19 shlokas
- 1
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति प्रतिपद्यत एतद्वाव भुवनेषु ज्येष्ठम्
tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭham iti pratipadyata etadvāva bhuvaneṣu jyeṣṭham
- 2
यतो जज्ञ उग्रस्त्वेषनृम्ण इत्य् अतो ह्य् एष जात उग्रस्त्वेषनृम्णः
yato jajña ugrastveṣanṛmṇa ity ato hy eṣa jāta ugrastveṣanṛmṇaḥ
- 3
सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रून् इति सद्यो ह्य् एष जातः पाप्मानम् अपाहत
sadyo jajñāno ni riṇāti śatrūn iti sadyo hy eṣa jātaḥ pāpmānam apāhata
- 4
अनु यं विश्वे मदन्त्य् ऊमा इति भूतानि वै विश्व ऊमास्त एनम् अनुमदन्त्य् उदगाद् उदगाद् इति
anu yaṃ viśve madanty ūmā iti bhūtāni vai viśva ūmāsta enam anumadanty udagād udagād iti
- 5
वावृधानः शवसा भूर्योजा इति एष वै वावृधानः शवसा भूर्योजाः
vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojā iti eṣa vai vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojāḥ
- 6
शत्रुर्दासाय भियसं दधातीति सर्वं ह्य् एतस्माद्बीभाय
śatrurdāsāya bhiyasaṃ dadhātīti sarvaṃ hy etasmādbībhāya
- 7
अव्यनच्च व्यनच्च सस्नीति यच्च प्राणि यच्चाप्राणकम् इत्य् एव तद् आह
avyanacca vyanacca sasnīti yacca prāṇi yaccāprāṇakam ity eva tad āha
- 8
सं ते नवन्त प्रभृता मदेष्व् इति तव सर्वं वश इत्य् एव तद् आह
saṃ te navanta prabhṛtā madeṣv iti tava sarvaṃ vaśa ity eva tad āha
- 9
त्वे क्रतुम् अपि वृञ्जन्ति विश्व इति त्वयीमानि सर्वाणि भूतानि सर्वाणि मनांसि सर्वे क्रतवो ऽपि वृञ्जन्तीत्य् एव तद् आह
tve kratum api vṛñjanti viśva iti tvayīmāni sarvāṇi bhūtāni sarvāṇi manāṃsi sarve kratavo 'pi vṛñjantīty eva tad āha
- 10
द्विर्यद् एते त्रिर्भवन्त्य् ऊमा इति द्वौ वै सन्तौ मिथुनौ प्रजायेते प्रजात्यै
dviryad ete trirbhavanty ūmā iti dvau vai santau mithunau prajāyete prajātyai
- 11
प्रजायते प्रजया पशुभिर्य एवं वेद
prajāyate prajayā paśubhirya evaṃ veda
- 12
स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा सम् इति मिथुनं वै स्वादु प्रजा स्वादु मिथुनेनैव तत्प्रजां संसृजति
svādoḥ svādīyaḥ svādunā sṛjā sam iti mithunaṃ vai svādu prajā svādu mithunenaiva tatprajāṃ saṃsṛjati
- 13
अदः सु मधु मधुनाभि योधीर् इति मिथुनं वै मधु प्रजा मधु मिथुनेनैव तत्प्रजाम् अभियुध्यति
adaḥ su madhu madhunābhi yodhīr iti mithunaṃ vai madhu prajā madhu mithunenaiva tatprajām abhiyudhyati
- 14
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
- 15
स्वां यत्तनूं तन्वाम् ऐरयतेत्य् अस्यां शारीर्याम् इमां छन्दोमयीम् इत्य् एव तद् आह
svāṃ yattanūṃ tanvām airayatety asyāṃ śārīryām imāṃ chandomayīm ity eva tad āha
- 16
अथो तनूर् एव तन्वो अस्तु भेषजम् इत्य् अस्यै शारीर्या इयं छन्दोमयीत्य् एव तद् आह
atho tanūr eva tanvo astu bheṣajam ity asyai śārīryā iyaṃ chandomayīty eva tad āha
- 17
तस्यै यान्य् अष्टाव् अक्षराणि सा गायत्री यान्य् एकादश सा त्रिष्टुब्यानि द्वादश सा जगत्य् अथ यानि दश सा विराट्दशिन्य् एषु त्रिषु छन्दःसु प्रतिष्ठिता
tasyai yāny aṣṭāv akṣarāṇi sā gāyatrī yāny ekādaśa sā triṣṭubyāni dvādaśa sā jagaty atha yāni daśa sā virāṭdaśiny eṣu triṣu chandaḥsu pratiṣṭhitā
- 18
पुरुष इति त्र्यक्षरं स उ विराजि
puruṣa iti tryakṣaraṃ sa u virāji
- 19
एतानि वाव सर्वाणि छन्दांसि यान्य् एतानि विराट्चतुर्थान्य् एवम् उ हैवैवं विदुष एतद् अहः सर्वैश्छन्दोभिः प्रतिपन्नं भवति
etāni vāva sarvāṇi chandāṃsi yāny etāni virāṭcaturthāny evam u haivaivaṃ viduṣa etad ahaḥ sarvaiśchandobhiḥ pratipannaṃ bhavati

