śrūyate patirasyā mithilāyāḥ prahāravarmā nāmāsīt
- 5
तस्य खलु मगधराजो राजहंसः परं मित्रमासीत्
tasya khalu magadharājo rājahaṃsaḥ paraṃ mitramāsīt
- 6
तयोश्च वल्लभे बलशम्बलयोरिव वसुमतीप्रियंवदे सख्यमप्रतिममधत्ताम्
tayośca vallabhe balaśambalayoriva vasumatīpriyaṃvade sakhyamapratimamadhattām
- 7
अथ प्रथमगर्भाभिनन्दितां तां च प्रियसखीं दिदृक्षुः प्रियंवदा वसुमतीं सह भर्त्रा पुष्पपुरमगमत्
atha prathamagarbhābhinanditāṃ tāṃ ca priyasakhīṃ didṛkṣuḥ priyaṃvadā vasumatīṃ saha bhartrā puṣpapuramagamat
- 8
तस्मिनेव च समये मालवेन मगधराजस्य महज्जन्यमजनि
tasmineva ca samaye mālavena magadharājasya mahajjanyamajani
- 9
तत्र लेशतो ऽपि दुर्लक्ष्यां गतिमगमन्मगधराजः मैथिलेन्द्रस्तु मालवेन्द्रप्रयत्नप्राणितः स्वविषयं प्रतिनिवृत्तो ज्येष्ठस्य संहारवर्मणः सुतैर्विकटवर्मप्रभृतिभिर्व्याप्तं राज्यमाकर्ण्य स्वस्रीयात्सुह्मपतेर्दण्डावयवम् आदित्सुर् अटवीपदम् अवगाह्य लुब्धकलुप्तसर्वस्वो ऽभूत्
tatra leśato 'pi durlakṣyāṃ gatimagamanmagadharājaḥ maithilendrastu mālavendraprayatnaprāṇitaḥ svaviṣayaṃ pratinivṛtto jyeṣṭhasya saṃhāravarmaṇaḥ sutairvikaṭavarmaprabhṛtibhirvyāptaṃ rājyamākarṇya svasrīyātsuhmapaterdaṇḍāvayavam āditsur aṭavīpadam avagāhya lubdhakaluptasarvasvo 'bhūt
- 10
तत्सुतेन च कनीयसा हस्तवर्तिना सहैकाकिना वनचरशरवर्षभयपलायिता वनमगाहिषि
tatsutena ca kanīyasā hastavartinā sahaikākinā vanacaraśaravarṣabhayapalāyitā vanamagāhiṣi
- 11
तत्र च मे शार्दूलनखावलीनिपतितायाः पाणिभ्रष्टः स बालकः कस्यापि कपिलाशवस्य क्रोडमभ्यलीयत
tatra ca me śārdūlanakhāvalīnipatitāyāḥ pāṇibhraṣṭaḥ sa bālakaḥ kasyāpi kapilāśavasya kroḍamabhyalīyata
- 12
तच्छवाकर्षिणश्च व्याघ्रस्यासून् इषुर् इष्वसनयन्त्रमुक्तः क्षणाद् अलिक्षत्
tacchavākarṣiṇaśca vyāghrasyāsūn iṣur iṣvasanayantramuktaḥ kṣaṇād alikṣat
- 13
भिल्लदारकैः स बालो ऽपाहारि
bhilladārakaiḥ sa bālo 'pāhāri
- 14
सा त्वहं मोहसुप्ता केनापि वृष्णिपालेनोपनीय स्वं कुटीरमावेश्य कृपयोपक्रान्तव्रणा स्वस्थीभूय स्वभर्तुर् अन्तिकम् उपतिष्ठासुर् असहायतया यावद्व्याकुलीभवामि तावन्ममैव दुहिता सह यूना केनापि तमेवोद्देशमागमत्
sā tvahaṃ mohasuptā kenāpi vṛṣṇipālenopanīya svaṃ kuṭīramāveśya kṛpayopakrāntavraṇā svasthībhūya svabhartur antikam upatiṣṭhāsur asahāyatayā yāvadvyākulībhavāmi tāvanmamaiva duhitā saha yūnā kenāpi tamevoddeśamāgamat
- 15
सा भृशं रुरोद
sā bhṛśaṃ ruroda
- 16
रुदितान्ते च सा सार्थघाते स्वहस्तगतस्य राजपुत्रस्य किरातभर्तृहस्तगमनम् आत्मनश्च केनापि वनचरेण व्रणविरोपणम्स्वस्थायाश्च पुनस्तेनोपयन्तुं चिन्तिताया निकृष्टजातिसंसर्गवैक्लव्यात्प्रत्याख्यानपारुष्यम्तदक्षमेण चामुना विविक्ते विपिने स्वशिरःकर्तनोद्यमम् अनेन यूना यदृच्छया दृष्टेन तस्य दुरात्मनो हननम् आत्मनश्चोपयमनम् इत्यकथयत्
ruditānte ca sā sārthaghāte svahastagatasya rājaputrasya kirātabhartṛhastagamanam ātmanaśca kenāpi vanacareṇa vraṇaviropaṇamsvasthāyāśca punastenopayantuṃ cintitāyā nikṛṣṭajātisaṃsargavaiklavyātpratyākhyānapāruṣyamtadakṣameṇa cāmunā vivikte vipine svaśiraḥkartanodyamam anena yūnā yadṛcchayā dṛṣṭena tasya durātmano hananam ātmanaścopayamanam ityakathayat
- 17
स तु पृष्टो मैथिलेन्द्रस्यैव को ऽपि सेवकः कारणविलम्बी तन्मार्गानुसारिजातः
sa tu pṛṣṭo maithilendrasyaiva ko 'pi sevakaḥ kāraṇavilambī tanmārgānusārijātaḥ
- 18
सह तेन भर्तुरन्तिकमुपसृत्य पुत्रवृत्तान्तेन श्रोत्रमस्य देव्याः प्रियंवदायाश्चादहाव
saha tena bharturantikamupasṛtya putravṛttāntena śrotramasya devyāḥ priyaṃvadāyāścādahāva
- 19
स च राजा दिष्टदोषाज्ज्येष्ठपुत्रैश्चिरं विगृह्य पुनरसहिष्णुतयातिमात्रं चिरं प्रयुध्य बद्धः
sa ca rājā diṣṭadoṣājjyeṣṭhaputraiściraṃ vigṛhya punarasahiṣṇutayātimātraṃ ciraṃ prayudhya baddhaḥ
- 20
देवी च बन्धनं गमिता
devī ca bandhanaṃ gamitā
- 21
दग्धा पुनरहम् अस्मिन् अपि वार्द्धके हतजीवितम् अपारयन्ती हातुं प्रव्रज्यां किलाग्रहीषम्
dagdhā punaraham asmin api vārddhake hatajīvitam apārayantī hātuṃ pravrajyāṃ kilāgrahīṣam
- 22
दुहिता तु मम हतजीविताकृष्टा विकटवर्ममहादेवीं कल्पसुन्दरीं किलाशिश्रियत्
duhitā tu mama hatajīvitākṛṣṭā vikaṭavarmamahādevīṃ kalpasundarīṃ kilāśiśriyat
- 23
तौ चेद्राजपुत्रौ निरुपद्रवाव् एवावर्धिष्येताम् इयता कालेन तवेमां वयोऽवस्थाम् अस्प्रक्ष्येताम्
tau cedrājaputrau nirupadravāv evāvardhiṣyetām iyatā kālena tavemāṃ vayo'vasthām asprakṣyetām
- 24
तयोश्च सतोर्न दायादा नरेन्द्रस्य प्रसह्यकारिणो भवेयुः इति प्रमन्युर् अभिरुरोद
tayośca satorna dāyādā narendrasya prasahyakāriṇo bhaveyuḥ iti pramanyur abhiruroda
- 25
श्रुत्वा च तापसीगिरमहमपि प्रवृद्धबाष्पो निगूढम् अभ्यधाम्यद्येवमम्ब समाश्वसिहि
śrutvā ca tāpasīgiramahamapi pravṛddhabāṣpo nigūḍham abhyadhāmyadyevamamba samāśvasihi
- 26
नन्वस्ति कश्चिन्मुनिस्त्वया तदवस्थया पुत्राभ्युपपादनार्थं याचितस्तेन स लब्धो वर्धितश्च
nanvasti kaścinmunistvayā tadavasthayā putrābhyupapādanārthaṃ yācitastena sa labdho vardhitaśca
- 27
वार्तेयमतिमहती
vārteyamatimahatī
- 28
किमनया
kimanayā
- 29
सो ऽहमस्मि
so 'hamasmi
- 30
शक्यश्च मयासौ विकटवर्मा यथाकथंचिद् उपश्लिष्य व्यापादयितुम्
śakyaśca mayāsau vikaṭavarmā yathākathaṃcid upaśliṣya vyāpādayitum

